Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/10

Opracowano na podstawie t.j.

Dz. U. z 2019 r.

poz. 213,

Dz. U. z 2020 r.

poz. 875.

U S T A W A

z dnia 9 listopada 2017 r.

o Instytucie Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego

Rozdział I

Przepisy ogólne

Art. 1. Ustawa określa organizację i zadania Instytutu Solidarności i Męstwa

imienia Witolda Pileckiego, zwanego dalej „Instytutem”.

Art. 2. 1. Instytut jest instytutem badawczym w rozumieniu ustawy z dnia

30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 736 i 1669).

2. Instytut ma osobowość prawną.

3. Siedzibą Instytutu jest miasto stołeczne Warszawa.

4. Nadzór nad Instytutem sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego, zwany dalej „ministrem”.

Art. 3. 1. Celem działalności Instytutu jest inicjowanie, podejmowanie i

wspieranie działań mających na celu:

1) uhonorowanie i upamiętnienie osób żyjących, zmarłych lub zamordowanych,

zasłużonych dla Narodu Polskiego, zarówno w kraju, jak i za granicą, w dziele

pielęgnowania pamięci lub niesienia pomocy obywatelom polskim lub Polakom

o innej przynależności państwowej będącym ofiarami zbrodni sowieckich,

nazistowskich zbrodni niemieckich, zbrodni z pobudek nacjonalistycznych lub

innych przestępstw stanowiących zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub

zbrodni wojennych, w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990

r.;

2) prowadzenie badań w zakresie nauk historycznych oraz badań

interdyscyplinarnych z wykorzystaniem narzędzi pokrewnych nauk

humanistycznych i społecznych, a w szczególności badanie, dokumentowanie i

poszerzanie wiedzy na temat totalitaryzmów oraz zbrodni nazistowskich i

komunistycznych w XX wieku;

29.07.2020

©Telksinoe s. 2/10

3) gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie relacji ofiar i świadków zbrodni

totalitarnych oraz popularyzowanie wiedzy na ten temat.

2. Do zadań Instytutu należy, w szczególności:

1) prowadzenie, inicjowanie i wspieranie badań naukowych w zakresie określonym

w ust. 1;

2) prowadzenie oraz poszerzanie baz danych, księgozbiorów i archiwów w zakresie

określonym w ust. 1, w tym także powierzonego zasobu archiwalnego;

3) popularyzowanie, dokumentowanie i poszerzanie wiedzy w zakresie określonym

w ust. 1, w tym gromadzenie, ewidencjonowanie, przechowywanie,

digitalizacja, opracowywanie, tłumaczenie, udostępnianie i zabezpieczanie

materiałów lub ich kopii, w tym poprzez współpracę z innymi podmiotami;

4) upowszechnianie wiedzy o osobach, o których mowa w ust. 1;

5) inicjowanie, prowadzenie i wspieranie działań informacyjnych, edukacyjnych

i kulturalnych w zakresie określonym w ust. 1;

6) występowanie z wnioskiem do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie

osobom, o których mowa w ust. 1, Medalu Virtus et Fraternitas oraz zgłaszanie

ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych inicjatywy nadania osobom,

o których mowa w ust. 1, Krzyża Wschodniego, o którym mowa w ustawie

z dnia 15 grudnia 2016 r. o ustanowieniu Krzyża Wschodniego (Dz. U. z 2018 r.

poz. 975 i 1567), lub Krzyża Zachodniego, o którym mowa w ustawie z dnia

7 kwietnia 2017 r. o ustanowieniu Krzyża Zachodniego (Dz. U. z 2018 r.

poz. 1379 i 1567);

7) zgłaszanie uprawnionym organom inicjatyw nadania innego odznaczenia lub

orderu osobom, o których jest mowa w ust. 1;

8) prowadzenie działalności wydawniczej w zakresie, o którym mowa w ust. 1;

9) organizowanie uroczystości, konferencji, sympozjów, wykładów, seminariów,

dyskusji oraz prowadzenie innej działalności popularyzatorskiej, w zakresie

określonym w ust. 1;

10) współpraca z Instytutem Pamięci Narodowej – Komisją Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu oraz krajowymi, zagranicznymi i

międzynarodowymi instytucjami naukowymi i stowarzyszeniami w zakresie, o

którym mowa w ust. 1;

11) produkcja i współprodukowanie materiałów audiowizualnych, w tym filmów

o wysokim poziomie artystycznym, dotycząca zagadnień związanych

29.07.2020

©Telksinoe s. 3/10

z zakresem, o którym mowa w ust. 1, w celu ich nadania w programach mediów

publicznych, prywatnych, internecie lub rozpowszechniania w inny sposób;

12) popularyzacja problematyki, o której mowa w ust. 1.

3. Działania określone w ust. 2 mogą być prowadzone w Rzeczypospolitej

Polskiej i za granicą.

Art. 4. 1. Instytut działa na podstawie ustawy i statutu.

1a. W strukturze organizacyjnej Instytutu działa Ośrodek Badań na

Totalitaryzmami realizujący cele określone w art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3.

2. Minister, w drodze zarządzenia, nadaje Instytutowi statut, w którym określa

organizację wewnętrzną Instytutu, mając na względzie prawidłowe i sprawne

wykonywanie zadań przez Instytut.

3. W sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do Instytutu stosuje się

przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych. Ministrem

właściwym w rozumieniu przepisów, o których mowa w zdaniu pierwszym, jest

minister.

Art. 4a. Zadania, o których mowa w art. 3 ust. 2, mogą być realizowane przy

pomocy oddziałów zamiejscowych będących wyodrębnionymi jednostkami

organizacyjnymi lub komórkami organizacyjnymi Instytutu, w tym mających siedzibę

poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanych dalej „oddziałami

zamiejscowymi”.

Art. 4b. 1. Instytut może tworzyć, za zgodą ministra udzieloną na wniosek

Dyrektora Instytutu, oddziały zamiejscowe.

2. Wniosek o wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1, określa zamierzony

termin utworzenia oddziału zamiejscowego i jego proponowaną siedzibę oraz zawiera

uzasadnienie.

3. Oddziałem zamiejscowym kieruje kierownik powoływany i odwoływany

przez Dyrektora Instytutu.

4. Organizację wewnętrzną oddziału zamiejscowego określa regulamin nadany

przez Dyrektora Instytutu.

<5. Zamówienia publicznego na potrzeby własne oddziałów zamiejscowych Ust. 5 w art. 4b,

który wejdzie w

Instytut może udzielić z wolnej ręki zgodnie z przepisami art. 213 i art. 217 życie z dn.

ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 1.01.2021 r. (Dz.

U. z 2020 r. poz.

875).

29.07.2020

©Telksinoe s. 4/10

poz. 2019 oraz z 2020 r. poz. 288), jeżeli wartość tego zamówienia jest mniejsza

niż progi unijne, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy.>

6. Finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań Instytutu w części

realizowanej przez oddziały zamiejscowe następuje ze środków, o których mowa

w art. 10 ust. 2.

7. Instytut może przekształcać i likwidować, za zgodą ministra, oddziały

zamiejscowe.

Rozdział II

Organy i organizacja Instytutu

Art. 5. Organami Instytutu są:

1) Dyrektor Instytutu;

2) Rada Pamięci;

3) Rada Naukowa.

Art. 6. 1. Dyrektora Instytutu powołuje i odwołuje minister.

2. Kadencja Dyrektora Instytutu trwa 5 lat.

3. Na stanowisko Dyrektora Instytutu może być powołana osoba, która:

1) jest obywatelem polskim;

2) korzysta z pełni praw publicznych;

3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne

przestępstwo skarbowe;

4) posiada wykształcenie wyższe;

5) wyróżnia się wiedzą z zakresu historii Polski i Narodu Polskiego;

6) cieszy się nieposzlakowaną opinią i daje rękojmię prawidłowego wykonywania

powierzonych zadań;

7) nie pełniła służby zawodowej ani nie pracowała w organach bezpieczeństwa

państwa wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r.

o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat

1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2186, z późn.

zm.1)), ani nie była ich współpracownikiem.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 538, 650,

651, 730, 1000, 1349, 1669, 1735 i 2270 oraz z 2019 r. poz. 8 i 9.

29.07.2020

©Telksinoe s. 5/10

4. Wynagrodzenie Dyrektora Instytutu ustala minister zgodnie z przepisami

ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi

podmiotami prawnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1252 i 2215).

5. Odwołanie Dyrektora Instytutu przed upływem kadencji następuje

w przypadku:

1) złożenia rezygnacji;

2) utraty zdolności do pełnienia powierzonych obowiązków na skutek długotrwałej

choroby, trwającej dłużej niż 6 miesięcy;

3) zaprzestania spełniania przez Dyrektora Instytutu któregokolwiek z wymogów

określonych w ust. 3 pkt 1–3;

4) naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem;

5) złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1

ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach

organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów,

stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu.

6. Kadencja Dyrektora Instytutu wygasa w razie jego śmierci lub odwołania.

7. Do czasu powołania Dyrektora Instytutu zgodnie z ust. 1 minister może

powierzyć pełnienie obowiązków Dyrektora Instytutu wyznaczonej osobie na okres

nie dłuższy niż rok.

Art. 7. Osoba powołana na stanowisko Dyrektora Instytutu nie może:

1) zajmować innego stanowiska, z wyjątkiem stanowiska naukowo-dydaktycznego

lub naukowego w szkole wyższej, Polskiej Akademii Nauk, instytucie

badawczym lub innej jednostce naukowej, ani wykonywać innych zajęć

zarobkowych niedających się pogodzić z obowiązkami i godnością jego urzędu;

2) należeć do partii politycznej;

3) wykonywać innych czynności, które pozostają w sprzeczności z jego

obowiązkami albo mogą wywołać podejrzenie o jego stronniczość lub

interesowność;

4) prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z obowiązkami

i godnością jego urzędu.

Art. 8. Do zadań i obowiązków Dyrektora Instytutu należy:

1) kierowanie pracami Instytutu;

2) reprezentowanie Instytutu na zewnątrz;

3) zapewnienie funkcjonowania i ciągłości pracy Instytutu;

29.07.2020

©Telksinoe s. 6/10

4) opracowywanie rocznego planu działania Instytutu;

5) opracowywanie rocznego planu finansowego Instytutu;

6) opracowywanie rocznego sprawozdania finansowego Instytutu i przedstawianie

go ministrowi;

7) sporządzanie rocznego sprawozdania z działalności Instytutu i przedstawianie go

ministrowi;

8) sprawowanie zarządu nad mieniem Instytutu;

9) prowadzenie gospodarki finansowej Instytutu;

10) rozliczanie dotacji otrzymanych z budżetu państwa;

11) podejmowanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.

Art. 9. 1. Rada Pamięci jest organem opiniodawczo-doradczym Dyrektora

Instytutu.

2. Rada Pamięci w szczególności opiniuje inicjatywy o nadanie osobom,

o których mowa w art. 3 ust. 1, Medalu Virtus et Fraternitas, Krzyża Wschodniego,

Krzyża Zachodniego oraz innych odznaczeń, orderów lub wyróżnień.

3. Rada Pamięci składa się z nie mniej niż siedmiu i nie więcej niż jedenastu

członków, powoływanych i odwoływanych przez ministra spośród osób

wyróżniających się wysokimi walorami moralnymi oraz wiedzą z zakresu historii

Polski i Narodu Polskiego.

4. Pracami Rady Pamięci kieruje przewodniczący, powoływany i odwoływany

przez ministra.

5. Szczegółowe zadania i kompetencje Rady Pamięci oraz tryb powoływania jej

członków określa statut Instytutu.

6. Z tytułu działalności w Radzie Pamięci nie przysługuje wynagrodzenie.

7. Członkom Rady Pamięci, mającym inne miejsce zamieszkania niż miejsce

posiedzeń Rady, przysługują diety, zwrot kosztów przejazdów i noclegów związanych

z uczestnictwem w tych posiedzeniach, na zasadach określonych w przepisach

wydanych na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy.

Art. 9a. Do Rady Naukowej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia

2010 r. o instytutach badawczych w zakresie dotyczącym uchwalania statutu Instytutu

oraz opiniowania rocznego planu finansowego Instytutu.

29.07.2020

©Telksinoe s. 7/10

Rozdział III

Gospodarka Instytutu

Art. 10. 1. Instytut prowadzi samodzielną gospodarkę finansową na zasadach

określonych w niniejszej ustawie oraz ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach

badawczych.

2. Przychodami Instytutu są:

1) dotacja podmiotowa określana corocznie w ustawie budżetowej, przekazywana

przez ministra ze środków ujętych w części budżetowej, której jest dysponentem;

1a) dotacje celowe na wydatki bieżące i majątkowe z budżetu państwa, w tym

z części budżetu, której dysponentem jest minister;

2) przychody z działalności gospodarczej prowadzonej na zasadach określonych

w art. 12;

3) środki finansowe z funduszy Unii Europejskiej lub z krajowych

i międzynarodowych projektów i programów badawczych;

4) przychody ze sprzedaży albo z tytułu przekazania do odpłatnego używania

składników mienia będącego własnością Instytutu;

5) darowizny, spadki i zapisy;

6) odsetki od środków zgromadzonych na rachunkach bankowych Instytutu, chyba

że przepisy odrębne lub umowa, na podstawie której Instytut otrzymał środki,

stanowią inaczej;

7) przychody z innych tytułów.

Art. 11. 1. Podstawą gospodarki finansowej Instytutu jest roczny plan finansowy

ustalany na okres roku obrotowego. Rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy.

2. Roczny plan finansowy ustala Dyrektor Instytutu.

Art. 12. 1. Instytut może prowadzić działalność gospodarczą na zasadach

określonych w przepisach ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców

(Dz. U. poz. 646, 1479, 1629, 1633 i 2212). Działalność ta jest wyodrębniona pod

względem finansowym i rachunkowym z działalności, o której mowa w art. 3 ust. 2.

2. Działalność gospodarcza, o której mowa w ust. 1, nie może być finansowana

z określanej corocznie w ustawie budżetowej dotacji podmiotowej.

3. Dochód z działalności gospodarczej, o której mowa w ust. 1, służy wyłącznie

realizacji zadań Instytutu określonych w art. 3 ust. 2.

Art. 13. 1. Tworzy się następujące fundusze Instytutu:

29.07.2020

1) fundusz statutowy;

2) fundusz rezerwowy;

3) zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, który tworzy się na zasadach

określonych w ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu

świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1316, 1608, 1669 i 2435);

4) inne fundusze, jeżeli obowiązek ich utworzenia wynika z odrębnych przepisów.

2. Fundusz statutowy Instytutu stanowi równowartość majątku Instytutu według

stanu na dzień rozpoczęcia działalności.

3. Podziału zysku netto dokonuje minister na wniosek Dyrektora Instytutu.

Minister, mając na względzie dbałość o prawidłowe funkcjonowanie Instytutu, może

dokonać innego niż wnioskowany podziału zysku.

4. Stratę netto Instytutu pokrywa się z funduszu rezerwowego.

5. (uchylony)

Art. 14. 1. Instytut może ustanawiać i finansować nagrody rzeczowe i finansowe

dla osób, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1.

2. Minister określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb

przyznawania nagród, o których mowa w ust. 1, oraz rodzaje tych nagród,

uwzględniając potrzebę godnego i sprawiedliwego uhonorowania osób, o których

mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1.

Art. 15. 1. Instytut może ustanawiać i finansować stypendia dla wspierania

badań naukowych, działań edukacyjnych i kulturalnych w zakresie, o którym mowa

w art. 3 ust. 1, w szczególności dla pracowników naukowych oraz osób

wyróżniających się w działaniach, o których mowa w art. 3 ust. 1.

2. Minister określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb

przyznawania oraz pozbawiania stypendiów, o których mowa w ust. 1, a także rodzaje

i wysokość stypendiów, uwzględniając potrzebę wsparcia działań najpełniej służących

realizacji celów Instytutu.

Rozdział IV

Zmiany w przepisach

Art. 16–18. (pominięte)2)

Zamieszczone w obwieszczeniu Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 stycznia 2019

r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Instytucie Solidarności i Męstwa imienia

Witolda Pileckiego (Dz. U. poz. 213).

29.07.2020

Rozdział V

Przepisy dostosowujące, przejściowe i końcowe

Art. 19. Tworzy się Instytut Solidarności i Męstwa.

Art. 20. 1. Minister, na zasadach określonych w odrębnych przepisach,

wyposaży Instytut w nieruchomości niezbędne do rozpoczęcia jego działalności lub

zapewni środki na pozyskanie takich nieruchomości. Państwowe jednostki budżetowe

mogą, przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, nieodpłatnie przekazywać

na potrzeby Instytutu mienie pozostające w ich władaniu.

2. Instytut jest zwolniony z podatku dochodowego od osób prawnych oraz

podatku od towarów i usług z tytułu wyposażenia, o którym mowa w ust. 1.

3. Instytut nie ponosi opłat sądowych w zakresie związanym z wyposażeniem,

o którym mowa w ust. 1.

Art. 21. 1. Minister przyzna Instytutowi w 2017 r. ze środków budżetu państwa

ujętych w części budżetowej, której jest dysponentem, jednorazową dotację

w wysokości 75 milionów złotych na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe.

2. Niewykorzystane w roku 2017 środki dotacji, o której mowa w ust. 1,

przechodzą na kolejne lata obrotowe.

3. Środki dotacji, o których mowa w ust. 2, mogą zostać również przeznaczone

na:

1) pozyskanie, za zgodą ministra, nieruchomości niezbędnych do rozpoczęcia

działalności Instytutu w przypadku niewyposażenia Instytutu w nieruchomości

zgodnie z art. 20 ust. 1;

2) finansowanie kosztów, w tym inwestycji, związanych z działalnością Instytutu.

Art. 22. 1. Minister, w drodze zarządzenia, powoła w terminie 14 dni od dnia

wejścia w życie ustawy Pełnomocnika do spraw Organizacji Instytutu Solidarności

i Męstwa, zwanego dalej „Pełnomocnikiem”, określając zakres jego zadań i środki

niezbędne do ich realizacji oraz ustalając jego wynagrodzenie.

2. Celem działania Pełnomocnika jest zorganizowanie Instytutu, zatrudnienie

pracowników Instytutu oraz podjęcie innych czynności niezbędnych do rozpoczęcia

pracy Instytutu.

3. Pełnomocnik, od dnia powołania, wykonuje zadania i obowiązki Dyrektora

Instytutu.

29.07.2020

4. Pełnomocnik kończy swoją działalność z chwilą powołania Dyrektora

Instytutu lub osoby pełniącej obowiązki Dyrektora Instytutu zgodnie z art. 6 ust. 7.

Art. 23. 1. Instytut nabywa osobowość prawną z dniem wejścia w życie ustawy.

2. Pełnomocnik niezwłocznie złoży wniosek o wpisanie Instytutu do Krajowego

Rejestru Sądowego.

Art. 24. Minister powołuje członków Rady Pamięci oraz Dyrektora Instytutu

w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 7.

Art. 25. 1. Roczny plan finansowy Instytutu na rok 2017 ustala Pełnomocnik.

2. Do czasu ustalenia rocznego planu finansowego Instytutu na rok

2018 podstawę gospodarki finansowej Instytutu w roku 2018 stanowi projekt tego

planu.

Art. 26. 1. W celu wykonania przepisów ustawy Prezes Rady Ministrów

dokonuje, w drodze rozporządzenia, przeniesienia planowanych dochodów

i wydatków budżetowych, w tym wynagrodzeń oraz limitów zatrudnienia, między

częściami, działami i rozdziałami budżetu państwa z zachowaniem przeznaczenia

środków publicznych wynikającego z ustawy budżetowej.

2. W celu wykonania przepisów ustawy minister dokona przeniesienia

wydatków między działami klasyfikacji budżetowej w ramach części budżetowej,

której jest dysponentem.

Art. 27. Ustawa wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia3).

Ustawa została ogłoszona w dniu 12 grudnia 2017 r.

29.07.2020