Ustawy w postaci jednolitej
Wyszukiwarka ustaw
W przeglądarce naciśnij Ctrl+F, by wyszukać w ustawie.
2019 Pozycja 1820
©Telksinoe s. 1/22
Opracowano na podstawie:
Dz. U. z 2019 r.
poz. 1820.
Dz. U. z 2020 r.
poz. 875, 1086.
U S T A W A
z dnia 30 sierpnia 2019 r.
o Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 1)
Kierując się dobrem osób, które jako dzieci cierpiały na skutek czynności
skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności,
mając na względzie ich ból, poczucie osamotnienia oraz traumatyczne przeżycia,
które oddziałują również w ich dorosłym życiu,
uwzględniając powinność uczynienia zadość społecznemu poczuciu
sprawiedliwości,
jako wyraz przekonania, że żadne działania skierowane przeciwko wolności
seksualnej i obyczajności dzieci mimo upływu lat nie mogą być chronione tajemnicą
ani nie mogą ulec zapomnieniu – dla ochrony czci, praw i godności osób
poszkodowanych stanowi się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. Ustawa określa:
1) zadania i organizację Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków
czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec
małoletniego poniżej lat 15, zwanej dalej „Komisją”;
2) zasady i sposób wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko
wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15, zwanych
dalej „nadużyciami seksualnymi”;
1)
Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób
zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, ustawę z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach
urzędów państwowych oraz ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom
przestępczością na tle seksualnym.
21.07.2020
©Telksinoe s. 2/22
3) działania mające na celu zapewnienie szybkiej reakcji organów państwa oraz
organizacji pozarządowych, podmiotów i instytucji prowadzących działalność
edukacyjną, wychowawczą, opiekuńczą, kulturalną i związaną z kulturą
fizyczną, wypoczynkiem i leczeniem, a także samorządów zawodowych,
kościołów oraz związków wyznaniowych, w tym kościelnych osób prawnych,
zwanych dalej „organizacjami i podmiotami”, w zakresie zwalczania nadużyć
seksualnych oraz działania umożliwiające pociągnięcie do odpowiedzialności
sprawców tych nadużyć;
4) sposób prowadzenia działalności prewencyjnej i edukacyjnej.
Rozdział 2
Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania przypadków czynności
skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego
poniżej lat 15
Art. 2. 1. Komisja prowadzi czynności mające na celu wyjaśnianie przypadków
nadużyć seksualnych.
2. Do zadań Komisji w zakresie, o którym mowa ust. 1, należy:
1) wydawanie postanowień o wpisie w Rejestrze osób, w stosunku do których
Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych
przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15
wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze, zwanym dalej „Rejestrem”, który
stanowi część Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym;
2) badanie sposobu reagowania organów państwa, organizacji i podmiotów oraz
osób prywatnych w zakresie wyjaśniania przypadków nadużyć seksualnych,
w tym ustalanie przypadków niezawiadomienia właściwego organu o
podejrzeniu popełnienia nadużycia seksualnego;
3) identyfikacja problemów pojawiających się w praktyce ścigania przypadków
nadużyć seksualnych i karania sprawców przestępstw przeciwko wolności
seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15, zwanych dalej
„przestępstwami pedofilii”.
Art. 3. 1. Komisja podejmuje działania mające na celu zapewnienie
niezwłocznej reakcji organów państwa oraz organizacji i podmiotów w zakresie
21.07.2020
©Telksinoe s. 3/22
zwalczania nadużyć seksualnych, a także podejmuje działania umożliwiające
pociągnięcie do odpowiedzialności sprawców tych nadużyć.
2. Do zadań Komisji w zakresie, o którym mowa w ust. 1, należy:
1) zawiadamianie właściwych organów o podejrzeniu:
a) popełnienia przestępstwa pedofilii,
b) niezawiadomienia właściwego organu o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa pedofilii;
2) interwencja i wspieranie osób poszkodowanych w postępowaniach
prowadzonych przed organami państwa, w tym uczestniczenie
w postępowaniach karnych na prawach oskarżyciela posiłkowego za zgodą
osoby poszkodowanej lub jej opiekuna prawnego;
3) przekazywanie władzom organizacji i podmiotów informacji o podejrzeniu:
a) popełnienia przestępstwa pedofilii,
b) niezawiadomienia właściwego organu o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa pedofilii
– celem wszczęcia odpowiedniego postępowania, w tym postępowania
dyscyplinarnego;
4) kierowanie do Prokuratora Generalnego wniosków o wniesienie skargi
nadzwyczajnej albo kasacji od prawomocnego orzeczenia kończącego sprawę
w zakresie przestępstw pedofilii oraz o objęcie prowadzonych postępowań
szczególnym nadzorem;
5) monitorowanie działań podejmowanych przez właściwe organy oraz organizacje
i podmioty na podstawie wniosków i zawiadomień.
Art. 4. 1. Komisja prowadzi działalność prewencyjną i edukacyjną.
2. Do zadań Komisji w zakresie, o którym mowa w ust. 1, należy:
1) opracowywanie i przedstawianie raportów z działalności Komisji zawierających
wnioski i rekomendacje dla organów państwa, organizacji i podmiotów
w zakresie zapobiegania nadużyciom seksualnym i ich zwalczania, a także
podejmowania działań umożliwiających pociągnięcie do odpowiedzialności
sprawców tych nadużyć;
2) prowadzenie działań uświadamiających w zakresie problematyki nadużyć
seksualnych i przestępstw pedofilii, sposobów reagowania na nie oraz oceny
21.07.2020
©Telksinoe s. 4/22
symptomów świadczących o tym, że małoletni poniżej lat 15 może być ofiarą
nadużycia seksualnego lub przestępstwa pedofilii;
3) występowanie do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy
ustawodawczej albo o wydanie lub zmianę innych aktów normatywnych.
Art. 5. 1. Komisja przetwarza wszelkie informacje niezbędne do realizacji jej
ustawowych zadań, w tym dane osobowe, o których mowa w art. 9 ust. 1
i art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia
27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem
danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia
dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119
z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.2)).
2. Komisja odmawia ujawnienia danych osobowych osoby, od której uzyskała
informacje, oraz osoby, której dotyczy zgłoszenie, a także dokumentacji
zgromadzonej w toku postępowania wyjaśniającego, jeżeli uzna to za niezbędne dla
ochrony czci, praw i godności osoby poszkodowanej.
3. Dokumentacja zgromadzona w toku postępowania wyjaśniającego, w tym
postanowienie o wpisie w Rejestrze, nie stanowi informacji publicznej i nie podlega
udostępnieniu w trybie określonym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do
informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429).
Rozdział 3
Skład i tryb powoływania Komisji
Art. 6. 1. Komisja w zakresie swojej działalności jest organem niezależnym od
innych organów władzy państwowej.
2. W skład Komisji wchodzi siedmiu członków, w tym:
1) trzech powoływanych przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej większością
3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów;
2) jeden powoływany przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej większością
3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów;
3) jeden powoływany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
4) jeden powoływany przez Prezesa Rady Ministrów;
2)
Zmiana wymienionego rozporządzenia została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2.
21.07.2020
©Telksinoe s. 5/22
5) jeden powoływany przez Rzecznika Praw Dziecka.
3. Głosowanie w sprawie powołania członków Komisji, o których mowa
w ust. 2 pkt 1, przeprowadza się odrębnie dla każdego z trzech powołań, przy czym
jeżeli w pierwszym głosowaniu dotyczącym powołania poszczególnych członków
Komisji:
1) kandydat na członka Komisji nie uzyskał większości 3/5 głosów albo
2) zgłoszono więcej niż jednego kandydata na członka Komisji, a żaden
z kandydatów nie uzyskał większości 3/5 głosów
– głosowanie przeprowadza się ponownie, przy czym Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
powołuje członka Komisji zwykłą większością głosów.
4. Jeżeli w pierwszym głosowaniu dotyczącym powołania członka Komisji,
o którym mowa w ust. 2 pkt 2:
1) kandydat na członka Komisji nie uzyskał większości 3/5 głosów albo
2) zgłoszono więcej niż jednego kandydata na członka Komisji, a żaden
z kandydatów nie uzyskał większości 3/5 głosów
– głosowanie przeprowadza się ponownie, przy czym Senat Rzeczypospolitej Polskiej
powołuje członka Komisji zwykłą większością głosów.
5. Powołanie oznacza nawiązanie stosunku pracy w rozumieniu przepisów
ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, 1043
i 1495).
6. W skład Komisji może zostać powołana osoba, która:
1) ma obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw publicznych;
2) posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
3) nie była prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
4) spełnia co najmniej jedną z poniższych przesłanek:
a) posiada tytuł doktora habilitowanego lub tytuł profesora,
b) jest nauczycielem akademickim w rozumieniu art. 116 ust. 1 ustawy z dnia
20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r.
poz. 85, 374, 695 i 875),
c) posiada wyższe wykształcenie prawnicze, medyczne, psychologiczne lub
pedagogiczne,
d) został jej nadany order lub odznaczenie, o którym mowa odpowiednio
w art. 10–18 oraz w art. 19a ustawy z dnia 16 października 1992 r.
o orderach i odznaczeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 138);
21.07.2020
©Telksinoe s. 6/22
5) w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. nie pracowała i nie
służyła w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia
18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów
bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U.
z 2019 r. poz. 430, 399, 447, 534 i 1571) oraz nie współpracowała z tymi
organami;
6) cieszy się nieposzlakowaną opinią.
7. Członkiem Komisji nie może być poseł, senator, poseł do Parlamentu
Europejskiego lub osoba zajmująca inne niż członek Komisji kierownicze stanowiska
państwowe w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu
osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 152),
a także radny, wójt (burmistrz, prezydent miasta), zastępca wójta (burmistrza,
prezydenta miasta), sekretarz gminy, skarbnik gminy, członek zarządu powiatu,
sekretarz powiatu, skarbnik powiatu, członek zarządu województwa, skarbnik
województwa oraz sekretarz województwa.
8. Członkiem Komisji nie może być także osoba, która pełni funkcje społecznego
współpracownika albo jest zatrudniona w biurze poselskim, senatorskim, poselsko-
-senatorskim lub w biurze posła do Parlamentu Europejskiego, lub osoba, która
wchodzi w skład organu partii politycznej reprezentującego partię polityczną na
zewnątrz oraz uprawnionego do zaciągania zobowiązań lub jest zatrudniona przez
partię polityczną na podstawie umowy o pracę, lub świadczy pracę na podstawie
umowy cywilnoprawnej.
9. Kandydatów na członków Komisji mogą zgłaszać Naczelna Rada Adwokacka,
Krajowa Rada Radców Prawnych, Krajowa Rada Sądownictwa, Krajowa Rada
Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym, Naczelna Izba Lekarska, Krajowa Izba
Psychologów oraz organizacje pozarządowe, których zadania statutowe przez okres
co najmniej 2 lat obejmowały działania związane z prawami dzieci, w szczególności
działania związane z ochroną praw dzieci i przeciwdziałaniem przemocy, w tym
przemocy seksualnej, przy czym:
1) kandydatów na członków Komisji, o których mowa w ust. 2 pkt 1, mogą
zgłaszać także Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej lub co najmniej
35 posłów;
21.07.2020
©Telksinoe s. 7/22
2) kandydatów na członków Komisji, o których mowa w ust. 2 pkt 2, mogą
zgłaszać także Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej lub co najmniej
7 senatorów.
10. Kandydat na członka Komisji składa oświadczenie o spełnianiu wymagań,
o których mowa w ust. 6–8, a w przypadku osób urodzonych przed dniem 1 sierpnia
1972 r. – także oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia
18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów
bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów, albo
informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy.
Art. 7. Przewodniczącego Komisji wybiera spośród jej członków Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej zwykłą większością głosów.
Art. 8. 1. Kadencja Komisji trwa 7 lat, licząc od dnia pierwszego jej posiedzenia.
2. W przypadku wygaśnięcia członkostwa w Komisji powołuje się nowego
członka na okres, jaki pozostaje do dnia upływu trwającej kadencji Komisji.
3. Pierwsze posiedzenie Komisji zwołuje Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej.
4. Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków członkowie Komisji
składają przed Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej następujące ślubowanie:
„Ślubuję uroczyście, że przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków
członka Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności
skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec
małoletniego poniżej lat 15 dochowam wierności Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, będę strzec praw dziecka, kierując się
przepisami prawa, dobrem dziecka i dobrem rodziny. Ślubuję, że
powierzone mi obowiązki będę wypełniać bezstronnie, z najwyższą
sumiennością i starannością, że będę strzec godności powierzonego mi
stanowiska oraz dochowam tajemnicy prawnie chronionej.”.
Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg”.
Art. 9. Przewodniczący Komisji może zapraszać do udziału w pracach Komisji,
z głosem doradczym, przedstawiciela Rzecznika Praw Obywatelskich.
21.07.2020
©Telksinoe s. 8/22
Art. 10. 1. Członkostwo w Komisji przed upływem kadencji Komisji wygasa
z dniem:
1) śmierci członka Komisji;
2) złożenia pisemnej rezygnacji przez członka Komisji;
3) odwołania członka Komisji;
4) prawomocnego skazania członka Komisji za przestępstwo lub przestępstwo
skarbowe.
2. Wygaśnięcie członkostwa w Komisji stwierdza:
1) Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – w przypadku członka powołanego
przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej;
2) Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej – w przypadku członka powołanego
przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej;
3) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – w przypadku członka powołanego przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
4) Prezes Rady Ministrów – w przypadku członka powołanego przez Prezesa Rady
Ministrów;
5) Rzecznik Praw Dziecka – w przypadku członka powołanego przez Rzecznika
Praw Dziecka.
3. Członka Komisji odwołuje organ, który go powołał, w przypadku:
1) niespełniania przesłanek, o których mowa w art. 6 ust. 6–8;
2) gdy z powodu choroby stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków
członka Komisji;
3) niewypełniania obowiązków nałożonych przez ustawę lub działania na szkodę
osób poszkodowanych przez nadużycia seksualne lub przestępstwa pedofilii.
4. Członków Komisji powołanych przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oraz
członków Komisji powołanych przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej odwołuje się
większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby
odpowiednio posłów albo senatorów.
5. Przewodniczącego Komisji odwołuje z tej funkcji Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej, zwykłą większością głosów, w przypadku niewypełniania obowiązków
Przewodniczącego.
21.07.2020
©Telksinoe s. 9/22
Art. 11. W związku z wygaśnięciem członkostwa w Komisji na skutek upływu
kadencji Komisji ustępującemu członkowi Komisji powołanemu przez Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej, Senat Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczy-
pospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów albo Rzecznika Praw Dziecka
odpowiednio Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałek Senatu
Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Prezes Rady
Ministrów albo Rzecznik Praw Dziecka może powierzyć dalsze pełnienie obowiązków
do czasu powołania nowego członka Komisji, jednak nie dłużej niż przez 60 dni, licząc
od dnia upływu kadencji Komisji.
Art. 12. 1. Członek Komisji nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia
ani wykonywać innych zajęć o charakterze zarobkowym, w tym nie może prowadzić
działalności gospodarczej, jeżeli byłoby to sprzeczne z obowiązkami członka Komisji
lub podważałoby zaufanie do Komisji.
2. W przypadku gdy wykonywanie obowiązków członka Komisji wymagałoby
zaprzestania wykonywania zajęć, o których mowa w ust. 1, po ich zaprzestaniu
członek Komisji ma prawo powrócić na stanowisko zajmowane poprzednio na
podstawie umowy o pracę, powołania lub mianowania albo otrzymać stanowisko
równorzędne, z zachowaniem prawa do warunków pracy i płacy albo służby
i uposażenia przysługujących przed objęciem stanowiska członka Komisji.
3. Pracodawca może odmówić członkowi Komisji prawa, o którym mowa
w ust. 2, jeżeli w ciągu 60 dni od dnia upływu lub wygaśnięcia kadencji członek
Komisji nie zgłosi na piśmie gotowości niezwłocznego podjęcia pracy albo służby,
chyba że przekroczenie tego terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od członka
Komisji. W terminie 7 dni od dnia zgłoszenia gotowości do niezwłocznego podjęcia
pracy albo służby pracodawca jest obowiązany zapewnić członkowi Komisji warunki
pracy i płacy albo służby i uposażenia, o których mowa w ust. 2.
Art. 13. 1. Przewodniczący Komisji kieruje jej pracami, reprezentuje Komisję
na zewnątrz oraz wykonuje inne czynności przewidziane w ustawie oraz
w regulaminie działania Komisji.
2. Komisja może, na wniosek przewodniczącego Komisji, powołać ze swojego
grona nie więcej niż dwóch zastępców przewodniczącego.
3. Przewodniczący Komisji może upoważnić członka Komisji do wykonywania
niektórych czynności przewodniczącego Komisji.
21.07.2020
©Telksinoe s. 10/22
Art. 14. Członkowie Komisji nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności za
swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania funkcji w Komisji.
Art. 15. Komisja określa regulamin swojego działania.
Art. 16. 1. Do członków Komisji stosuje się przepisy ustawy z dnia 31 lipca
1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.
2. Członków Komisji w zakresie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia
zdrowotnego traktuje się jak pracowników.
3. Płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne
za członków Komisji jest urząd obsługujący Komisję.
Art. 17. 1. Obsługę merytoryczną, administracyjną i biurową Komisji zapewnia
Urząd Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności
skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego
poniżej lat 15, zwany dalej „Urzędem Komisji”.
2. Przewodniczący Komisji może upoważniać pracownika Urzędu Komisji
do załatwiania określonych spraw w jego imieniu, w szczególności do wydawania
zaświadczeń oraz do poświadczania odpisów dokumentów za zgodność z oryginałem
na potrzeby prowadzonych postępowań.
3. Do pracowników Urzędu Komisji stosuje się odpowiednio przepisy
o pracownikach urzędów państwowych.
4. Komisja nadaje statut Urzędowi Komisji, który określa jego zadania
i organizację.
5. Organizację wewnętrzną i szczegółowy zakres zadań Urzędu Komisji określa
Przewodniczący Komisji w regulaminie organizacyjnym.
6. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wykaz stanowisk
w Urzędzie Komisji, wymagane kwalifikacje oraz zasady wynagradzania, w tym
stawki uposażenia zasadniczego dla poszczególnych stanowisk służbowych, z
uwzględnieniem wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat, kierując się rangą
stanowiska, zakresem wykonywanych zadań służbowych, ponoszoną
odpowiedzialnością i wymaganymi kwalifikacjami.
Art. 18. Wydatki związane z funkcjonowaniem Komisji i Urzędu Komisji są
pokrywane z budżetu państwa.
21.07.2020
©Telksinoe s. 11/22
Rozdział 4
Postępowanie przed Komisją
Oddział 1
Przepisy ogólne
Art. 19. 1. Komisja podejmuje uchwały oraz wydaje postanowienia
w przedmiocie wpisu w Rejestrze większością głosów w głosowaniu jawnym,
w obecności co najmniej pięciu członków Komisji, w tym przewodniczącego Komisji.
2. W razie równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego Komisji.
3. Uchwały i postanowienia podpisują członkowie Komisji biorący udział
w głosowaniu.
Art. 20. Na wniosek przewodniczącego Komisji prokurator właściwej
prokuratury albo prezes właściwego sądu przekazuje niezbędne dokumenty z akt
sprawy lub ich kopie, a także przesyła akta albo ich kopie w całości lub w określonej
części, chyba że sprzeciwia się temu dobro postępowania przygotowawczego albo
postępowania sądowego.
Oddział 2
Wszczęcie postępowania
Art. 21. 1. Każdy może zgłosić Komisji podejrzenie popełnienia nadużycia
seksualnego lub podejrzenie niezawiadomienia właściwego organu o podejrzeniu
popełnienia nadużycia seksualnego.
2. Zgłoszenie może być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za
pomocą środków komunikacji elektronicznej.
3. Zgłoszenie obejmuje wskazanie okoliczności zdarzenia, w tym wskazanie
czasu, miejsca i osoby potencjalnego sprawcy, oraz wskazanie osoby poszkodowanej.
W zgłoszeniu podejrzenia popełnienia nadużycia seksualnego można również
wskazać podmioty, które były zobowiązane do zgłoszenia podejrzenia popełnienia
tego nadużycia organom powołanym do ścigania przestępstw.
4. Zgłoszenie zawiera także imię, nazwisko, adres zamieszkania lub adres
do korespondencji oraz podpis osoby zgłaszającej.
21.07.2020
©Telksinoe s. 12/22
Oddział 3
Udział Komisji w postępowaniu przygotowawczym i sądowym
Art. 22. 1. Komisja niezwłocznie przekazuje zgłoszenie, o którym mowa
w art. 21 ust. 1, prokuratorowi prokuratury właściwej ze względu na miejsce
zamieszkania osoby poszkodowanej.
2. Dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1, jest równoznaczne
z zawiadomieniem organu powołanego do ścigania przestępstw w rozumieniu art. 240
ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1600, z późn.
zm.3)).
Art. 23. Komisja nie przekazuje zgłoszenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1,
w przypadku gdy jest ono oczywiście bezzasadne.
Art. 24. 1. Komisja monitoruje czynności podejmowane przez organ
prowadzący postępowanie przygotowawcze.
2. Komisja ma prawo:
1) wglądu do akt postępowania przygotowawczego,
2) uzyskiwania informacji o toczącym się postępowaniu przygotowawczym, w tym
terminach podjętych czynności
– chyba że sprzeciwia się temu dobro postępowania przygotowawczego.
3. W przypadku podejrzenia nieprawidłowości lub przewlekłości prowadzonego
postępowania przygotowawczego Komisja zawiadamia o tym organ sprawujący
nadzór nad organem prowadzącym to postępowanie.
4. Organ sprawujący nadzór nad organem prowadzącym postępowanie
przygotowawcze niezwłocznie zajmuje stanowisko wobec zawiadomienia i informuje
Komisję o podjętych działaniach.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2077 oraz
z 2019 r. poz. 730, 858, 870, 1135 i 1579.
21.07.2020
©Telksinoe s. 13/22
Art. 25. W przypadku wszczęcia postępowania sądowego Komisji przysługuje
prawo:
1) wglądu do akt sądowych oraz uzyskiwania informacji o prowadzonym
postępowaniu;
2) uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu na prawach oskarżyciela
posiłkowego za zgodą osoby poszkodowanej lub jej opiekuna prawnego.
Oddział 4
Postępowanie wyjaśniające
Art. 26. W przypadku wydania prawomocnego postanowienia o odmowie
wszczęcia albo o umorzeniu postępowania ze względu na przedawnienie karalności
przestępstwa pedofilii prokurator albo właściwy sąd przekazuje sprawę Komisji wraz
z aktami sprawy.
Art. 27. 1. W celu zapobiegania nadużyciom seksualnym w przyszłości Komisja
przeprowadza postępowanie wyjaśniające w przedmiocie wpisu w Rejestrze po
otrzymaniu prawomocnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania albo
o umorzeniu postępowania ze względu na przedawnienie karalności przestępstwa
pedofilii wraz z aktami sprawy.
2. O podjęciu postępowania wyjaśniającego Komisja zawiadamia osobę
poszkodowaną, osobę wskazaną w zgłoszeniu jako sprawca i osobę dokonującą
zgłoszenia.
Art. 28. 1. Komisja wydaje postanowienie o wpisie w Rejestrze po
przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego na podstawie:
1) akt sprawy przekazanych przez prokuratora albo właściwy sąd;
2) wysłuchania osoby poszkodowanej;
3) wysłuchania osoby wskazanej jako sprawca w aktach sprawy przekazanych
przez prokuratora albo właściwy sąd.
2. Komisja przed wydaniem postanowienia o wpisie w Rejestrze może również:
1) wysłuchać osobę dokonującą zgłoszenia lub inną osobę w charakterze świadka;
2) zasięgnąć opinii biegłego;
21.07.2020
©Telksinoe s. 14/22
3) zapoznać się z innymi materiałami, w tym dokumentami zgromadzonymi
w sprawie lub przedstawionymi przez osoby wskazane w pkt 1 oraz
w ust. 1 pkt 2 i 3.
3. Postępowanie jest prowadzone w siedzibie Urzędu Komisji.
4. Jeżeli osoba nie może stawić się z powodu choroby, kalectwa lub innej
niedającej się pokonać przeszkody, Komisja może ją wysłuchać w miejscu jej pobytu.
5. Osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 1, mogą ustanowić
pełnomocnika.
6. Odmowa udzielenia przez osobę, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3,
odpowiedzi na pytania zadawane w toku wysłuchania, a także nieobecność tych osób
na wysłuchaniu mimo zaproszenia, nie stanowią przeszkody do wydania przez
Komisję postanowienia o wpisie w Rejestrze, jeżeli pozostałe zebrane materiały dają
do tego podstawę.
Art. 29. 1. Osoba wysłuchiwana ma prawo swobodnego wypowiedzenia się
w objętej wysłuchaniem sprawie.
2. Komisja może w toku wysłuchania zadawać pytania osobie wysłuchiwanej.
3. W postępowaniu przed Komisją osoba wysłuchiwana ma prawo do:
1) uchylenia się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli jej udzielenie mogłoby narazić tę
osobę lub osobę dla niej najbliższą w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia
6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny na odpowiedzialność za przestępstwo lub
przestępstwo skarbowe lub narazić na wydanie postanowienia o wpisie
w Rejestrze;
2) odmowy odpowiedzi na pytania, gdy jest ona osobą podejrzaną o popełnienie
przestępstwa pozostającego w ścisłym związku z czynem stanowiącym
przedmiot postępowania albo gdy za to przestępstwo została skazana;
3) odmowy odpowiedzi na pytania co do okoliczności, na które rozciąga się ciążący
na tej osobie obowiązek zachowania tajemnicy ustawowo chronionej.
4. O uprawnieniach wymienionych w ust. 1 i 3 osobę wysłuchiwaną informuje
się przed rozpoczęciem wysłuchania.
Art. 30. 1. Komisja zaprasza na posiedzenie w celu wysłuchania osobę
poszkodowaną, osobę dokonującą zgłoszenia oraz osobę wskazaną jako sprawca
w aktach sprawy przekazanych przez prokuratora albo właściwy sąd, wskazując
21.07.2020
©Telksinoe s. 15/22
termin i miejsce posiedzenia, nie później niż w terminie 7 dni od dnia planowanego
wysłuchania.
2. Komisja może z urzędu lub na wniosek osoby poszkodowanej, osoby
dokonującej zgłoszenia lub osoby wskazanej jako sprawca w aktach sprawy
przekazanych przez prokuratora albo właściwy sąd zaprosić na posiedzenie w celu
wysłuchania inne osoby w charakterze świadka.
Art. 31. Osoba wysłuchiwana może być wysłuchiwana w obecności
ustanowionego przez nią pełnomocnika.
Art. 32. 1. Wysłuchania odbywają się na posiedzeniu zamkniętym.
2. Wiadomości uzyskane w toku wysłuchań stanowią tajemnicę prawnie
chronioną.
Art. 33. 1. Z wysłuchania osoby sporządza się protokół.
2. Protokół podpisuje przewodniczący Komisji i osoba wysłuchiwana.
3. Jeżeli osoba wysłuchiwana odmawia podpisania protokołu lub nie może go
podpisać, przewodniczący Komisji zaznacza w protokole przyczynę braku podpisu.
Art. 34. Dla uzyskania wiedzy specjalistycznej Komisja może powoływać
biegłych.
Art. 35. 1. Komisja może wystąpić do właściwego prokuratora o podjęcie
niezbędnych czynności w celu dokonania ustaleń odnoszących się do prowadzonego
postępowania wyjaśniającego.
2. Prokurator może zlecić Policji dokonanie określonych czynności, jeżeli będzie
to służyć prawidłowości dokonywanych ustaleń.
3. Prokurator przekazuje zgromadzone materiały Komisji niezwłocznie po
przeprowadzeniu czynności, o których mowa w ust. 1.
Art. 36. 1. Komisja kończy postępowanie wyjaśniające w przypadku śmierci
osoby wskazanej jako sprawca w aktach sprawy przekazanych przez prokuratora albo
właściwy sąd.
2. O zakończeniu postępowania Komisja zawiadamia osobę poszkodowaną oraz
osobę dokonującą zgłoszenia.
Art. 37. 1. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Komisja:
1) wydaje postanowienie o wpisie w Rejestrze;
21.07.2020
©Telksinoe s. 16/22
2) kończy postępowanie bez wydania postanowienia o wpisie w Rejestrze.
2. Postanowienie o wpisie w Rejestrze zawiera:
1) dane osobowe osoby poszkodowanej: nazwisko i imiona oraz nazwisko rodowe;
2) dane osobowe osoby wskazanej jako sprawca w aktach sprawy przekazanych
przez prokuratora albo właściwy sąd: nazwisko, w tym także przybrane, imiona,
nazwisko rodowe, wykonywany zawód lub pełnioną funkcję i miejsce
zamieszkania;
3) uzasadnienie zawierające opis czynu, w tym wskazanie czasu, miejsca
i okoliczności czynu.
3. Postanowienie o wpisie w Rejestrze doręcza się osobie poszkodowanej
i osobie wskazanej jako sprawca w aktach sprawy przekazanych przez prokuratora
albo właściwy sąd.
4. Osobę poszkodowaną i osobę wskazaną jako sprawca w aktach sprawy
przekazanych przez prokuratora albo właściwy sąd, a także osobę dokonującą
zgłoszenia zawiadamia się o zakończeniu postępowania w sposób, o którym mowa
w ust. 1 pkt 2.
Art. 38. 1. Osoba wskazana jako sprawca w aktach sprawy przekazanych przez
prokuratora albo właściwy sąd może, w terminie 30 dni od dnia doręczenia
postanowienia o wpisie w Rejestrze, wnieść odwołanie od tego postanowienia do
cywilnego sądu okręgowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej
osoby. Do postępowań w sprawach o odwołanie od postanowienia o wpisie
w Rejestrze stosuje się przepisy dotyczące ochrony dóbr osobistych.
2. Pouczenie o prawie wniesienia odwołania zamieszcza się w postanowieniu
o wpisie w Rejestrze.
3. Wniesienie odwołania od postanowienia o wpisie w Rejestrze wstrzymuje
dokonanie wpisu w Rejestrze do czasu prawomocnego orzeczenia sądu.
Art. 39. 1. Wpisu w Rejestrze dokonuje się po upływie terminu do wniesienia
odwołania od postanowienia o wpisie w Rejestrze lub na podstawie prawomocnego
orzeczenia sądu wydanego w postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia
odwołania od postanowienia o wpisie w Rejestrze.
21.07.2020
©Telksinoe s. 17/22
2. Komisja przekazuje postanowienie o wpisie w Rejestrze do Biura
Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego, dokonując anonimizacji danych osoby
poszkodowanej.
3. Komisja przekazuje postanowienie o dokonaniu wpisu w Rejestrze:
1) w terminie 14 dni od dnia upływu terminu do wniesienia odwołania
od postanowienia o wpisie w Rejestrze;
2) niezwłocznie po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia sądu wydanego
w postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia odwołania od
postanowienia o wpisie w Rejestrze.
Art. 40. Do osób wysłuchiwanych, biegłych, świadków, pełnomocników oraz
doręczeń w postępowaniu wyjaśniającym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy
z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r.
poz. 1460, z późn. zm.4)).
Art. 41. 1. Kto zawiadamia Komisję o popełnieniu czynu zabronionego
przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego poniżej lat
15 lub czynu określonego w art. 240 Kodeksu karnego, wiedząc, że czynu tego nie
popełniono,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
2. Tej samej karze podlega, kto w zgłoszeniu wniesionym do Komisji lub
w postępowaniu prowadzonym przez Komisję fałszywie oskarża inną osobę
o popełnienie czynu zabronionego, o którym mowa w ust. 1.
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 1469, 1495,
1649, 1655, 1798, 1802 i 1818.
21.07.2020
©Telksinoe s. 18/22
Rozdział 5
Działalność prewencyjna i edukacyjna Komisji
Oddział 1
Raport Komisji
Art. 42. 1. Na podstawie swojej działalności Komisja przygotowuje raport
zawierający:
1) opis stwierdzonych przypadków nadużyć seksualnych, a także przypadków
niezawiadomienia właściwego organu o podejrzeniu popełnienia nadużycia
seksualnego, bez wskazywania danych osobowych;
2) analizę przyczyn występowania stwierdzonych przypadków nadużyć
seksualnych;
3) wnioski i rekomendacje dla organów państwa oraz organizacji i podmiotów
w zakresie zapobiegania nadużyciom seksualnym i ich zwalczania, a także
podejmowania działań umożliwiających pociągnięcie do odpowiedzialności
sprawców tych nadużyć.
2. Wnioski i rekomendacje, o których mowa w ust. 1 pkt 3, dotyczą:
1) odpowiedzialności organów państwa oraz organizacji i podmiotów za nadużycia
seksualne i czyny o charakterze pedofilskim w przypadku braku działań lub
niewłaściwych działań tych organów, organizacji i podmiotów;
2) odpowiedniego reagowania organów państwa oraz organizacji i podmiotów na
zgłoszenie o nadużyciu seksualnym lub czynie o charakterze pedofilskim albo
powzięcie informacji o możliwości ich zaistnienia;
3) właściwego traktowania i ochrony osób poszkodowanych nadużyciem
seksualnym lub czynami o charakterze pedofilskim oraz określenia formy ich
wsparcia;
4) działań organów państwa oraz organizacji i podmiotów zapobiegających
sytuacjom sprzyjającym zagrożeniom nadużyciem seksualnym lub czynem
o charakterze pedofilskim;
5) ochrony dzieci przed treściami w Internecie narażającymi ich na nadużycia
seksualne lub czyny o charakterze pedofilskim.
Art. 43. 1. Komisja opracowuje corocznie raport z działalności Komisji.
21.07.2020
©Telksinoe s. 19/22
2. Raport z działalności Komisji jest jawny i udostępnia się go w Biuletynie
Informacji Publicznej Urzędu Komisji.
Oddział 2
Zadania z zakresu edukacji i prewencji
Art. 44. 1. Wykonywanie zadań edukacyjnych następuje w szczególności przez:
1) upowszechnianie wiedzy na temat zapobiegania i przeciwdziałania nadużyciom
seksualnym i przestępstwom pedofilii;
2) wspieranie przedsięwzięć społecznych mających na celu promowanie
właściwych postaw społecznych w zakresie zgłaszania organom ścigania
przypadków nadużyć seksualnych, w tym prowadzenie kampanii
informacyjnych o konieczności zgłaszania nadużyć seksualnych.
2. Zadania edukacyjne Komisji mogą być wykonywane we współpracy ze
szkołami, z uczelniami, placówkami oświatowymi i kulturalnymi, ze
stowarzyszeniami, z fundacjami i innymi organizacjami pozarządowymi, a także ze
środkami masowego przekazu.
3. Do zadań Komisji należy także:
1) opiniowanie projektów aktów normatywnych z zakresu właściwości Komisji;
2) współdziałanie ze stowarzyszeniami, samorządami zawodowymi, kościołami
i związkami wyznaniowymi, ruchami obywatelskimi, innymi dobrowolnymi
zrzeszeniami i fundacjami, organizacjami oraz z zagranicznymi i
międzynarodowymi organami i organizacjami działającymi na rzecz ochrony
praw dzieci, w szczególności działającymi na rzecz ich ochrony
i przeciwdziałania przemocy, w tym przemocy seksualnej.
Rozdział 6
Przepisy zmieniające
Art. 45. W ustawie z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących
kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 152) w art. 2 w pkt 4 po
wyrazach „sekretarza stanu,” dodaje się wyrazy „członka Państwowej Komisji do
spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności
seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15,”.
21.07.2020
©Telksinoe s. 20/22
Art. 46. W ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów
państwowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1915 oraz z 2019 r. poz. 1043) wprowadza się
następujące zmiany:
1) w art. 1 w ust. 1 w pkt 14 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 15
w brzmieniu:
„15) Urzędzie Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków
czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności
wobec małoletniego poniżej lat 15.”;
2) w art. 36 w ust. 5 po pkt 9b dodaje się pkt 9ba w brzmieniu:
„9ba)Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności
skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec
małoletniego poniżej lat 15 – dla urzędników Urzędu Państwowej Komisji
do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko
wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15;”.
Art. 47. W ustawie z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom
przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 405 oraz z 2019 r. poz. 730)
wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 4 w ust. 1 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:
„Rejestr składa się z trzech oddzielnych baz danych:
1) Rejestru z dostępem ograniczonym;
2) Rejestru publicznego;
3) Rejestru osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw
wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności
seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15, wydała
postanowienie o wpisie w Rejestrze.”;
2) w art. 6 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„3. W Rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw
wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności
seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15, wydała
postanowienie o wpisie w Rejestrze, gromadzi się dane o osobach, w stosunku
do których Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania przypadków czynności
skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego
poniżej lat 15, wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze.”;
21.07.2020
©Telksinoe s. 21/22
3) w art. 7 po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:
„4a. W Rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do
spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności
seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15, wydała
postanowienie o wpisie w Rejestrze, zamieszcza się:
1) dane identyfikujące osobę sprawcy: nazwisko, w tym także przybrane,
imiona, nazwisko rodowe, wykonywany zawód lub pełnioną funkcję
i miejsce zamieszkania;
2) uzasadnienie zawierające opis czynu, w tym wskazanie czasu, miejsca
i okoliczności czynu;
3) datę wydania postanowienia Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania
przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej
i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15;
4) datę wydania oraz uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli osoba,
której dotyczy wpis, złożyła odwołanie od postanowienia Państwowej
Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych
przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej
lat 15.”;
4) w art. 12 po pkt 7 dodaje się pkt 7a w brzmieniu:
„7a) Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności
skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec
małoletniego poniżej lat 15 – w zakresie wykonywania przez nią zadań
określonych w ustawie;”;
5) art. 16 otrzymuje brzmienie:
„Art. 16. Dane z Rejestru publicznego oraz Rejestru osób, w stosunku do
których Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania przypadków czynności
skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec
małoletniego poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze, są
dostępne bez ograniczeń oraz publikowane na stronie internetowej Biuletynu
Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości.”;
6) w art. 18 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„1a. Dane o osobie ujętej w Rejestrze osób, w stosunku do których
Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych
przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15
21.07.2020
©Telksinoe s. 22/22
wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze, usuwa się z tego rejestru po
otrzymaniu zawiadomienia o prawomocnym orzeczeniu w przedmiocie
wykreślenia danych o tej osobie z Rejestru osób, w stosunku do których
Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych
przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15
wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze.”;
7) w art. 21 w ust. 1 po wyrazach „Rejestrze z dostępem ograniczonym” dodaje się
wyrazy „lub w Rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do
spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności
seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 wydała
postanowienie o wpisie w Rejestrze”.
Rozdział 7
Przepisy dostosowujące i przepis końcowy
Art. 48. Tworzy się Państwową Komisję do spraw wyjaśniania przypadków
czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec
małoletniego poniżej lat 15.
Art. 49. Pierwsze posiedzenie Komisji zwołuje Marszałek Sejmu w terminie
14 dni od dnia powołania jej członków.
Art. 50. Tworzy się Urząd Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania
przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności
wobec małoletniego poniżej lat 15.
Art. 51. Pierwszy raport Komisja opracowuje i udostępnia w terminie roku od
dnia powołania jej członków.
Art. 52. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
21.07.2020
Do góry