Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/8

Opracowano na podstawie:

Dz. U. z 2019 r.

poz. 1680,

Dz. U. z 2020 r.

poz. 284.

U S T A W A

z dnia 19 lipca 2019 r.

o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności 1)

Art. 1. Ustawa określa zasady postępowania z żywnością oraz obowiązki

sprzedawców żywności w celu przeciwdziałania marnowaniu żywności oraz

negatywnym skutkom społecznym, środowiskowym i gospodarczym wynikającym

z marnowania żywności.

Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) marnowanie żywności – wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która

spełnia wymogi prawa żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu

(WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.

ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego,

powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz

ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE

L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.2) – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,

rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem (WE)

nr 178/2002”, w szczególności ze względu na zbliżający się upływ terminu

przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości lub ze względu na wady

wyglądu tych środków spożywczych albo ich opakowań i przeznaczanie ich do

unieszkodliwiania jako odpady;

2) organizacja pozarządowa – organizację pozarządową oraz podmiot, o których

mowa odpowiednio w art. 3 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 kwietnia

2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2019 r.

poz. 688 i 1570), których celem statutowym jest wykonywanie zadań w sferze

zadań publicznych w zakresie:

Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony

Środowiska, ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r.

– Prawo ochrony środowiska oraz ustawę z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.

Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 245 z 29.09.2003, str. 4,

Dz. Urz. UE L 100 z 08.04.2006, str. 4, Dz. Urz. UE L 179 z 07.07.2007, str. 59, Dz. Urz. UE L 60

z 05.03.2008, str. 17, Dz. Urz. UE L 188 z 18.07.2009, str. 14, Dz. Urz. UE L 189 z 27.06.2014, str. 1,

Dz. Urz. UE L 327 z 12.11.2014, str. 9, Dz. Urz. UE L 37 z 13.02.2015, str. 24, Dz. Urz. UE L 35

z 10.02.2017, str. 10 oraz Dz. Urz. UE L 117 z 05.05.2017, str. 1.

11.03.2020

©Telksinoe s. 2/8

a) pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji

życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób,

b) wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej,

c) działalności charytatywnej, polegającej w szczególności na przekazywaniu

żywności osobom potrzebującym lub prowadzeniu zakładów żywienia

zbiorowego dla osób potrzebujących;

3) sprzedawca żywności – podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze,

o którym mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, w zakresie

sprzedaży żywności w jednostce handlu detalicznego lub hurtowego o

powierzchni sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca

2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r.

poz. 1945 oraz z 2019 r. poz. 60, 235, 730, 1009 i 1524) powyżej 250 m2,

w której przychody ze sprzedaży żywności stanowią co najmniej 50%

przychodów ze sprzedaży wszystkich towarów;

4) żywność – środki spożywcze w rozumieniu art. 2 rozporządzenia (WE)

nr 178/2002.

Art. 3. 1. Sprzedawca żywności jest obowiązany do zawarcia umowy w formie

pisemnej lub elektronicznej pod rygorem nieważności z organizacją pozarządową

dotyczącej nieodpłatnego przekazywania żywności spełniającej wymogi prawa

żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002,

a nieprzeznaczonej do sprzedaży, w szczególności ze względu na wady wyglądu tej

żywności albo jej opakowań, z wyjątkiem napojów alkoholowych o zawartości

alkoholu powyżej 1,2% oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa

i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5%,

z przeznaczeniem na wykonywanie przez tę organizację zadań w zakresie określonym

w art. 2 pkt 2.

2. Umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia

dotyczące:

1) czasu i sposobu przekazywania żywności organizacji pozarządowej oraz rodzaju

przekazywanej żywności organizacji pozarządowej, z przeznaczeniem jej na

wykonywanie przez tę organizację zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2;

2) podziału kosztów odbioru i dystrybucji żywności pomiędzy stronami umowy;

11.03.2020

©Telksinoe s. 3/8

3) przypadków, w których organizacja pozarządowa może zrezygnować lub

odmówić odbioru żywności;

4) okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie

warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia.

3. W przypadku wypowiedzenia umowy, o której mowa w ust. 1, sprzedawca

żywności jest obowiązany zawrzeć nową umowę najpóźniej w terminie 14 dni od dnia

rozwiązania się umowy wypowiedzianej, jeżeli nie jest stroną innej umowy, o której

mowa w ust. 1.

Art. 4. 1. Sprzedawca żywności jest obowiązany do prowadzenia w jednostce

handlu, o której mowa w art. 2 pkt 3, kampanii edukacyjno-informacyjnych

w zakresie racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania

marnowaniu żywności co najmniej raz w roku przez co najmniej dwa kolejne

tygodnie, w każdym dniu działalności jednostki handlu.

2. Kampanie, o których mowa w ust. 1, są prowadzone wspólnie z organizacją

pozarządową, z którą sprzedawca żywności zawarł umowę, o której mowa

w art. 3 ust. 1.

3. Na kampanie, o których mowa w ust. 1, można przeznaczyć nie więcej niż

20% środków pochodzących z opłaty, o której mowa w art. 5.

Art. 5. 1. Sprzedawca żywności jest obowiązany do ponoszenia opłaty za

marnowanie żywności, zwanej dalej „opłatą”.

2. Opłatę oblicza się jako iloczyn stawki opłaty i masy marnowanej żywności.

Podstawę obliczenia opłaty stanowi 90% masy marnowanej żywności w kilogramach.

3. Stawka opłaty wynosi 0,1 zł za 1 kg marnowanej żywności.

4. Opłatę pomniejsza się o koszty poniesione przez sprzedawcę żywności na

prowadzone kampanie edukacyjno-informacyjne, o których mowa w art. 4.

5. Opłatę pomniejsza się o poniesione przez sprzedawcę żywności koszty

wykonania umowy, o której mowa w art. 3 ust. 1, w szczególności koszty transportu

i dystrybucji żywności.

6. Opłata jest obliczana na koniec roku kalendarzowego.

7. Sprzedawca żywności ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty

i wnosi ją na rachunek bankowy organizacji pozarządowej, z którą zawarł umowę,

o której mowa w art. 3 ust. 1, do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego następującego

po roku, którego opłata dotyczy. Jeżeli sprzedawca żywności zawarł umowę, o której

11.03.2020

©Telksinoe s. 4/8

mowa w art. 3 ust. 1, z więcej niż jedną organizacją pozarządową, opłatę dzieli się

między wszystkie organizacje proporcjonalnie do ilości odebranej przez nie żywności.

W przypadku gdy sprzedawca żywności nie przekazał żywności żadnej z organizacji

pozarządowych, przekazuje opłatę w częściach równych wszystkim organizacjom,

z którymi zawarł umowę.

8. W przypadku niezawarcia umowy, o której mowa w art. 3 ust. 1, sprzedawca

żywności wnosi, w terminie określonym w ust. 7, należną opłatę na rachunek

bankowy wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej na

terenie województwa, w którym znajduje się siedziba sprzedawcy żywności. Środki

pochodzące z opłaty przeznaczane są na działania w zakresie przeciwdziałania

marnowaniu żywności.

9. W przypadku gdy wysokość całej opłaty nie przekracza 300 zł, opłaty nie

wnosi się.

10. Sprzedawca żywności zamieszcza informację o wysokości należnej opłaty

lub wartości żywności przekazanej organizacjom pozarządowym, z przeznaczeniem

na wykonywanie przez te organizacje zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2,

w sprawozdaniu finansowym, o którym mowa w ustawie z dnia 29 września 1994 r.

o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351, 1495, 1571 i 1655), oraz na swojej stronie

internetowej, jeżeli ją prowadzi.

Art. 6. 1. Środki pochodzące z opłaty organizacja pozarządowa przeznacza

na wykonywanie zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2, w tym na pokrywanie

kosztów administracyjnych.

2. Organizacja pozarządowa może przeznaczyć na pokrycie kosztów

administracyjnych nie więcej niż 20% środków pochodzących z opłaty.

Art. 7. 1. Organizacja pozarządowa składa sprzedawcy żywności, o którym

mowa w art. 5 ust. 7, pisemną roczną informację o wykorzystaniu środków

pochodzących z opłaty, w szczególności informację, ile środków zostało

przeznaczone na pokrycie kosztów administracyjnych, w terminie do dnia 31 marca

roku następującego po roku, którego dotyczy informacja.

2. Organizacja pozarządowa składa organowi, o którym mowa w art. 20,

pisemne roczne sprawozdanie o sposobie zagospodarowania otrzymanej żywności

zawierające w szczególności dane o masie żywności otrzymanej od sprzedawców

żywności oraz masie żywności, którą przekazała na rzecz potrzebujących, wraz

11.03.2020

©Telksinoe s. 5/8

z wykazem sprzedawców żywności, od których otrzymała żywność, w terminie do

dnia 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.

3. Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w porozumieniu

z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze

rozporządzenia, wzór informacji o wykorzystaniu środków pochodzących z opłaty

oraz wzór sprawozdania o sposobie zagospodarowania otrzymanej żywności, mając

na względzie zapewnienie przejrzystości i komunikatywności tej informacji

i sprawozdania, a także ujednolicenie sposobu ich opracowywania.

Art. 8. 1. Sprzedawca żywności składa wojewódzkiemu funduszowi ochrony

środowiska i gospodarki wodnej na terenie województwa, w którym prowadzi on

działalność w zakresie sprzedaży żywności, pisemne roczne sprawozdanie

o marnowanej żywności zawierające dane o całkowitej masie marnowanej żywności

w danym roku oraz wysokości należnej opłaty wraz ze wskazaniem wysokości opłaty,

która zostanie wpłacona do funduszu, w terminie do dnia 31 marca roku

kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.

2. Wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej składa

organowi, o którym mowa w art. 20, pisemne roczne zbiorcze sprawozdanie

o marnowanej żywności zawierające dane o całkowitej masie marnowanej żywności

przez sprzedawców żywności w danym roku oraz całkowitej wysokości należnej

opłaty i wysokości opłaty wpłaconej do wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska

i gospodarki wodnej wraz z wykazem sprzedawców żywności, którzy złożyli

sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, w terminie do dnia 30 czerwca roku

kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.

3. Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, wzór

sprawozdania o marnowanej żywności oraz wzór zbiorczego sprawozdania

o marnowanej żywności, mając na względzie zapewnienie przejrzystości i

komunikatywności tych sprawozdań, a także ujednolicenie sposobu ich

opracowywania.

Art. 9. 1. Kto, wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1,

nie składa sprawozdania, podlega karze grzywny.

2. Orzekanie w sprawach o czyny określone w ust. 1 następuje w trybie

przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach

o wykroczenia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1120, 1123 i 1556).

11.03.2020

©Telksinoe s. 6/8

Art. 10. 1. Kto wbrew obowiązkowi określonemu w art. 3 ust. 1, nie zawiera

z organizacją pozarządową umowy dotyczącej nieodpłatnego przekazywania

żywności, z przeznaczeniem na wykonywanie przez tę organizację zadań w zakresie

określonym w art. 2 pkt 2, podlega karze pieniężnej w wysokości 5000 zł.

2. Kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, nie nakłada się, w przypadku gdy

sprzedawca żywności wykaże, że nie było możliwe zawarcie umowy dotyczącej

nieodpłatnego przekazywania żywności z organizacją pozarządową wykonującą

zadania w zakresie określonym w art. 2 pkt 2 na terenie powiatu, w którym prowadzi

on działalność w zakresie sprzedaży żywności.

Art. 11. 1. Kto wbrew obowiązkowi określonemu w art. 5 ust. 7, nie wnosi na

rachunek bankowy organizacji pozarządowej, z którą zawarł umowę, o której mowa

w art. 3 ust. 1, opłaty, wnosi ją w niepełnej wysokości albo nie wnosi jej w terminie,

podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 10 000 zł.

2. Karze określonej w ust. 1 podlega także ten, kto wbrew obowiązkowi

określonemu w art. 5 ust. 8, nie wnosi na rachunek bankowy wojewódzkiego funduszu

ochrony środowiska i gospodarki wodnej opłaty, wnosi ją w niepełnej wysokości albo

nie wnosi jej w terminie.

Art. 12. 1. Kary pieniężne, o których mowa w art. 10 i art. 11, wymierza,

w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska właściwy ze względu na

miejsce prowadzenia przez sprzedawcę żywności działalności w zakresie sprzedaży

żywności.

2. Przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa

w art. 11, wojewódzki inspektor ochrony środowiska uwzględnia ilość marnowanej

żywności podlegającej wniesieniu opłaty, wysokość wniesionej w niepełnym

wymiarze opłaty oraz liczbę dni opóźnienia wniesienia opłaty.

3. Jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, który popełnił

naruszenie, dołożył należytej staranności, aby do naruszenia nie doszło, lub nie miał

żadnego wpływu na powstanie naruszenia, a nastąpiło ono na skutek okoliczności,

których nie mógł przewidzieć, wojewódzki inspektor ochrony środowiska odstępuje

od wymierzenia kary pieniężnej, umarza postępowanie oraz zwalnia podmiot od

wniesienia opłaty za okres do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

11.03.2020

4. Kary pieniężne wnosi się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja

o wymierzeniu kary stała się ostateczna, na rachunek bankowy wskazany w tej

decyzji.

Art. 13. W ustawie z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1355 i 1501) w art. 2 w ust. 1 po pkt 17c dodaje się pkt 17d

w brzmieniu:

„17d) kontrola przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.

o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności (Dz. U. poz. 1680);”.

Art. 14. W ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

(Dz. U. z 2019 r. poz. 351, 1495, 1571 i 1655) w załączniku nr 1 w części „Dodatkowe

informacje i objaśnienia” w ust. 2 w pkt 11 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje

się pkt 12 w brzmieniu:

„12) wartość żywności przekazanej organizacjom pozarządowym,

z przeznaczeniem na wykonywanie przez te organizacje zadań w zakresie

określonym w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.

o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności (Dz. U. poz. 1680), lub kwotę

opłaty za marnowanie żywności, o której mowa w art. 5 tej ustawy.”.

Art. 15. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, 1403, 1495, 1501, 1527 i 1579) w art. 400a w ust. 1 po

pkt 31 dodaje się pkt 31a w brzmieniu:

„31a) zadania związane z racjonalnym wykorzystaniem żywności oraz

przeciwdziałaniem jej marnowaniu;”.

Art. 16. W ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U.

z 2019 r. poz. 1148, 1078 i 1287) w art. 1 po pkt 15 dodaje się pkt 15a w brzmieniu:

„15a) upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o zasadach

racjonalnego odżywiania oraz przeciwdziałaniu marnowaniu żywności;”.

Art. 17. W okresie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy przez sprzedawcę

żywności rozumie się podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze w zakresie

sprzedaży żywności w jednostce handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni

sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu

i zagospodarowaniu przestrzennym powyżej 400 m2, w której przychody ze sprzedaży

11.03.2020

środków spożywczych stanowią co najmniej 50% przychodów ze sprzedaży

wszystkich towarów.

Art. 18. Sprzedawca żywności jest obowiązany do zawarcia pierwszej umowy,

o której mowa w art. 3 ust. 1, w terminie 5 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Art. 19. Podstawę obliczenia opłaty w roku, w którym art. 5 wszedł w życie,

stanowi 80% masy marnowanej żywności w kilogramach.

Art. 20. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po upływie 18 miesięcy od

dnia wejścia w życie ustawy, przedstawi Sejmowi i Senatowi ocenę jej

funkcjonowania, w szczególności w zakresie zasadności i skuteczności rozwiązań

w niej przewidzianych.

Art. 21. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia,

z wyjątkiem art. 5–14, które wchodzą w życie pierwszego dnia szóstego miesiąca

następującego po miesiącu ogłoszenia.

11.03.2020