Wyszukiwarka ustaw

2018 Pozycja 399

©Telksinoe s. 1/7

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2018 r.

poz. 399, 730, 1608.

U S T A W A

z dnia 23 maja 1991 r.

o rozwiązywaniu sporów zbiorowych

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Spór zbiorowy pracowników z pracodawcą lub pracodawcami może

dotyczyć warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności

związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się

w związkach zawodowych.

Art. 2. 1. Prawa i interesy zbiorowe pracowników wskazane w art. 1 są

reprezentowane przez związki zawodowe.

2. Prawa i interesy pracodawców w sporach zbiorowych mogą być

reprezentowane przez właściwe organizacje pracodawców.

Art. 3. 1. W zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja

związkowa, każda z nich może reprezentować w sporze zbiorowym interesy

stanowiące przedmiot tego sporu.

2. Jeżeli działające w zakładzie pracy organizacje związkowe tak postanowią,

w sporze zbiorowym występuje wspólna reprezentacja związkowa.

3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do reprezentacji interesów zbiorowych

w sporach wielozakładowych.

4. W imieniu pracowników zakładu pracy, w którym nie działa związek

zawodowy, spór zbiorowy może prowadzić organizacja związkowa, do której

pracownicy zwrócili się o reprezentowanie ich interesów zbiorowych.

Art. 4. 1. Nie jest dopuszczalne prowadzenie sporu zbiorowego w celu poparcia

indywidualnych żądań pracowniczych, jeżeli ich rozstrzygnięcie jest możliwe

w postępowaniu przed organem rozstrzygającym spory o roszczenia pracowników.

2. Jeżeli spór dotyczy treści układu zbiorowego pracy lub innego porozumienia,

którego stroną jest organizacja związkowa, wszczęcie i prowadzenie sporu o zmianę

układu lub porozumienia może nastąpić nie wcześniej niż z dniem ich wypowiedzenia.

[Art. 5. Pracodawcą w rozumieniu ustawy jest podmiot, o którym mowa

w art. 3 Kodeksu pracy.]

05.09.2018

©Telksinoe s. 2/7

Nowe brzmienie

w art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. art. 5 i 6 wejdzie

w życie z dn.

z 2015 r. poz. 1881 oraz z 2018 r. poz. 1608).> 1.01.2019 r. (Dz.

U. z 2018 r. poz.

[Art. 6. Przepisy ustawy, w których jest mowa o pracownikach, mają 1608).

odpowiednie zastosowanie do osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1881).]

odpowiednie zastosowanie do innych niż pracownicy osób wykonujących pracę

zarobkową, o których mowa w art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r.

o związkach zawodowych, oraz osób, o których mowa w art. 2 ust. 5 i 6 ustawy

z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych.>

Rozdział 2

Rokowania

Art. 7. 1. Spór zbiorowy istnieje od dnia wystąpienia przez podmiot

reprezentujący interesy pracownicze do pracodawcy z żądaniami w sprawach

wskazanych w art. 1, jeżeli pracodawca nie uwzględnił wszystkich żądań w terminie

określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż 3 dni.

2. W zgłoszeniu sporu określa się przedmiot żądań objętych sporem. Podmiot

zgłaszający spór może uprzedzić, że w razie nieuwzględnienia wysuniętych żądań

zostanie ogłoszony strajk. Dzień zapowiedzianego strajku nie może przypadać przed

upływem 14 dni od dnia zgłoszenia sporu.

Art. 8. Pracodawca podejmuje niezwłocznie rokowania w celu rozwiązania

sporu w drodze porozumienia, zawiadamiając równocześnie o powstaniu sporu

właściwego okręgowego inspektora pracy.

Art. 9. Rokowania kończą się podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie

nieosiągnięcia porozumienia – sporządzeniem protokołu rozbieżności ze wskazaniem

stanowisk stron.

Rozdział 3

Mediacja i arbitraż

Art. 10. Jeżeli strona, która wszczęła spór, podtrzymuje zgłoszone żądania, spór

ten prowadzony jest przez strony z udziałem osoby dającej gwarancję bezstronności,

zwanej dalej mediatorem.

05.09.2018

©Telksinoe s. 3/7

Art. 11. 1. Mediatora ustalają wspólnie strony sporu zbiorowego. Mediatorem

może być osoba z listy ustalonej przez ministra właściwego do spraw pracy w

uzgodnieniu z organizacjami związkowymi oraz organizacjami pracodawców,

reprezentatywnymi w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu

Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240 oraz z 2017

r. poz. 2371).

2. Jeżeli strony sporu zbiorowego nie porozumieją się w ciągu 5 dni w sprawie

wyboru mediatora, dalsze postępowanie jest prowadzone z udziałem mediatora

wskazanego, na wniosek jednej ze stron, przez ministra właściwego do spraw pracy

z listy, o której mowa w ust. 1.

3. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, warunki

wynagradzania mediatorów z listy, o której mowa w ust. 1, uwzględniając czas

trwania mediacji.

Art. 111. 1. Mediatorom na czas prowadzenia mediacji przysługuje zwolnienie

od pracy. Łączny wymiar tego zwolnienia w roku kalendarzowym nie może

przekraczać 30 dni.

2. Wynagrodzenie należne mediatorowi oraz zwrot poniesionych kosztów

przejazdu i zakwaterowania określa umowa zawarta przez mediatora ze stronami

sporu zbiorowego.

3. Wynagrodzenie mediatora nie może być niższe od ustalonego w drodze

rozporządzenia, o którym mowa w art. 11 ust. 3.

4. Koszty postępowania mediacyjnego, o których mowa w ust. 2, ponoszą strony

sporu zbiorowego w równych częściach, chyba że uzgodnią inny ich podział.

5. W razie udokumentowanego braku środków na pokrycie kosztów, o których

mowa w ust. 2 i 4, na wniosek strony sporu zbiorowego, minister właściwy do spraw

pracy pokrywa koszty mediacji, z tym że wynagrodzenie mediatora jest pokrywane do

wysokości określonej w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 11 ust. 3.

Art. 12. Jeżeli przebieg postępowania mediacyjnego uzasadnia ocenę, że nie

doprowadzi ono do rozwiązania sporu przed upływem terminów przewidzianych

w art. 7 ust. 2 i art. 13 ust. 3, organizacja, która wszczęła spór, może zorganizować

jednorazowo i na czas nie dłuższy niż 2 godziny strajk ostrzegawczy.

Art. 13. 1. Jeżeli w toku postępowania mediator stwierdzi, że rozwiązanie sporu

zbiorowego wymaga szczegółowych lub dodatkowych ustaleń związanych

z przedmiotem sporu, zawiadamia o tym strony.

05.09.2018

©Telksinoe s. 4/7

2. Jeżeli w związku z żądaniem objętym sporem jest konieczne ustalenie sytuacji

ekonomiczno-finansowej zakładu pracy, mediator może zaproponować

przeprowadzenie w tej sprawie ekspertyzy. Jeżeli strony nie postanowią inaczej,

koszty ekspertyzy obciążają zakład pracy.

3. Podjęcie czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, upoważnia mediatora do

wystąpienia do organizacji związkowej z wnioskiem o przesunięcie terminu

rozpoczęcia strajku na czas niezbędny do dokonania ustaleń mogących mieć wpływ

na wynik rozstrzygnięcia sporu.

Art. 14. Postępowanie mediacyjne kończy się podpisaniem przez strony

porozumienia, a w razie nieosiągnięcia porozumienia – sporządzeniem protokołu

rozbieżności ze wskazaniem stanowisk stron. Czynności tych dokonuje się przy

udziale mediatora.

Art. 15. Nieosiągnięcie porozumienia rozwiązującego spór zbiorowy

w postępowaniu mediacyjnym uprawnia do podjęcia akcji strajkowej.

Art. 16. 1. Podmiot prowadzący spór zbiorowy w interesie pracowników może,

nie korzystając z prawa przewidzianego w art. 15, podjąć próbę rozwiązania sporu

przez poddanie go rozstrzygnięciu kolegium arbitrażu społecznego.

2. Spór zakładowy rozpoznaje kolegium arbitrażu społecznego przy sądzie

wojewódzkim1), w którym utworzony jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Spór

wielozakładowy rozpoznaje Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie

Najwyższym.

3. W skład kolegium wchodzi przewodniczący wyznaczony spośród sędziów

sądu przez prezesa sądu oraz sześciu członków wyznaczonych po trzech członków

przez każdą ze stron. Strony powinny dążyć do wskazania osób bezpośrednio

niezainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy.

4. Prezes sądu wyznacza niezwłocznie termin posiedzenia, zawiadamiając o nim

strony sporu lub ich przedstawicieli.

5. Jeżeli rozstrzygnięcie sporu wymaga wiadomości specjalnych, kolegium może

zasięgnąć opinii ekspertów. Przepis art. 13 ust. 2 zdanie drugie stosuje się

odpowiednio.

1)

Obecnie sądzie okręgowym na podstawie art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 199 8 r. o zmianie ustawy

– Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1064), która weszła w życie z dniem 1 stycznia

1999 r.

05.09.2018

©Telksinoe s. 5/7

6. Orzeczenie kolegium zapada większością głosów. Jeżeli żadna ze stron przed

poddaniem sporu rozstrzygnięciu kolegium nie postanowi inaczej, orzeczenie to wiąże

strony.

7. Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia szczegółowy tryb

postępowania przed kolegiami arbitrażu społecznego.

Rozdział 4

Strajk

Art. 17. 1. Strajk polega na zbiorowym powstrzymywaniu się pracowników od

wykonywania pracy w celu rozwiązania sporu dotyczącego interesów wskazanych

w art. 1.

2. Strajk jest środkiem ostatecznym i nie może być ogłoszony bez uprzedniego

wyczerpania możliwości rozwiązania sporu według zasad określonych w art. 7–14.

Strajk może być zorganizowany bez zachowania tych zasad, jeżeli bezprawne

działanie pracodawcy uniemożliwiło przeprowadzenie rokowań lub mediacji, a także

w wypadku, gdy pracodawca rozwiązał stosunek pracy z prowadzącym spór

działaczem związkowym.

3. Przy podejmowaniu decyzji o ogłoszeniu strajku podmiot reprezentujący

interesy pracowników powinien wziąć pod uwagę współmierność żądań do strat

związanych ze strajkiem.

Art. 18. Udział w strajku jest dobrowolny.

Art. 19. 1. Niedopuszczalne jest zaprzestanie pracy w wyniku akcji strajkowych

na stanowiskach pracy, urządzeniach i instalacjach, na których zaniechanie pracy

zagraża życiu i zdrowiu ludzkiemu lub bezpieczeństwu państwa.

2. Niedopuszczalne jest organizowanie strajku w Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie

Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Służbie Ochrony

Państwa, w jednostkach Policji i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Służby

Więziennej, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Krajowej Administracji

Skarbowej, w których pełnią służbę funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, oraz

jednostkach organizacyjnych ochrony przeciwpożarowej.

3. Prawo do strajku nie przysługuje pracownikom zatrudnionym w organach

władzy państwowej, administracji rządowej i samorządowej, sądach oraz

prokuraturze.

05.09.2018

©Telksinoe s. 6/7

Art. 20. 1. Strajk zakładowy ogłasza organizacja związkowa po uzyskaniu zgody

większości głosujących pracowników, jeżeli w głosowaniu wzięło udział co najmniej

50% pracowników zakładu pracy.

2. Strajk wielozakładowy ogłasza organ związku wskazany w statucie po

uzyskaniu zgody większości głosujących pracowników w poszczególnych zakładach

pracy, które mają być objęte strajkiem, jeżeli w głosowaniu w każdym z tych

zakładów wzięło udział co najmniej 50% pracowników.

3. Ogłoszenie strajku powinno nastąpić co najmniej na 5 dni przed jego

rozpoczęciem.

Art. 21. 1. Kierownik zakładu pracy nie może być w czasie strajku ograniczony

w pełnieniu obowiązków iw wykonywaniu uprawnień w odniesieniu do

pracowników niebiorących udziału w strajku oraz w zakresie niezbędnym do

zapewnienia ochrony mienia zakładu i nieprzerwanej pracy tych obiektów, urządzeń

i instalacji, których unieruchomienie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia

ludzkiego lub przywrócenia normalnej działalności zakładu.

2. Organizatorzy strajku są obowiązani współdziałać z kierownikiem zakładu

pracy w zakresie niezbędnym do zapewnienia ochrony mienia zakładu pracy

i nieprzerwanej pracy obiektów, urządzeń i instalacji, o których mowa w ust. 1.

Art. 22. W obronie praw i interesów pracowników, którzy nie mają prawa do

strajku, związek zawodowy działający w innym zakładzie pracy może zorganizować

strajk solidarnościowy na czas nie dłuższy niż połowa dnia roboczego. Przepisy

art. 17–21 stosuje się odpowiednio.

Art. 23. 1. Udział pracownika w strajku zorganizowanym zgodnie z przepisami

ustawy nie stanowi naruszenia obowiązków pracowniczych.

2. W okresie strajku zorganizowanego zgodnie z przepisami ustawy pracownik

zachowuje prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze

stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Okres przerwy

w wykonywaniu pracy wlicza się do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy.

Art. 24. Związki zawodowe decydują o tworzeniu i wykorzystaniu funduszów

strajkowych. Fundusze te nie podlegają egzekucji.

Art. 25. 1. W obronie praw i interesów określonych w art. 1 mogą być

stosowane, po wyczerpaniu trybu postępowania określonego w rozdziale 2, inne niż

strajk formy akcji protestacyjnej, niezagrażające życiu lub zdrowiu ludzkiemu,

bez przerywania pracy, z zastrzeżeniem przestrzegania obowiązującego porządku

05.09.2018

©Telksinoe s. 7/7

prawnego. Z prawa tego mogą korzystać także pracownicy niemający prawa do

strajku.

2. Rolnicy mają prawo do akcji protestacyjnej w sposób ustalony przez związki

zawodowe rolników.

Rozdział 5

Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy

Art. 26. 1. Kto w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją:

1) przeszkadza we wszczęciu lub w prowadzeniu w sposób zgodny z prawem sporu

zbiorowego,

2) nie dopełnia obowiązków określonych w tej ustawie

– podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

2. Tej samej karze podlega ten, kto kieruje strajkiem lub inną akcją protestacyjną

zorganizowaną wbrew przepisom ustawy.

3. Za szkody wyrządzone strajkiem lub inną akcją protestacyjną zorganizowaną

wbrew przepisom ustawy organizator ponosi odpowiedzialność na zasadach

określonych w Kodeksie cywilnym.

Rozdział 6

Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 27. (pominięty)

Art. 28. Spory zbiorowe wszczęte, lecz niezakończone przed dniem wejścia

w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Art. 29. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia2).

2)

Ustawa została ogłoszona w dniu 26 czerwca 1991 r.

05.09.2018