Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/7

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2019 r.

poz. 473, 1818.

U S T A W A

z dnia 4 listopada 2016 r.

o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”

Art. 1. Ustawa określa uprawnienia kobiet w ciąży i rodzin do wsparcia

w zakresie dostępu do:

1) świadczeń opieki zdrowotnej;

2) instrumentów polityki na rzecz rodziny.

Art. 2. 1. Ustawę stosuje się do świadczeniobiorców oraz osób uprawnionych do

świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji w rozumieniu

przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.1)).

2. Wsparcie, o którym mowa w art. 1, jest realizowane przez

świadczeniodawców, o których mowa w art. 5 pkt 41 ustawy z dnia 27 sierpnia

2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

jednostki samorządu terytorialnego oraz jednostki organizacyjne realizujące

wspieranie rodziny, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu

rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998, 1076, 1544 i 2245),

lub inne jednostki sektora finansów publicznych lub wykonujące zadania zlecone im

przez jednostki sektora finansów publicznych, w tym na zasadach, w sposób i w trybie

przewidzianym w przepisach odrębnych.

Art. 3. Ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie, oznacza to odpowiednio:

małżonków, rodziców dziecka w fazie prenatalnej, rodziców dziecka, opiekuna

faktycznego dziecka, przez którego rozumie się osobę faktycznie opiekującą się

dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie

dziecka, a także pozostające na ich utrzymaniu dzieci.

Art. 4. 1. Wsparcie, o którym mowa w art. 1, jest realizowane przez:

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 1515,

1532, 1544, 1552, 1669, 1925, 2192 i 2429 oraz z 2019 r. poz. 60 i 303.

02.01.2020

©Telksinoe s. 2/7

1) zapewnienie dostępu do informacji w zakresie rozwiązań wspierających rodziny

oraz kobiety w ciąży,

2) zapewnienie kobietom w ciąży dostępu do diagnostyki prenatalnej,

3) zapewnienie odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla kobiety w okresie

ciąży, porodu i połogu, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży

powikłanej oraz w sytuacji niepowodzeń położniczych

– na zasadach określonych w przepisach odrębnych.

2. Wsparcie, o którym mowa w art. 1, obejmuje także zapewnienie:

1) dostępu do poradnictwa w zakresie rozwiązań wspierających rodzinę;

2) jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego

zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę

zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka

lub w czasie porodu;

3) odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla dziecka, ze szczególnym

uwzględnieniem dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne

upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały

w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;

4) dostępu do usług koordynacyjno-opiekuńczo-rehabilitacyjnych, ze szczególnym

uwzględnieniem dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne

upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały

w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;

5) możliwości przeprowadzenia porodu w szpitalu III poziomu referencyjnego;

6) innych świadczeń, w tym w zakresie wspierania rodziny i pieczy zastępczej.

3. Ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą

życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu,

o których mowa w ust. 2 pkt 2–4, stwierdza w zaświadczeniu lekarz ubezpieczenia

zdrowotnego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki

zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, posiadający specjalizację II

stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii,

neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej.

4. Wsparcie, o którym mowa w ust. 2 pkt 3–6, jest realizowane również na

zasadach określonych w przepisach odrębnych.

Art. 5. 1. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem

właściwym do spraw rodziny oraz ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia

02.01.2020

©Telksinoe s. 3/7

społecznego opracuje informator o uprawnieniach przysługujących na podstawie

ustawy. Informator jest zamieszczany na stronach podmiotowych urzędów

obsługujących tych ministrów.

2. Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany do udzielania

w miejscu udzielania świadczeń informacji w zakresie objętym informatorem,

o którym mowa w ust. 1.

Art. 6. Uprawnienia, o których mowa w art. 1 pkt 1, na rzecz kobiety w ciąży

oraz dziecka obejmują w szczególności:

1) diagnostykę prenatalną;

2) świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej

i leczenia szpitalnego, w tym zabiegi wewnątrzmaciczne;

3) wsparcie psychologiczne;

4) rehabilitację leczniczą;

5) zaopatrzenie w wyroby medyczne;

6) opiekę paliatywną i hospicyjną;

7) poradnictwo laktacyjne, ze szczególnym uwzględnieniem matek dzieci

urodzonych przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży lub urodzonych z masą

urodzeniową poniżej 2500 g.

Art. 7. 1. Do zawierania umów ze świadczeniodawcami realizującymi

świadczenia opieki zdrowotnej w więcej niż jednym zakresie świadczeń lub

w różnych rodzajach działalności leczniczej, o których mowa w art. 8 ustawy z dnia

15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2190 i 2219),

skierowane do kobiet w ciąży powikłanej oraz dzieci, u których zdiagnozowano

ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu,

które powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu, nie stosuje się

przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych dotyczących konkursu ofert i rokowań.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału wojewódzkiego

Narodowego Funduszu Zdrowia zawiera umowę ze świadczeniodawcą spełniającym

warunki do zawarcia umowy na realizację świadczeń, o których mowa w ust. 1,

określone przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Przepisy art. 146 ustawy

z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze

środków publicznych stosuje się odpowiednio.

02.01.2020

©Telksinoe s. 4/7

Art. 8. 1. Rodzina jest uprawniona w sytuacjach, o których mowa

w art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2–4, do poradnictwa w zakresie:

1) przezwyciężania trudności w pielęgnacji i wychowaniu dziecka;

2) wsparcia psychologicznego;

3) pomocy prawnej, w szczególności w zakresie praw rodzicielskich i uprawnień

pracowniczych;

4) dostępu do rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz świadczeń opieki

zdrowotnej.

2. Poradnictwo w zakresie, o którym mowa w ust. 1, dla kobiet posiadających

dokument potwierdzający ciążę, ich rodzin lub rodziny z dzieckiem posiadającym

zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3, koordynowane jest przez asystenta

rodziny, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny

i systemie pieczy zastępczej.

3. Koordynacja, o której mowa w ust. 2, polega na:

1) opracowywaniu wspólnie z osobami, o których mowa w ust. 2, katalogu

możliwego do uzyskania wsparcia;

2) występowaniu przez asystenta rodziny w imieniu osób, o których mowa w ust. 2,

na ich żądanie, do podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem

świadczeniodawców, w celu umożliwienia im skorzystania ze wsparcia, na

podstawie pisemnego upoważnienia.

4. Podmioty odpowiedzialne za realizację wsparcia, o którym mowa w art. 1,

obowiązane są do współpracy z asystentem rodziny w zakresie przekazywania

informacji na jego wniosek o możliwym do zrealizowania przez te podmioty wsparciu.

5. Podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem

świadczeniodawców, przekazują asystentowi rodziny informacje w zakresie

udzielonego wsparcia w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 4.

6. Koordynacja wsparcia podejmowana jest przez asystenta rodziny na wniosek

osób, o których mowa w ust. 2, złożony do właściwego ze względu na miejsce

zamieszkania wnioskodawcy kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora

centrum usług społecznych. Przepisów art. 11 ust. 1–3 ustawy z dnia 9 czerwca

2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie stosuje się.

7. Składając wniosek, o którym mowa w ust. 6, wnioskodawca wyraża zgodę na

przetwarzanie przez asystenta rodziny jego danych osobowych niezbędnych do

wykonywania zadań wynikających z ustawy oraz zgodę na przekazanie asystentowi

02.01.2020

©Telksinoe s. 5/7

rodziny przez podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem

świadczeniodawców, informacji o udzielonym wsparciu.

Art. 9. 1. Koordynacja, o której mowa w art. 8 ust. 2, finansowana jest ze

środków Funduszu Pracy.

2. W ustawie budżetowej corocznie przeznacza się na realizację koordynacji,

o której mowa w art. 8 ust. 2, środki finansowe w kwocie nie większej niż 70 mln zł.

3. Środki na realizację koordynacji, o której mowa w art. 8 ust. 2, minister

właściwy do spraw rodziny przekazuje wojewodom na ich wniosek.

4. Wojewoda przekazuje środki, o których mowa w ust. 3, wójtom, burmistrzom

lub prezydentom miast na podstawie zawartej umowy.

5. Środki Funduszu Pracy przekazane wójtom, burmistrzom lub prezydentom

miast na realizację koordynacji, o której mowa w art. 8 ust. 2, stanowią dochód gminy,

o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach

jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1530, 2161, 2193 i 2245).

Art. 10. 1. Z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego zaświadczenie,

o którym mowa w art. 4 ust. 3, przyznaje się, na to dziecko, jednorazowe świadczenie

w wysokości 4000 zł.

2. Jednorazowe świadczenie przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi

prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka bez względu na dochód.

3. Prawo do jednorazowego świadczenia ustala się na wniosek osób, o których

mowa w ust. 2.

4. Wniosek o wypłatę jednorazowego świadczenia składa się w terminie

12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Wniosek złożony po terminie pozostawia się

bez rozpoznania.

5. Jednorazowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką

medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

6. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim

lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie

art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U.

z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60 i 303) stosuje się odpowiednio.

7. Przepisu ust. 5 nie stosuje się do osób będących prawnymi lub faktycznymi

opiekunami dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko.

8. Systemy teleinformatyczne stosowane w urzędach administracji publicznej

realizujących zadania w zakresie jednorazowego świadczenia stanowią integralne

02.01.2020

części systemów teleinformatycznych stosowanych do realizacji świadczeń

rodzinnych określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach

rodzinnych.

9. Do finansowania jednorazowego świadczenia mają zastosowanie przepisy

o finansach publicznych.

10. Jednorazowe świadczenie i koszty jego obsługi są finansowane w formie

dotacji celowej z budżetu państwa.

11. Koszty obsługi, o których mowa w ust. 10, w przypadku organu właściwego

w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych,

wynoszą 3% otrzymanej dotacji na jednorazowe świadczenie.

12. Zwroty nienależnie pobranego jednorazowego świadczenia w trakcie danego

roku budżetowego nie mają wpływu na wysokość kosztów obsługi, o których mowa

w ust. 11.

13. Przepisy art. 3 pkt 7, 11 i 15a, art. 7 pkt 2 i 6, art. 20–22, art. 23 ust. 2–3f,

ust. 4 pkt 3, ust. 6a–13, art. 23a, art. 23b, art. 24a, art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 1 i 2

i art. 29–32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się

odpowiednio.

14. Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, wzór

wniosku, o którym mowa w ust. 3, kierując się koniecznością zapewnienia

prawidłowego przebiegu postępowania w sprawach o przyznanie jednorazowego

świadczenia oraz dokumentacji niezbędnej do sprawnej realizacji zadania, również

drogą elektroniczną.

Art. 11. Kwoty jednorazowego świadczenia nie wlicza się do dochodu, o którym

mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r.

poz. 1508, z późn. zm.2)).

Art. 12. 1. Rada Ministrów w terminie do dnia 31 grudnia 2016 r. przyjmie

program kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”, opracowany na podstawie

odrębnych przepisów.

2. Program dotyczy w szczególności:

1) wczesnego wspomagania rozwoju dziecka;

2) opieki, w tym paliatywnej lub rehabilitacji dzieci posiadających zaświadczenie,

o którym mowa w art. 4 ust. 3;

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 1693,

2192, 2245, 2354 i 2529 oraz z 2019 r. poz. 271.

02.01.2020

3) wsparcia dla kobiet w ciąży i ich rodzin w przypadku ciąży powikłanej;

4) pomocy w zabezpieczeniu szczególnych potrzeb, w tym mieszkaniowych, rodzin

z dzieckiem posiadającym zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3.

3. Program może być również skierowany do rodzin z dzieckiem legitymującym

się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o lekkim lub umiarkowanym

lub znacznym stopniu niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz do dzieci

i młodzieży posiadających odpowiednio opinię o potrzebie wczesnego wspomagania

rozwoju dziecka, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie

o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w przepisach

ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996, 1000,

1290, 1669 i 2245), i ich rodzin.

Art. 13. 1. Monitoring realizacji ustawy sprawuje wojewoda właściwy ze

względu na miejsce zamieszkania kobiety w ciąży oraz dziecka uprawnionego do

wsparcia.

2. Wojewoda obowiązany jest do przedstawienia Radzie Ministrów corocznie do

dnia 30 kwietnia informacji z realizacji ustawy za rok poprzedni.

3. Rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa, biorąc pod uwagę

lokalne potrzeby w zakresie wspierania kobiet w ciąży, rodzin oraz dzieci, o których

mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2–4, mogą w drodze uchwały ustanowić dla

osób zamieszkałych na terenie jej działania uprawnienia na rzecz kobiet, rodzin

i dzieci, inne niż określone w niniejszej ustawie.

Art. 14–20. (pominięte)3)

Art. 21. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem art. 7,

art. 12 i art. 18 pkt 3 i 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu

ogłoszenia4).

Załącznik do ustawy z

dnia 4 listopada 2016 r.

(pominięty)3)

Zamieszczone w obwieszczeniu Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2019

r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”

(Dz. U. poz. 473).

Ustawa została ogłoszona w dniu 17 listopada 2016 r.

02.01.2020