Wyszukiwarka ustaw

2018 Pozycja 652

©Telksinoe s. 1/184

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2018 r.

poz. 652, 1010, 1387, 2432,

Dz. U. z 2019 r.

poz. 125.

U S T A W A

z dnia 6 czerwca 1997 r.

Kodeks karny wykonawczy

CZĘŚĆ OGÓLNA

Rozdział I

Zakres obowiązywania

Art. 1. § 1. Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym,

w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe

i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków

przymusu skutkujących pozbawienie wolności odbywa się według przepisów

niniejszego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. W postępowaniu wykonawczym w kwestiach nieuregulowanych

w niniejszym kodeksie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania

karnego.

Rozdział II

Organy postępowania wykonawczego

Art. 2. Organami postępowania wykonawczego są:

1) sąd pierwszej instancji lub inny sąd równorzędny;

2) sąd penitencjarny;

2a) referendarz sądowy;

3) prezes sądu lub upoważniony sędzia;

4) sędzia penitencjarny;

5) dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektor okręgowy

i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoba kierująca innym

zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz

komisja penitencjarna;

6) sądowy kurator zawodowy oraz kierownik zespołu kuratorskiej służby

sądowej;

04.02.2019

©Telksinoe s. 2/184

7) sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny;

8) naczelnik urzędu skarbowego;

9) odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub samorządu

terytorialnego;

10) inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania orzeczeń.

Art. 3. § 1. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy

również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że ustawa

stanowi inaczej.

§ 1a. (uchylony)

§ 2. W sprawach zastrzeżonych w niniejszym kodeksie dla sądu

penitencjarnego właściwy jest ten sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa

skazany, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sądem penitencjarnym jest sąd

okręgowy.

§ 3. W stosunku do osób skazanych przez sąd wojskowy, w sprawach

określonych w § 2, orzeka wojskowy sąd garnizonowy.

§ 3a. Na postanowienie w przedmiocie właściwości w postępowaniu

wykonawczym zażalenie nie przysługuje.

§ 4. (uchylony)

§ 5. (uchylony)

Rozdział III

Skazany

Art. 4. § 1. Kary, środki karne, środki kompensacyjne, przepadek, środki

zabezpieczające i środki zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny,

z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Zakazuje się stosowania tortur lub

nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego.

§ 2. Skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie

może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego

orzeczenia.

Art. 5. § 1. Skazany jest podmiotem określonych w niniejszym kodeksie

praw i obowiązków.

§ 2. Skazany ma obowiązek stosować się do wydanych przez właściwe organy

poleceń zmierzających do wykonania orzeczenia.

04.02.2019

©Telksinoe s. 3/184

Art. 6. § 1. Skazany może składać wnioski o wszczęcie postępowania przed

sądem i brać w nim udział jako strona oraz w wypadkach wskazanych w ustawie

wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.

§ 2. Skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów

wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest

obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej

rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów.

§ 3. Jeżeli wniosek, skarga lub prośba:

1) oparte są na tych samych podstawach faktycznych,

2) zawierają wyrazy lub zwroty powszechnie uznawane za wulgarne lub

obelżywe albo gwarę przestępców,

3) nie zawierają uzasadnienia zawartych w nich żądań w stopniu

umożliwiającym ich rozpoznanie

– właściwy organ może pozostawić wniosek, skargę lub prośbę bez rozpoznania.

Art. 7. § 1. Skazany może zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego

w art. 2 pkt 3–6 i 10 z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie

stanowi inaczej.

§ 2. Skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3. W sprawach

dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia

wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary

porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności,

wykonywania orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz

środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie

psychiatrycznym sądem właściwym jest sąd penitencjarny.

§ 3. Skarga na decyzję, o której mowa w § 1, przysługuje skazanemu

w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia decyzji; decyzję ogłasza się lub

doręcza wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym skazanemu prawie,

terminie i sposobie wniesienia skargi. Skargę wnosi się do organu, który wydał

zaskarżoną decyzję. Jeżeli organ, który wydał zaskarżoną decyzję, nie przychyli się

do skargi, przekazuje ją wraz z aktami sprawy bezzwłocznie do właściwego sądu.

§ 4. Sąd powołany do rozpoznania skargi może wstrzymać wykonanie

zaskarżonej decyzji. Odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

04.02.2019

©Telksinoe s. 4/184

§ 5. Po rozpoznaniu skargi sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, uchyleniu albo

zmianie zaskarżonej decyzji; na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.

Art. 8. § 1. W postępowaniu wykonawczym skazany może korzystać

z pomocy obrońcy ustanowionego w tym postępowaniu.

§ 2. W postępowaniu przed sądem skazany musi mieć obrońcę, jeżeli:

1) jest głuchy, niemy lub niewidomy;

2) zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności;

3) nie ukończył 18 lat;

4) (uchylony)

5) sąd uzna to za niezbędne ze względu na okoliczności utrudniające obronę.

§ 2a. Przepis art. 78 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

§ 3. Skazany pozbawiony wolności może porozumiewać się ze swoim

obrońcą, pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym oraz

przedstawicielem niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został

zaaprobowany przez Przewodniczącego Izby Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka do reprezentowania skazanego przed tym Trybunałem, podczas

nieobecności innych osób, a rozmowy z tymi osobami w trakcie widzeń i rozmowy

telefoniczne nie podlegają kontroli.

Art. 8a. § 1. Korespondencja skazanego pozbawionego wolności podlega

cenzurze i nadzorowi, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Korespondencja skazanego pozbawionego wolności z obrońcą lub

pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym nie podlega cenzurze,

nadzorowi oraz zatrzymaniu i powinna być bezzwłocznie przekazywana do

adresata. Przepisy art. 73 § 3 i 4 oraz art. 225 § 3 Kodeksu postępowania karnego

stosuje się.

§ 3. Przepis § 2 zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio do korespondencji

skazanego pozbawionego wolności prowadzonej z organami ścigania, wymiaru

sprawiedliwości i innymi organami państwowymi, organami samorządu

terytorialnego, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka,

organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską

umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka oraz

przedstawicielem niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został

04.02.2019

©Telksinoe s. 5/184

zaaprobowany przez Przewodniczącego Izby Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka do reprezentowania skazanego przed tym Trybunałem.

Art. 8b. § 1. Rzecznik Praw Obywatelskich lub osoba przez niego

upoważniona ma prawo wstępu w każdym czasie, bez ograniczeń, do zakładów

karnych, aresztów śledczych i innych miejsc, w których przebywają osoby

pozbawione wolności, oraz poruszania się po ich terenie, przeglądania dokumentów

i żądania wyjaśnień od administracji tych jednostek, a także do przeprowadzania

podczas nieobecności innych osób rozmów z osobami pozbawionymi wolności

oraz badania ich wniosków, skarg i próśb.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do prokuratora wykonującego

czynności służbowe.

Rozdział IV

Postępowanie wykonawcze

Oddział 1

Wykonywanie orzeczeń

Art. 9. § 1. Postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy

orzeczenie stało się wykonalne.

§ 2. Wyrok oraz postanowienia wydane w trybie art. 420 Kodeksu

postępowania karnego stają się wykonalne z chwilą uprawomocnienia, chyba że

ustawa stanowi inaczej.

§ 3. Postanowienie w postępowaniu wykonawczym staje się wykonalne

z chwilą wydania, chyba że ustawa stanowi inaczej lub sąd wydając y

postanowienie albo sąd powołany do rozpoznania zażalenia wstrzyma jego

wykonanie.

§ 4. Złożenie wniosku o wydanie postanowienia w postępowaniu

wykonawczym nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, którego wniosek dotyczy,

chyba że sąd, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, postanowi inaczej.

Postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania orzeczenia nie wymaga

uzasadnienia.

Art. 10. § 1. Policja w zakresie postępowania wykonawczego wykonuje

polecenia sądu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 6/184

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do Żandarmerii Wojskowej

oraz dowódcy wojskowego, jeżeli skazany jest żołnierzem, z wyjątkiem żołnierza

pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie.

§ 3. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej oraz

innych organów, jeżeli postępowanie wykonawcze dotyczy spraw, które zgodnie

z przepisami prawa należą do ich właściwości.

§ 4. Organy i instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego oraz

stowarzyszenia i organizacje społeczne w zakresie swojego działania udzielają

pomocy organom wykonującym orzeczenia.

Art. 11. § 1. Sąd, kierując orzeczenie do wykonania, przesyła jego odpis lub

wyciąg, ze wzmianką o wykonalności, a w wypadku orzeczenia prawomocnego –

z datą jego uprawomocnienia się, odpowiedniemu organowi powołanemu do

wykonywania orzeczenia. Kierując do wykonania orzeczenie dotyczące grzywny,

nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej oraz należności

sądowych, sąd przesyła także ostatnio uzyskaną informację, o której mowa w art.

213 § 1a Kodeksu postępowania karnego. Sąd przesyła dyrektorowi zakładu

karnego lub aresztu śledczego orzeczenie wraz z uzasadnieniem, jeżeli zostało

sporządzone i nie zawiera informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub

„ściśle tajne”.

§ 1a. Jeżeli pokrzywdzony złożył wniosek, o którym mowa w art. 168a § 1,

sąd, o którym mowa w § 1, przesyła dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu

śledczego ten wniosek oraz dane zawierające imię, nazwisko i adres

pokrzywdzonego. W wypadku, o którym mowa w art. 168a § 6, sąd przesyła

również dane zawierające imię, nazwisko i adres świadka.

§ 2. Sąd po wydaniu wyroku skazującego przesyła dyrektorowi ares ztu

śledczego lub zakładu karnego posiadane w sprawie informacje dotyczące osoby

skazanego, w tym dane o uprzedniej karalności oraz zastosowanych wobec niego

środkach wychowawczych lub poprawczych, informacje pozwalające na

identyfikację skazanego, w szczególności numer Automatycznego Systemu

Identyfikacji Daktyloskopijnej (AFIS), numer Powszechnego Elektronicznego

Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), rysopis oraz opis znaków szczególnych

04.02.2019

©Telksinoe s. 7/184

i tatuaży, a także zdjęcie skazanego, odpisy orzeczeń i opinii lekarskich oraz

psychologicznych, w tym stwierdzających u skazanego uzależnienia od alkoholu,

środków psychotropowych i odurzających, a także informacje dotyczące

popełnienia przestępstwa określonego w art. 197–203 Kodeksu karnego w związku

z zaburzeniami preferencji seksualnych, a po uprawomocnieniu się wyroku, na

wniosek dyrektora zakładu lub aresztu – również akta sądowe.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Obrony

Narodowej, określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres informacji

przesyłanych dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego, o których mowa

w § 2, mając na uwadze konieczność zebrania danych osobopoznawczych

niezbędnych do dokonania prawidłowej klasyfikacji skazanego dla indywidualnego

z nim postępowania zmierzającego do realizacji celów, jakim ma służyć wykonanie

kary pozbawienia wolności.

§ 4. W razie skazania tymczasowo aresztowanego lub osoby odbywającej

karę pozbawienia wolności sąd przesyła zawiadomienie o skazaniu wraz

z informacjami, o których mowa w § 2, dyrektorowi aresztu śledczego lub zakładu

karnego.

§ 5. Organ, o którym mowa w § 1, zawiadamia sąd o przystąpieniu do

wykonania orzeczenia oraz o zakończeniu jego wykonywania.

Art. 12. O prawomocnych skazaniach osób podlegających obowiązkowi

służby wojskowej lub służby w formacjach obrony cywilnej na karę pozbawienia

wolności bez zawieszenia jej wykonania, jak również o zmianach dotyczących

wykonywania kary pozbawienia wolności, sąd zawiadamia również organy

właściwe w sprawach powszechnego obowiązku obrony, na zasadach i w trybie

określonych w odrębnych przepisach.

Art. 12a. § 1. W wezwaniu do uiszczenia grzywny, również orzeczonej jako

kara zastępcza, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, kwoty pieniężnej stanowiącej

przedmiot przepadku, kosztów sądowych lub pieniężnej kary porządkowej na

podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego w sprawie

o przestępstwo lub wykroczenie, należy też pouczyć o tym, że w razie

nieuiszczenia tych należności w całości w terminie wynikającym z przepisów

niniejszego kodeksu sąd przekaże do biur informacji gospodarczej, działających na

04.02.2019

©Telksinoe s. 8/184

podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji

gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1015, z

późn. zm.1)), informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości.

§ 2. W razie nieuiszczenia przez skazanego w całości należności, o których

mowa w § 1, w terminie wynikającym z przepisów niniejszego kodeksu sąd

niezwłocznie przekazuje informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości do biur

informacji gospodarczej, działających na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia

2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych

gospodarczych.

§ 3. Sąd wykonuje obowiązki wierzyciela, o których mowa w art. 29 i art.

30 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych

i wymianie danych gospodarczych.

Art. 12b. Organ wykonujący orzeczenie w razie stwierdzenia, że zachodzą

warunki do wydania wyroku łącznego, niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy

sąd.

Art. 12c. Jeżeli kara lub inny środek podlegający wykonaniu według

przepisów niniejszego kodeksu są określone w tygodniach, miesiącach lub latach,

przyjmuje się w postępowaniu wykonawczym, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc

za dni 30, a rok za dni 365.

Art. 12d. Za dzień trwania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary

pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu, zastępczej kary

aresztu, kary porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie

wolności przyjmuje się okres 24 godzin liczony od chwili rzeczywistego

pozbawienia wolności.

Art. 13. § 1. Organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie

bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, który je wydał, o rozstrzygnięcie

wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary.

Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

§ 2. (uchylony)

1)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r. poz. 1188,

z 2015 r. poz. 396, z 2016 r. poz. 1948, z 2017 r. poz. 819 i 933 oraz z 2018 r. poz. 138.

04.02.2019

©Telksinoe s. 9/184

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie określonym w § 1 zażalenie

przysługuje również organowi określonemu w art. 2 pkt 5–10 oraz każdemu, kogo

orzeczenie bezpośrednio dotyczy.

Art. 14. § 1. W postępowaniu wykonawczym organ postępowania

wykonawczego może zarządzić zebranie informacji dotyczących skazanego. Organ

określony w art. 2 pkt 1–5 wykonujący orzeczenie może także zarządzić zebranie

informacji dotyczących skazanego w drodze wywiadu środowiskowego

przeprowadzonego przez kuratora sądowego. W razie uzasadnionych wątpliwości

co do tożsamości skazanego organ wykonujący orzeczenie może zażądać ustalenia

jego tożsamości przez Policję.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia,

w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i z Ministrem

Obrony Narodowej, inne organy powołane do przeprowadzenia wywiadu

środowiskowego, uwzględniając w szczególności jego zakres oraz tryb

przeprowadzania.

Art. 15. § 1.2) Sąd umarza postępowanie wykonawcze w razie przedawnienia

wykonania kary, śmierci skazanego lub innej przyczyny wyłączającej to

postępowanie.

§ 2. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca postępowanie

wykonawcze, a w szczególności jeżeli nie można ująć skazanego albo nie można

wykonać wobec niego orzeczenia z powodu choroby psychicznej lub innej

przewlekłej, ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się w całości lub w części na

czas trwania przeszkody.

§ 2a. Na postanowienie w przedmiocie umorzenia lub zawieszenia

postępowania wykonawczego przysługuje zażalenie.

§ 3. Zawieszenie postępowania wykonawczego nie wstrzymuje biegu

przedawnienia, chyba że skazany uchyla się od wykonania kary. Okres

wstrzymania biegu przedawnienia nie może przekroczyć 10 lat.

2)

Uznany za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 17 lipca 2018 r., w

zakresie, w jakim nie czynią aktu abolicji indywidualnej negatywną przesłanką prowadzenia

postępowania karnego wykonawczego, na podstawie wyroku TK z dnia 17 lipca 2018 r. sygn.

akt K 9/17 (Dz. U. poz. 1387).

04.02.2019

©Telksinoe s. 10/184

§ 4. Wykonywanie kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia

wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary

porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności w tej

samej lub innej sprawie wstrzymuje bieg przedawnienia.

Art. 16. (uchylony)

Art. 17. § 1. Sąd, kierując do wykonania orzeczenie o pozbawieniu wolności,

zawiadamia:

1) sąd opiekuńczy, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad dziećmi skazanego;

2) właściwy organ, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad osobą niedołężną lub

chorą, którą opiekował się skazany, albo potrzeba przedsięwzięcia

niezbędnych czynności do ochrony mienia lub mieszkania skazanego.

§ 2. O poczynionych wystąpieniach i wydanych zarządzeniach zawiadamia

się skazanego.

Art. 17a. § 1. W razie orzeczenia wobec skazanego kary pozbawienia

wolności oraz kary ograniczenia wolności na podstawie art. 37b lub art. 87 §

2 Kodeksu karnego, karę ograniczenia wolności kieruje się do wykonania

w pierwszej kolejności tylko wówczas, gdy zachodzą przeszkody prawne do

niezwłocznego wykonania kary pozbawienia wolności.

§ 2. W wypadku ustania przeszkód, o których mowa w § 1, sąd – niezależnie

od tego, czy kara ograniczenia wolności została już w całości wykonana – zawiesza

postępowanie wykonawcze dotyczące kary ograniczenia wolności i niezwłocznie

kieruje do wykonania karę pozbawienia wolności.

Oddział 2

Postępowanie przed sądem

Art. 18. § 1. W postępowaniu wykonawczym sąd orzeka postanowieniem.

§ 2. W kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu lub

upoważniony sędzia wydaje zarządzenia.

§ 3. W kwestiach niewymagających postanowienia sądu penitencjarnego

zarządzenia wydaje sędzia penitencjarny.

Art. 18a. W postępowaniu wykonawczym czynności zastrzeżone dla sądu lub

sędziego mogą być wykonywane przez referendarza sądowego, z wyłączeniem:

04.02.2019

©Telksinoe s. 11/184

1) spraw zastrzeżonych dla sądu penitencjarnego oraz sędziego penitencjarnego;

2) spraw dotyczących wykonania kary pozbawienia wolności;

3) zarządzania wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności;

4) rozstrzygania wątpliwości co do wykonania orzeczenia sądu lub zarzutów co

do obliczenia kary;

5) spraw, o których mowa w rozdziałach VI i XV–XX;

6) wydawania postanowień w sprawach, o których mowa w rozdziałach XII

i XIII.

Art. 19. § 1. Sąd orzeka na wniosek prokuratora, skazanego albo jego obrońcy

oraz z urzędu, a jeżeli ustawa tak stanowi – na wniosek innych osób.

§ 2. Wniosek lub skargę można zgłosić na piśmie lub ustnie. W wypadku

ustnego zgłoszenia spisuje się protokół.

§ 3. Składający wniosek, o którym mowa w § 1, jest obowiązany do

uzasadnienia zawartych w nim żądań w stopniu umożliwiającym jego rozpoznanie,

w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. W przypadku

niewykonania tego obowiązku można pozostawić wniosek bez rozpoznania.

§ 4. Wniosek lub skargę rozpoznaje się w terminie 21 dni od daty wpływu do

sądu, chyba że ustawa przewiduje rozpoznanie wniosku na posiedzeniu, w którym

uprawnione osoby mogą wziąć udział.

Art. 20. § 1. W postępowaniu wykonawczym sąd orzeka jednoosobowo.

§ 2. Zażalenie wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie;

zostaje ono przekazane bezzwłocznie zarządzeniem wraz z aktami sprawy do sądu

wyższej instancji, chyba że sąd orzekający w tym samym składzie przychyli się do

zażalenia.

§ 3. Sąd wyższej instancji rozpoznaje zażalenie jednoosobowo.

§ 4. Sąd wyższej instancji rozpoznaje zażalenie w terminie 21 dni od daty jego

przekazania przez sąd pierwszej instancji, chyba że ustawa przewiduje rozpoznanie

zażalenia na posiedzeniu, w którym uprawnione osoby mogą wziąć udział.

Art. 20a. § 1. Zażalenie na postanowienie referendarza sądowego rozpoznaje

sąd, w którym wydano zaskarżone postanowienie.

§ 2. Wniesienie zażalenia na postanowienie referendarza sądowego

wstrzymuje jego wykonanie.

04.02.2019

©Telksinoe s. 12/184

§ 3. Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia referendarza sądowego

stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia referendarza sądowego.

Art. 21. W postępowaniu przed sądem prokurator jest stroną;

w szczególności może składać wnioski, a w wypadkach wskazanych w ustawie

wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.

Art. 22. § 1. Prokurator, skazany oraz jego obrońca, sądowy kurator

zawodowy, pokrzywdzony, a także inne osoby, o których mowa w art. 19 § 1, mają

prawo wziąć udział w posiedzeniu, gdy ustawa tak stanowi. W posiedzeniu sądu

wyższej instancji mają prawo wziąć udział osoby, którym przysługuje prawo do

udziału w posiedzeniu sądu pierwszej instancji.

§ 1a. Niestawiennictwo osób, o których mowa w § 1, należycie

zawiadomionych o terminie i celu posiedzenia, nie wstrzymuje rozpoznania

sprawy, z wyjątkiem obrońcy w wypadkach określonych w art. 8 § 2, chyba że sąd

orzeka na korzyść lub zgodnie z wnioskiem skazanego.

§ 2. Sąd może dopuścić do udziału w posiedzeniu również inne osoby niż

wymienione w § 1, jeżeli ich udział może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.

§ 3. Udział sądowego kuratora zawodowego w posiedzeniu jest

obowiązkowy, jeżeli ustawa tak stanowi lub sąd uzna to za konieczne.

Art. 23. § 1. Sąd może zarządzić sprowadzenie skazanego na posiedzenie

sądu.

§ 2. Sąd może zlecić przesłuchanie skazanego sądowi wezwanemu, w którego

okręgu skazany przebywa.

§ 3. Jeżeli postępowanie sądowe dotyczy skazanego pozbawionego wolności,

posiedzenie może odbyć się w zakładzie, w którym on przebywa.

Art. 24. § 1. Jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności

istotne dla rozstrzygnięcia, sąd może w każdym czasie zmienić lub uchylić

poprzednie postanowienie.

§ 2. Niedopuszczalna jest zmiana lub uchylenie postanowienia,

przewidzianego w § 1, na niekorzyść skazanego po upływie 6 miesięcy od dnia

uprawomocnienia się postanowienia.

04.02.2019

©Telksinoe s. 13/184

§ 3. Na postanowienie wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie tylko

wtedy, gdy przysługiwało również na postanowienie podlegające zmianie lub

uchyleniu.

Oddział 3

Postępowanie egzekucyjne

Art. 25. § 1. Egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej

grzywny, świadczenia pieniężnego oraz należności sądowych prowadzi się według

przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi

inaczej.

§ 2. (uchylony)

§ 3. W pierwszej kolejności podlegają zaspokojeniu zasądzone roszczenia

cywilne mające na celu naprawienie szkody lub zadośćuczynienie za doznaną

krzywdę, a następnie należności sądowe.

Art. 26. Do tytułów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy art. 776–

795 Kodeksu postępowania cywilnego.

Art. 27. Egzekucję przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa

prowadzi naczelnik urzędu skarbowego według przepisów o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 27a. § 1. Do wykonania postanowień o zabezpieczeniu grzywny,

świadczenia pieniężnego, środka kompensacyjnego oraz kosztów sądowych mają

zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa

nie stanowi inaczej.

§ 2. Do wykonania postanowień o zabezpieczeniu przepadku mają

zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli

niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 28. § 1. Orzeczone w stosunku do jednego z małżonków, pozostających

we wspólności majątkowej, kary grzywny, nawiązki i należności sądowe podlegają

zaspokojeniu z odrębnego majątku skazanego oraz z wynagrodzenia za pracę lub

za inne usługi świadczone przez niego osobiście, jak również z praw twórcy

wynalazku, wzoru użytkowego oraz projektu racjonalizatorskiego. Jeżeli

zaspokojenie z tych źródeł okaże się niemożliwe, egzekucja może być prowadzona

04.02.2019

©Telksinoe s. 14/184

z majątku wspólnego. Niemożność zaspokojenia z majątku odrębnego skazanego

stwierdza się w protokole.

§ 2. Egzekucja z majątku wspólnego jest niedopuszczalna w razie skazania za

przestępstwo, którym pokrzywdzony jest małżonek skazanego albo osoby,

w stosunku do których małżonek ten obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym.

§ 3. W razie skierowania egzekucji do majątku wspólnego, małżonek

skazanego może żądać ograniczenia lub wyłączenia w całości zaspokojenia

należności, wymienionych w § 1, z majątku wspólnego lub niektórych jego

składników, jeżeli skazany nie przyczynił się lub przyczynił się w stopniu

nieznacznym do powstania tego majątku albo do nabycia określonych jego

składników lub jeżeli zaspokojenie z majątku wspólnego tych należności jest

sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Art. 29. § 1. Z chwilą prawomocnego orzeczenia przepadku wobec jednego

z małżonków pozostających we wspólności majątkowej, przedmioty majątkowe,

których dotyczy przepadek lub które podlegają egzekucji przepadku równowartości

przedmiotów lub korzyści, tracą z mocy prawa charakter składników majątku

wspólnego. Od tej chwili stosuje się do nich odpowiednio przepisy

o współwłasności w częściach ułamkowych, przy czym udział Skarbu Państwa

stanowi część orzeczona przepadkiem. Małżonek skazanego może wystąpić

odpowiednio z żądaniem określonym w art. 28 § 3.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku orzeczenia przepadku

przedmiotów objętych innym rodzajem współwłasności łącznej.

Art. 29a. § 1. Przy egzekucji przepadku korzyści majątkowej uzyskanej

z popełnienia przestępstwa lub jej równowartości domniemywa się, że rzeczy oraz

prawa majątkowe, które są we władaniu skazanego po orzeczeniu przepadku,

należały do niego już w chwili wydania orzeczenia.

§ 2. Osoba fizyczna, w stosunku do której działa domniemanie ustanowione

w art. 45 § 3 Kodeksu karnego lub w art. 33 § 4 Kodeksu karnego skarbowego,

może wnosić o wyłączenie z jego zakresu przedmiotów majątkowych, których

łączna wartość według oszacowania organu egzekucyjnego nie przekracza

przeciętnego sześciomiesięcznego dochodu tej osoby; wniosek o wyłączenie

zgłasza się do tego organu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 15/184

§ 3. W razie nieuwzględnienia wniosku, o którym mowa w § 2, osoba

zainteresowana może w drodze powództwa żądać wyłączenia przedmiotów

z zakresu domniemania i zwolnienia ich od egzekucji lub dokonanego

zabezpieczenia.

Art. 29b. § 1. Pozew przeciwko Skarbowi Państwa, o którym mowa w art.

293 § 7 Kodeksu postępowania karnego, lub w art. 33 § 4 Kodeksu karnego

skarbowego, jest tymczasowo wolny od opłat sądowych, a w razie oddalenia

powództwa powód jest obowiązany uiścić opłaty na zasadach ogólnych.

§ 2. Jeżeli w celu obalenia domniemania powód powołuje się na nabycie

odpłatne, powinien wskazać źródło nabycia i udowodnić pochodzenie potrzebnych

do nabycia środków.

§ 3. Sprzedaż ruchomości lub nieruchomości nie może nastąpić przed

prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy.

Art. 30. W sprawach wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa

reprezentuje go prezes sądu okręgowego lub naczelnik urzędu skarbowego

w sprawach, w których wykonał wyrok w zakresie orzeczonego nim przepadku.

Art. 31. W razie dokonania przez dłużnika Skarbu Państwa czynności

prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela, z powództwem występuje prezes sądu

okręgowego lub naczelnik urzędu skarbowego w sprawach, w których wykonuje

orzeczenie.

Rozdział V

Nadzór penitencjarny

Art. 32. Nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary

pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu

wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej,

tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego

pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego

z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny.

Art. 33. § 1. Sędzia penitencjarny wizytuje zakłady karne, areszty śledcze

oraz inne miejsca, w których przebywają osoby pozbawione wolności. Ma on

prawo wstępu w każdym czasie, bez ograniczeń, do tych zakładów, aresztów

04.02.2019

©Telksinoe s. 16/184

i miejsc oraz poruszania się po ich terenie, przeglądania dokumentów i żądania

wyjaśnień od administracji tych jednostek.

§ 2. Sędzia penitencjarny ma prawo przeprowadzania podczas nieobecności

innych osób rozmów z osobami pozbawionymi wolności oraz badania ich

wniosków, skarg i próśb.

Art. 34. § 1. Sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję organu

wymienionego w art. 2 pkt 5 i 6, o ile dotyczy ona osoby pozbawionej wolności.

§ 2. Na decyzję sędziego skazanemu i organom określonym

w § 1 przysługuje skarga do sądu penitencjarnego, w którego okręgu wydano

decyzję.

§ 3. Przepisy art. 7 § 3–5 stosuje się odpowiednio.

§ 4. W wypadku stwierdzenia niezgodnego z prawem pozbawienia wolności,

sędzia penitencjarny niezwłocznie zawiadamia o tym organ, do którego dyspozycji

osoba pozbawiona wolności pozostaje, a w wypadku odbywania przez nią kary lub

wykonywania wobec niej środka, o którym mowa w art. 32 – organ, który

skierował orzeczenie do wykonania, a w razie potrzeby zarządza zwolnienie takiej

osoby.

Art. 35. § 1. Jeżeli zdaniem sędziego penitencjarnego zachodzi potrzeba

wydania decyzji nienależącej do jego właściwości, a w szczególności decyzji

o charakterze administracyjnym, przekazuje on swoje spostrzeżenia wraz z

odpowiednimi wnioskami właściwemu organowi.

§ 2. Organ wymieniony w § 1 zawiadamia sędziego penitencjarnego,

w terminie 14 dni albo w innym wyznaczonym przez sędziego terminie, o zajętym

stanowisku. Jeżeli sędzia penitencjarny uzna to stanowisko za niezadowalające,

przedstawia sprawę organowi nadrzędnemu nad organem wymienionym w § 1;

organ nadrzędny zawiadamia sędziego o sposobie załatwienia sprawy.

§ 3. W wypadku powtarzania się rażących uchybień w funkcjonowaniu

zakładu karnego, aresztu śledczego lub innego miejsca, w którym przebywają

osoby pozbawione wolności, albo gdy istniejące w nim warunki nie zapewniają

poszanowania praw osób tam przebywających, sędzia penitencjarny występuje do

właściwego organu nadrzędnego z wnioskiem o usunięcie w określonym terminie

istniejących uchybień. Jeżeli w wymienionym terminie uchybienia te nie zostały

04.02.2019

©Telksinoe s. 17/184

usunięte, sędzia penitencjarny występuje z wnioskiem do właściwego ministra

o zawieszenie działalności bądź likwidację w całości lub w części określonego

zakładu, aresztu lub miejsca.

Art. 36. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób,

zakres i tryb sprawowania nadzoru penitencjarnego, uwzględniając

w szczególności legalność i prawidłowość wykonywania kary pozbawienia

wolności, sposób eliminowania stwierdzonych uchybień oraz sposoby

dokumentowania i przeprowadzania tego nadzoru, a także rodzaj i typ zakładu

karnego.

Rozdział VI

Zatarcie skazania

Art. 37. § 1. W przedmiocie zatarcia skazania orzeka sąd, chyba że zatarcie

nastąpiło z mocy prawa.

§ 2. Jeżeli w pierwszej instancji wyroki wydało kilka sądów, właściwy jest

sąd, który jako ostatni wydał wyrok skazujący. Jeżeli orzekały sądy różnego rzędu,

właściwy jest sąd wyższego rzędu.

§ 3. Wniosek skazanego o zatarcie skazania, złożony przed upływem roku od

wydania postanowienia odmawiającego zatarcia, można pozostawić bez

rozpoznania.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie zatarcia skazania przysługuje zażalenie.

Rozdział VII

Uczestnictwo społeczeństwa w wykonywaniu orzeczeń, pomoc w społecznej

readaptacji skazanych oraz Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej

Art. 38. § 1. W wykonywaniu kar, środków karnych, kompensacyjnych,

zabezpieczających i zapobiegawczych, w szczególności związanych

z pozbawieniem wolności, oraz przepadku mogą współdziałać stowarzyszenia,

fundacje, organizacje oraz instytucje, których celem działania jest realizacja zadań

określonych w niniejszym rozdziale, jak również kościoły i inne związki

wyznaniowe oraz osoby godne zaufania.

04.02.2019

©Telksinoe s. 18/184

§ 1a. W zakresie zapobiegania przestępczości i readaptacji społecznej

podmioty, o których mowa w § 1, podejmują działania w celu zwiększenia

efektywności działania organów państwowych oraz wzmacniania praworządnego

działania tych organów.

§ 2. Podmioty, o których mowa w § 1, mogą w porozumieniu z dyrektorem

zakładu karnego lub aresztu śledczego uczestniczyć w prowadzeniu działalności

resocjalizacyjnej, społecznej, kulturalnej, oświatowej, sportowej i religijnej w tych

zakładach lub aresztach.

Art. 39. § 1. Przedstawiciele podmiotów, o których mowa w art. 38 § 1, mogą

uczestniczyć w radach oraz innych organach kolegialnych – powoływanych przez

Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości lub podległe mu organy albo

wojewodów – których zadaniem jest świadczenie pomocy skazanym i ich rodzinom

albo koordynowanie współdziałania społeczeństwa z zakładami karnymi

i aresztami śledczymi. Przedstawiciele ci oraz osoby godne zaufania mogą też

uczestniczyć w społecznej kontroli nad wykonywaniem kar, środków karnych,

kompensacyjnych, zabezpieczających i zapobiegawczych oraz przepadku.

§ 2. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres, formy

i tryb współdziałania oraz wymogi, jakie muszą spełniać przedstawiciele

podmiotów, o których mowa w art. 38 § 1, w wykonywaniu kar, środków karnych,

kompensacyjnych, zabezpieczających, zapobiegawczych oraz przepadku, a także

społecznej kontroli, o której mowa w § 1, uwzględniając cele, jakim powinno

służyć współdziałanie tych podmiotów w readaptacji społecznej i zapobieganiu

przestępczości.

Art. 40. § 1. W celu koordynowania współdziałania organów państwowych

i przedstawicieli społeczeństwa w zapobieganiu przestępczości i wykonywaniu

orzeczeń oraz w celu świadczenia pomocy w readaptacji społecznej, a także

wykonywania kontroli społecznej i dokonywania oceny polityki penitencjarnej,

Prezes Rady Ministrów powołuje Radę Główną do Spraw Społecznej Readaptacji

i Pomocy Skazanym, zwaną dalej „Radą Główną”.

§ 2. W skład Rady Głównej wchodzą przedstawiciele wymiaru

sprawiedliwości, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Obrony Narodowej, ministra

właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, ministra właściwego do spraw

04.02.2019

©Telksinoe s. 19/184

zdrowia, ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, ministra

właściwego do spraw wewnętrznych oraz Policji i Służby Więziennej. W skład

Rady Głównej mogą też wchodzić przedstawiciele stowarzyszeń, fundacji,

organizacji i instytucji, o których mowa w art. 38 § 1, kościołów i innych

związków wyznaniowych, a także związków zawodowych i samorządu

zawodowego, przedstawiciele nauki oraz osoby godne zaufania, mogące

przyczynić się do realizacji celów wymienionych w § 1.

§ 3. Stosownie do potrzeb, wojewoda może powołać terenowe rady do spraw

społecznej readaptacji i pomocy skazanym, zwane dalej „radami terenowymi”. Do

składu rady terenowej zaprasza się również przedstawicieli organów

odpowiedniego szczebla, o których mowa w § 2, a także organów samorządu

terytorialnego. Do uczestniczenia w pracach rady terenowej można zaprosić

również przedstawicieli innych podmiotów, o których mowa w § 2. Rady terenowe

wykonują zadania określone w § 1.

§ 4. Prezes Rady Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe

zasady i tryb powoływania oraz działania Rady Głównej i rad terenowych.

Art. 41. § 1. W celu ułatwienia społecznej readaptacji, a w szczególności

przeciwdziałania powrotowi do przestępstwa, powinno udzielać się skazanym oraz

ich rodzinom niezbędnej pomocy, zwłaszcza materialnej, medycznej, w znalezieniu

pracy i zakwaterowaniu, a także porad prawnych.

§ 2. Pomocy, o której mowa w § 1, udzielają właściwe organy administracji

rządowej i samorządu terytorialnego oraz kuratorzy sądowi; pomocy tej mogą

również udzielać podmioty, o których mowa w art. 38 § 1.

Art. 42. § 1. Skazany może ustanowić, na piśmie, jako swojego

przedstawiciela osobę godną zaufania, za jej zgodą, zwłaszcza spośród

przedstawicieli stowarzyszeń, fundacji, organizacji oraz instytucji, o których mowa

w art. 38 § 1.

§ 2. Przedstawiciel skazanego, o którym mowa w § 1, może działać wyłącznie

w interesie skazanego i w tym celu składać w jego imieniu wnioski, skargi i prośby

do właściwych organów oraz instytucji, stowarzyszeń, fundacji, organizacji,

kościołów i innych związków wyznaniowych.

04.02.2019

©Telksinoe s. 20/184

§ 3. Prezes sądu, upoważniony sędzia, a w toku posiedzenia sąd, może na

wniosek skazanego dopuścić do udziału w postępowaniu przed sądem

przedstawiciela skazanego, o którym mowa w § 1.

Art. 43. § 1. Tworzy się Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej, zwany dalej „Funduszem”.

§ 1a. Fundusz może posługiwać się skrótem nazwy w brzmieniu „Fundusz

Sprawiedliwości”.

§ 2. Fundusz jest państwowym funduszem celowym ukierunkowanym na

pomoc pokrzywdzonym i świadkom, przeciwdziałanie przestępczości oraz pomoc

postpenitencjarną, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości, zwany

dalej „dysponentem Funduszu”.

§ 3. Sąd, który wydał orzeczenie w I instancji, prowadzi wyodrębnioną,

szczegółową ewidencję księgową nawiązek i świadczeń pieniężnych zasądzonych

na rzecz Funduszu.

§ 4. Sąd, o którym mowa w § 3, wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia

nawiązki albo świadczenia pieniężnego, do ich uiszczenia w terminie 30 dni.

§ 5. Postępowanie egzekucyjne dotyczące nawiązek i świadczeń pieniężnych

zasądzonych na rzecz Funduszu wszczyna komornik na wniosek sądu, o którym

mowa w § 3, według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. W tym celu sąd

z urzędu nadaje tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności.

§ 6. Zaliczka na koszty egzekucji jest finansowana ze środków Funduszu.

§ 7. Przychodami Funduszu są środki pieniężne pochodzące z:

1) orzeczonych przez sądy nawiązek oraz świadczeń pieniężnych;

2) potrąceń w wysokości 7% wynagrodzenia przysługującego za pracę

skazanych zatrudnionych w formach określonych w art. 121 § 2;

3) wykonania kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 143 § 1 pkt 7;

4) spadków, zapisów i darowizn;

5) dotacji, zbiórek i innych źródeł.

§ 8. Środki Funduszu są przeznaczane na:

1) pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym,

zwłaszcza pomoc medyczną, psychologiczną, rehabilitacyjną, prawną oraz

materialną, udzielaną przez jednostki niezaliczane do sektora finansów

04.02.2019

©Telksinoe s. 21/184

publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w tym stowarzyszenia,

fundacje, organizacje i instytucje;

1a) pomoc, o której mowa w pkt 1, udzielaną przez jednostki zaliczane do sektora

finansów publicznych;

1b) szkolenia dla organów prowadzących postępowania karne i ich pracowników

podnoszące kompetencje w zakresie postępowania z osobami

pokrzywdzonymi przestępstwem i świadkami oraz propagowania

alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów, w szczególności mediacji

w sprawach rodzinnych, nieletnich i karnych;

1c) realizację przez jednostki sektora finansów publicznych zadań ustawowych

związanych z ochroną interesów osób pokrzywdzonych przestępstwem i

świadków, a także wykrywaniem i zapobieganiem przestępczości oraz

likwidacją skutków pokrzywdzenia przestępstwem;

1d) finansowanie alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów, w

szczególności mediacji w sprawach rodzinnych, nieletnich i karnych;

1e) edukację z zakresu przeciwdziałania przemocy i przestępczości w

szczególności funkcjonariuszy Policji i pracowników jednostek oświatowych

oraz ochrony zdrowia;

2) pomoc postpenitencjarną osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z

zakładów karnych i aresztów śledczych oraz osobom im najbliższym,

udzielaną przez zawodowych kuratorów sądowych oraz Służbę Więzienną;

2a) pomoc psychologiczną świadkom i osobom im najbliższym;

3) pomoc postpenitencjarną osobom, o których mowa w pkt 2, udzielaną przez

podmioty wymienione w art. 38 § 1, z wyłączeniem osób godnych zaufania;

4) działalność podejmowaną lub powierzoną przez dysponenta Funduszu,

mającą na celu wsparcie i rozwój systemu pomocy osobom pokrzywdzonym

przestępstwem i świadkom oraz pomocy postpenitencjarnej, a także

przeciwdziałanie przyczynom przestępczości, w szczególności na:

a) promowanie i wspieranie inicjatyw i przedsięwzięć służących poprawie

sytuacji osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz skutecznej

readaptacji skazanych,

04.02.2019

©Telksinoe s. 22/184

b) podejmowanie przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym i

informacyjnym, w tym dotyczących przyczyn i uwarunkowań

przestępczości oraz jej zapobiegania,

c) pokrywanie kosztów związanych z organizowaniem i prowadzeniem

kształcenia, studiów podyplomowych, kursów dokształcających i

szkoleń,

d) podejmowanie, organizowanie i zlecanie badań naukowych i prac

rozwojowych oraz współpracy z innymi jednostkami w tym zakresie,

dotyczących sytuacji oraz potrzeb osób pokrzywdzonych przestępstwem,

świadków oraz osób skazanych, a także przyczyn i uwarunkowań

przestępczości oraz jej zapobiegania,

e) promowanie systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem i

świadkom oraz pomocy postpenitencjarnej,

f) upowszechnianie wiedzy na temat praw osób pokrzywdzonych

przestępstwem oraz alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów, w

szczególności mediacji w sprawach rodzinnych, nieletnich i karnych,

g) działania wspierające rodziny zagrożone dysfunkcyjnością, w

szczególności w zakresie profilaktyki i terapii uzależnień oraz

współuzależnień i rozwiązywania konfliktów w rodzinie.

§ 9. Powierzenie realizacji zadań, o których mowa w § 8 pkt 1, 1b, 1d i 2a–4,

jednostkom niezaliczanym do sektora finansów publicznych odbywa się w trybie

otwartego konkursu ofert.

§ 9a. Do realizacji pomocy prawnej i psychologicznej osobom

pokrzywdzonym przestępstwem oraz pomocy psychologicznej świadkom na

terenie sądu, jednostki organizacyjnej prokuratury lub jednostki organizacyjnej

Policji wymagana jest zgoda prezesa sądu, kierownika jednostki organizacyjnej

prokuratury bądź komendanta jednostki organizacyjnej Policji. Podmiot

przystępujący do otwartego konkursu ofert dołącza do oferty dokument

potwierdzający tę zgodę.

§ 10. Dysponent Funduszu, udzielając dotacji celowej, zwanej dalej „dotacją”,

na realizację w trybie otwartego konkursu ofert zadań, o których mowa w § 8 pkt

1, 1b, 1d i 2a–4, zawiera z jednostką niezaliczaną do sektora finansów publicznych

umowę o treści ustalonej przez dysponenta Funduszu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 23/184

§ 11. Jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych, z którymi

została zawarta umowa, są obowiązane do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji

księgowej otrzymanych środków i dokonywanych z tych środków wydatków oraz

posiadania odrębnego rachunku bankowego przeznaczonego tylko do obsługi tych

środków.

§ 11a. Podmiot, który otrzymał dotację w celu świadczenia pomocy

psychologicznej osobom pokrzywdzonym przestępstwem lub świadkom, jest

obowiązany udzielić pomocy psychologicznej na wezwanie organu prowadzącego

czynności operacyjno-rozpoznawcze albo sprawdzające lub postępowanie

przygotowawcze albo sądu w terminie 14 dni od wezwania, chyba że określone

w umowie środki przeznaczone na pomoc psychologiczną zostały wykorzystane

lub pokrzywdzony lub świadek nie kwalifikuje się do udzielenia takiej pomocy.

§ 12. Podmioty, które otrzymały dotacje z Funduszu, są obowiązane do

sporządzania i przekazywania dysponentowi Funduszu kwartalnych informacji

dotyczących wykorzystania tych środków oraz do sporządzania i przekazania

rozliczenia dotacji w zakresie rzeczowym i finansowym, w terminie 15 dni od dnia

zakończenia realizacji zadania.

§ 13. Pomocy z Funduszu nie przyznaje się w takim zakresie, w jakim została

ona udzielona z innych źródeł.

§ 14. Dysponent Funduszu kontroluje prawidłowość wydatkowania dotacji

otrzymanych z Funduszu pod względem racjonalności i legalności ich

wydatkowania, w tym zgodność danych zawartych w informacjach, o których

mowa w § 12, ze stanem faktycznym.

§ 15. W przypadku wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem lub

pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości stosuje się odpowiednio

przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017

r. poz. 2077 oraz z 2018 r. poz. 62) dotyczące dotacji udzielonych z budżetu

państwa.

§ 15a. Podmioty które wykorzystały niezgodnie z przeznaczeniem nie więcej

niż 10% przyznanych środków w ramach dotacji nie mogą brać udziału w otwartym

konkursie ofert do dnia zwrotu środków wraz z odsetkami.

§ 15b. Podmioty które wykorzystały niezgodnie z przeznaczeniem co

najmniej 10% przyznanych im środków w ramach dotacji nie mogą brać udziału w

04.02.2019

©Telksinoe s. 24/184

otwartym konkursie ofert do dnia zwrotu środków wraz z odsetkami i przez

następne 12 miesięcy od tego dnia.

§ 16. Osoba, która wykorzystała udzieloną pomoc niezgodnie z jej

przeznaczeniem, jest obowiązana do zwrotu równowartości uzyskanych świadczeń.

§ 17. W wypadku ustalenia, że osoba, której udzielono pomocy, wykorzystała

ją niezgodnie z przeznaczeniem, podmiot, który udzielił pomocy, jest obowiązany

do wezwania tej osoby do zwrotu równowartości uzyskanych świadczeń w terminie

30 dni od dnia wezwania jej do zwrotu.

§ 18. Osoba, która wykorzystała udzieloną pomoc niezgodnie z jej

przeznaczeniem i pomimo wezwania nie zwróciła jej równowartości, traci prawo

do dalszej pomocy, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające

udzielenie jej takiej pomocy.

§ 18a. Koszty obsługi Funduszu są pokrywane ze środków tego Funduszu.

§ 19. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1) tryb udzielania pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, świadkom

oraz osobom im najbliższym,

2) tryb udzielania pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z

zakładów karnych i aresztów śledczych oraz osobom im najbliższym,

3) warunki i tryb udzielania dotacji z Funduszu podmiotom, w tym w

szczególności tryb przeprowadzania konkursu ofert, kryteria oceny oferty i

tryb zawierania umów na realizację powierzonych zadań,

3a) warunki finansowania wydatków, o których mowa w § 8 pkt 1a–1e, 2a i 4,

tryb składania wniosków oraz przekazywania środków,

4) szczegółowe zadania, na które przeznaczane są środki Funduszu,

5) sposób wykorzystywania i rozliczania środków Funduszu, w tym wzór i

terminy składania przez podmioty kwartalnych informacji,

6) szczegółowe zasady gospodarki finansowej Funduszu

– uwzględniając potrzebę prowadzenia odrębnej gospodarki finansowej w zakresie

realizacji zadań dotyczących pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem

oraz pomocy postpenitencjarnej, a także potrzebę skutecznego i racjonalnego

wykorzystania środków Funduszu oraz osiągnięcia celów, dla których Fundusz

został utworzony.

04.02.2019

©Telksinoe s. 25/184

Rozdział VIIa

System dozoru elektronicznego

Oddział 1

Przepisy ogólne

Art. 43a. § 1. Kary, środki karne i środki zabezpieczające, których wykonanie

łączy się z zastosowaniem dozoru elektronicznego, wykonuje się według przepisów

niniejszego rozdziału.

§ 2. Ilekroć w przepisach niniejszego rozdziału mowa jest o:

1) karze – przepisy te stosuje się również do środków karnych

i zabezpieczających,

2) skazanym – przepisy te stosuje się również do sprawcy, wobec którego

orzeczono środek zabezpieczający połączony z dozorem elektronicznym

– z wyłączeniem przepisów dotyczących wyłącznie dozoru stacjonarnego.

Art. 43b. § 1. Dozór elektroniczny jest to kontrola zachowania skazanego

przy użyciu środków technicznych.

§ 2. System dozoru elektronicznego jest to ogół metod postępowania

i środków technicznych służących do wykonywania dozoru elektronicznego.

§ 3. W systemie dozoru elektronicznego można kontrolować:

1) przebywanie przez skazanego w określonych dniach tygodnia i godzinach we

wskazanym przez sąd miejscu (dozór stacjonarny);

2) bieżące miejsce pobytu skazanego, niezależnie od tego, gdzie skazany

przebywa (dozór mobilny);

3) zachowywanie przez skazanego określonej minimalnej odległości od osoby

wskazanej przez sąd (dozór zbliżeniowy).

Art. 43c. § 1. Karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

wykonuje się jako dozór stacjonarny. Środki karne i zabezpieczające w systemie

dozoru elektronicznego wykonuje się jako dozór zbliżeniowy lub mobilny.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób oraz

szczegółowe warunki wykonywania kar, środków karnych i środków

zabezpieczających w systemie dozoru elektronicznego, w tym zakres niezbędnej

dokumentacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia kontroli i oceny

04.02.2019

©Telksinoe s. 26/184

zachowania osób, wobec których orzeczono te kary, środki karne lub środki

zabezpieczające.

Art. 43d. § 1. Nadzór nad wykonywaniem kar z zastosowaniem dozoru

elektronicznego oraz orzekanie w sprawach dotyczących wykonania tych kar

należą do sądu, o którym mowa w art. 43e.

§ 2. Nadzór, o którym mowa w § 1, obejmuje kontrolę i ocenę:

1) legalności i prawidłowości wykonywania orzeczonej kary;

2) prawidłowości obliczania okresów wykonywania orzeczonej kary w systemie

dozoru elektronicznego;

3) wykonywania zadań probacyjnych i działalności wychowawczej sądowego

kuratora zawodowego oraz przebiegu procesu resocjalizacji skazanego;

4) działalności upoważnionego podmiotu dozorującego w zakresie

wykonywania obowiązków przez skazanego;

5) kolejności wykonywania orzeczeń, jak również prawidłowości

zawiadamiania o wystąpieniu warunków technicznych pozwalających na

niezwłoczne rozpoczęcie wykonania orzeczonej kary lub o dacie, od której

będzie to możliwe.

§ 3. Czynności związane z organizowaniem i kontrolowaniem wykonywania

kar z zastosowaniem dozoru elektronicznego oraz nałożonych w związku z nimi

obowiązków wykonuje sądowy kurator zawodowy. Przepisy o dozorze i kuratorze

sądowym stosuje się odpowiednio.

Art. 43e. § 1. W sprawach związanych z udzieleniem zezwolenia na odbycie

kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego właściwy jest sąd

penitencjarny, w którego okręgu skazany przebywa.

§ 2. W sprawach związanych z wykonaniem postanowienia o udzieleniu

zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego i jego uchyleniem właściwy jest sąd penitencjarny, w którego

okręgu kara jest wykonywana, z wyjątkiem uchylenia zezwolenia z powodów,

o których mowa w art. 43zaa § 1 pkt 1, kiedy to właściwy jest sąd penitencjarny,

który zezwolenia udzielił.

§ 3. W sprawach wykonywania dozoru zbliżeniowego i mobilnego właściwy

jest sąd, w którego okręgu skazany ma miejsce stałego pobytu, a jeżeli skazany nie

04.02.2019

©Telksinoe s. 27/184

posiada takiego miejsca – sąd, w którego okręgu orzeczono środek karny lub

zabezpieczający wykonywany w systemie dozoru elektronicznego.

Art. 43f. § 1. Środkami technicznymi służącymi do wykonywania dozoru

elektronicznego są:

1) centrala monitorowania;

2) system teleinformatyczny, za pomocą którego podmiot prowadzący centralę

monitorowania, podmiot dozorujący, sądy, sądowi kuratorzy zawodowi i inne

uprawnione podmioty przetwarzają informacje związane z organizowaniem

i kontrolowaniem wykonywania kar w systemie dozoru elektronicznego

(system komunikacyjno-monitorujący);

3) nadajniki;

4) rejestratory stacjonarne i przenośne.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe

warunki techniczne i wymagania funkcjonalne, jakie powinny spełniać środki

techniczne służące do wykonywania dozoru elektronicznego, a także sposób

funkcjonowania systemu komunikacyjno-monitorującego, w tym sposób

przekazywania danych wewnątrz tego systemu, mając na względzie konieczność

zapewnienia prawidłowego działania systemu dozoru elektronicznego oraz

zabezpieczenia danych osobowych i informacji związanych z działaniem tego

systemu przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.

Art. 43g. § 1. Dozór elektroniczny wykonywany jest przez:

1) podmiot prowadzący centralę monitorowania – w zakresie czynności

związanych z obsługą tej centrali;

2) podmiot dozorujący – w zakresie pozostałych czynności.

§ 2. Podmiotem prowadzącym centralę monitorowania jest podmiot

dozorujący lub jednostka organizacyjna podległa Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 3. Podmiotem dozorującym może być przedsiębiorca, instytucja

państwowa, podmiot zagraniczny będący przedsiębiorcą w rozumieniu prawa kraju

rejestracji i spełniający warunki do wykonywania w Rzeczypospolitej Polskiej

działalności gospodarczej albo jednostka organizacyjna podległa Ministrowi

Sprawiedliwości lub przez niego nadzorowana.

04.02.2019

©Telksinoe s. 28/184

§ 4. Minister Sprawiedliwości dokonuje wyboru podmiotu dozorującego,

o którym mowa w § 3, w trybie określonym w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. –

Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1579 i 2018) i powierza mu

wykonywanie czynności, o których mowa w § 1 pkt 1 lub 2, chyba że powierzenie

czynności, o których mowa w § 1 pkt 2, dotyczy jednostki organizacyjnej podległej

Ministrowi Sprawiedliwości lub przez niego nadzorowanej.

Art. 43ga. 1. Podmiot dozorujący udostępnia niezwłocznie na piśmie

w postaci papierowej lub elektronicznej komornikowi sądowemu i Państwowej

Inspekcji Pracy, na ich wniosek, informacje dotyczące miejsca pobytu skazanego

uchylającego się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, w tym spłaty

należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku

bezskuteczności egzekucji alimentów, wobec którego zastosowano karę, środek

karny lub środek zabezpieczający łączące się z dozorem elektronicznym.

2. Informacje, o których mowa w ust. 1, udostępnia się:

1) komornikowi sądowemu w celu dokonania egzekucji świadczeń

alimentacyjnych, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń

wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, od

dłużników uchylających się od obowiązków alimentacyjnych;

2) Państwowej Inspekcji Pracy w celu kontroli przez Państwową Inspekcję Pracy

legalności zatrudnienia skazanego uchylającego się od wykonania obowiązku

alimentacyjnego, w tym spłaty należności budżetu państwa z tytułu

świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

Oddział 2

Rozpoczęcie dozoru elektronicznego

Art. 43h. § 1. Kara może być wykonywana w systemie dozoru

elektronicznego jedynie wówczas, gdy pozwalają na to warunki techniczne

obejmujące w szczególności liczbę oraz zasięg dostępnych nadajników

i rejestratorów oraz możliwości organizacyjne ich obsługi.

§ 2. W razie gdy warunki techniczne nie są wystarczające do jednoczesnego

objęcia dozorem mobilnym wszystkich skazanych, wobec których dozór taki został

orzeczony, w pierwszej kolejności kieruje się do wykonania dozory mobilne

orzeczone jako środek zabezpieczający.

04.02.2019

©Telksinoe s. 29/184

§ 3. Jeżeli skazany zamieszkuje wspólnie z inną osobą lub osobami

pełnoletnimi, warunkiem rozpoczęcia dozoru stacjonarnego jest uprzednia pisemna

zgoda tych osób złożona do sądu, obejmująca także umożliwienie podmiotowi

dozorującemu przeprowadzanie czynności kontrolnych.

§ 4. W razie potrzeby, na zarządzenie sędziego penitencjarnego, kurator

sądowy ustala, w drodze zebrania informacji, czy skazany zamieszkuje wspólnie

z inną osobą lub osobami pełnoletnimi, a jeżeli tak, to uzyskuje dane personalne

tych osób, a następnie poucza je o warunkach wykonywania kary w systemie

dozoru elektronicznego oraz konsekwencjach, jakie wynikają z jej wykonywania

dla osób zamieszkujących ze skazanym. Kurator sądowy ustala warunki rodzinne

oraz socjalno-bytowe, w których zamieszkuje skazany, w zakresie niezbędnym do

prawidłowego wykonania kary w systemie dozoru elektronicznego. Informacje te

kurator sądowy przekazuje niezwłocznie do sądu.

§ 5. Oświadczenie o wyrażeniu zgody, o której mowa w § 3, może być

również odebrane przez kuratora sądowego podczas czynności, o których mowa

w § 4, a następnie niezwłocznie przekazane do sądu.

§ 6. (uchylony)

§ 7. (uchylony)

§ 8. Cofnięcie zgody po wydaniu postanowienia o udzieleniu skazanemu

zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego jest nieskuteczne.

Art. 43i. § 1. Sąd, który wykonuje karę z zastosowaniem dozoru

elektronicznego, żąda od podmiotu dozorującego nadesłania informacji, czy

warunki techniczne pozwalają na niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania tej kary,

a jeśli nie – od jakiej daty będzie to możliwe.

§ 2. Jeżeli z informacji uzyskanych od podmiotu dozorującego wynika, że nie

jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania kary, sąd orzeka o odroczeniu

wykonania tej kary na czas określony. Łączny okres odroczenia nie może być

dłuższy niż rok.

§ 3. Na postanowienie o odroczeniu wykonania kary przysługuje zażalenie.

§ 4. Przepisy § 1–3 nie mają zastosowania do postępowania w przedmiocie

udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 30/184

Art. 43j. § 1. Jeżeli po upływie łącznego okresu odroczenia, o którym mowa

w art. 43i § 2, z informacji uzyskanych od podmiotu dozorującego wynika, że

w dalszym ciągu nie jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania środka

karnego, sąd orzeka o uchyleniu kontroli zakazu lub obowiązku z zastosowaniem

systemu dozoru elektronicznego, a w miarę potrzeby stosuje zamiast lub obok

orzeczonego środka karnego środek karny, o którym mowa w art. 39 pkt 2–2e

Kodeksu karnego. Stosując środek lub środki karne, sąd ma na względzie, by ich

dolegliwość nie przekraczała łącznie środka karnego orzeczonego w wyroku.

§ 2. Jeżeli po upływie łącznego okresu odroczenia, o którym mowa w art. 43i

§ 2, z informacji uzyskanych od podmiotu dozorującego wynika, że w dalszym

ciągu nie jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania środka

zabezpieczającego, sąd orzeka w przedmiocie zmiany lub uchylenia środka

zabezpieczającego.

§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 43k. § 1. W przypadku dozoru zbliżeniowego lub mobilnego, po

uzyskaniu od podmiotu dozorującego informacji, że możliwe jest niezwłoczne

rozpoczęcie wykonywania kary, sąd wydaje postanowienie o rozpoczęciu dozoru

elektronicznego, w którym:

1) wyznacza termin i określa sposób zgłoszenia przez skazanego gotowości do

instalacji środków technicznych;

2) określa, jakie środki techniczne mają zostać zainstalowane.

§ 2. Termin, o którym mowa w § 1 pkt 1, nie może być dłuższy niż 24 godziny

od zwolnienia skazanego z zakładu karnego, a jeśli skazany przebywa na wolności,

nie dłuższy niż 24 godziny od ogłoszenia lub doręczenia skazanemu postanowienia

o rozpoczęciu dozoru elektronicznego. Jeżeli wobec skazanego przebywającego

w zakładzie karnym orzeczono dozór mobilny lub zbliżeniowy, można wyznaczyć

termin założenia nadajnika w okresie do 7 dni przed zakończeniem odbywania kary

lub warunkowym przedterminowym zwolnieniem; w takim wypadku o terminie

powiadamia się podmiot dozorujący i dyrektora zakładu karnego, a przepisu § 1 pkt

1 nie stosuje się.

§ 3. (uchylony)

§ 4. Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu postanowienia o rozpoczęciu dozoru

elektronicznego albo postanowienia o udzieleniu zezwolenia na odbycie kary

04.02.2019

©Telksinoe s. 31/184

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego należy doręczyć

skazanemu pisemne pouczenie o przysługujących mu prawach i ciążących na nim

obowiązkach związanych z dozorem elektronicznym, jak również

o konsekwencjach naruszenia tych obowiązków. Odpis postanowienia przesyła się

niezwłocznie sądowemu kuratorowi zawodowemu i podmiotowi dozorującemu.

§ 5. (uchylony)

§ 6. Rozpoczęcie wykonywania dozoru elektronicznego następuje z dniem,

w którym wobec skazanego uruchomiono środki techniczne niezbędne do

wykonywania kary w tym systemie.

§ 7. Jeżeli czas trwania dozoru elektronicznego jest określony, po rozpoczęciu

wykonywania dozoru sąd zawiadamia skazanego i podmiot dozorujący o dacie jego

zakończenia.

§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór

pisemnego pouczenia, o którym mowa w § 4, mając na względzie konieczność

zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z pomocy obrońcy.

Art. 43l. § 1. Jeżeli wobec skazanego orzeczono zakaz zbliżania się do

określonej osoby kontrolowany w systemie dozoru elektronicznego, sąd poucza tę

osobę o prawie do wystąpienia z wnioskiem o wyposażenie jej w rejestrator

przenośny albo stacjonarny oraz o treści art. 43s i art. 43v.

§ 2. Jeżeli osoba chroniona nie wystąpi z wnioskiem, o którym mowa w § 1,

w terminie miesiąca od otrzymania pouczenia, albo oświadczy, że nie będzie

korzystać z rejestratora, sąd orzeka o zmianie dozoru zbliżeniowego na dozór

mobilny. Przepisy art. 43i § 1 i art. 43k § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Na postanowienie o zmianie dozoru zbliżeniowego na dozór mobilny

przysługuje zażalenie stronom i osobie chronionej.

Oddział 2a

Warunki i tryb orzekania o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie

kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

Art. 43la. § 1. Sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na

odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli

zostały spełnione łącznie następujące warunki:

04.02.2019

©Telksinoe s. 32/184

1) wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą

jednego roku, a nie zachodzą warunki przewidziane w art. 64 § 2 Kodeksu

karnego;

2) jest to wystarczające do osiągnięcia celów kary;

3) skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;

4) osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę,

o której mowa w art. 43h § 3;

5) odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne, o których mowa w art. 43h § 1.

§ 2. Skazanemu, który nie rozpoczął wykonywania kary w zakładzie karnym,

można udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie

dozoru elektronicznego, jeżeli względy bezpieczeństwa i stopień demoralizacji,

a także inne szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia

skazanego w zakładzie karnym.

§ 3. Skazanemu, który rozpoczął już odbywanie kary w zakładzie karnym,

można udzielić zezwolenia na odbycie w systemie dozoru elektronicznego

pozostałej części kary, jeżeli za udzieleniem zezwolenia przemawiają

dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego.

§ 4. Sąd może udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności

w systemie dozoru elektronicznego pomimo braku zgody, o której mowa w art. 43h

§ 3, jeżeli wykonanie kary w systemie dozoru elektronicznego w sposób oczywisty

nie wiąże się z nadmiernymi trudnościami dla osoby, która tej zgody nie wyraziła,

i narusza jej prywatność jedynie w nieznacznym stopniu.

§ 5. Na postanowienie, o którym mowa w § 4, osobie, która nie wyraziła

zgody, przysługuje zażalenie.

§ 6. Przepisy § 1–5 stosuje się odpowiednio do skazanego, któremu

wymierzono dwie lub więcej niepodlegających łączeniu kar pozbawienia wolności,

które skazany ma odbyć kolejno, nieprzekraczających w sumie jednego roku.

Art. 43lb. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się także do skazanego,

wobec którego orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo

lub przestępstwo skarbowe lub karę pozbawienia wolności orzeczoną

w warunkach, o których mowa w art. 37b lub w art. 87 § 2 Kodeksu karnego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 33/184

Art. 43lc. W sprawach o udzielenie skazanemu zezwolenia na odbycie kary

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny orzeka

na wniosek skazanego lub na wniosek jego obrońcy, prokuratora, sądowego

kuratora zawodowego lub dyrektora zakładu karnego.

Art. 43ld. § 1. Wniosek, o którym mowa w art. 43lc, wraz z uzasadnieniem,

składa się na piśmie.

§ 2. Uzasadnienie wniosku zawiera wskazanie okoliczności, o których mowa

w art. 43la § 1–4.

§ 3. Do wniosku złożonego przez skazanego, jego obrońcę, prokuratora lub

sądowego kuratora zawodowego dołącza się zgodę, o której mowa w art. 43h § 3.

W przypadku wniosku składanego przez dyrektora zakładu karnego zgodę taką

uzyskuje na zasadach określonych w art. 43h § 4 i 5 sąd penitencjarny orzekający

w przedmiocie udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności

w systemie dozoru elektronicznego.

§ 4. Sąd penitencjarny wydaje postanowienie w terminie 30 dni od dnia

wpływu wniosku.

Art. 43le. § 1. Jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na odbycie kary

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego dotyczy skazanego,

który odbywa już karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, posiedzenie

sądu penitencjarnego odbywa się w tym zakładzie, w którym skazany przebywa.

§ 2. Sąd penitencjarny wysłuchuje przedstawiciela administracji zakładu

karnego co do celowości udzielenia zezwolenia.

§ 3. Udział prokuratora w posiedzeniu o udzielenie zezwolenia jest

obowiązkowy.

Art. 43lf. § 1. Przed wydaniem postanowienia o udzieleniu skazanemu

zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego sąd penitencjarny ustala, czy na przeszkodzie udzieleniu

zezwolenia nie stoją warunki techniczne. W tym celu sąd żąda nadesłania

informacji od podmiotu dozorującego.

§ 2. Jeżeli udzieleniu zezwolenia na odbycie kary w systemie dozoru

elektronicznego stoją na przeszkodzie warunki techniczne, sędzia penitencjarny

pozostawia wniosek bez rozpoznania.

04.02.2019

©Telksinoe s. 34/184

Art. 43lg. Przed wydaniem postanowienia o udzieleniu skazanemu

zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego sąd penitencjarny wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę,

sądowego kuratora zawodowego, jeżeli składał wniosek o zezwolenie, o którym

mowa w art. 43la § 1, oraz przedstawiciela skazanego, o którym mowa w art. 42.

Art. 43lh. § 1. W postanowieniu o udzieleniu skazanemu zezwolenia na

odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd

penitencjarny:

1) określa miejsce, czas, rodzaj lub sposób wykonywania nałożonych

obowiązków oraz rodzaj podlegających zainstalowaniu środków

technicznych;

2) wyznacza termin i określa sposób zgłoszenia przez skazanego podmiotowi

dozorującemu gotowości do zainstalowania rejestratora stacjonarnego lub

przenośnego lub nadajnika.

§ 2. Przepis art. 43k § 2 zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio.

§ 3. O terminie, o którym mowa w § 1 pkt 2, sędzia penitencjarny zawiadamia

sądowego kuratora zawodowego, jeżeli nie brał on udziału w posiedzeniu sądu

penitencjarnego, a także podmiot dozorujący.

§ 4. Odpis postanowienia sądu penitencjarnego doręcza się sądowemu

kuratorowi zawodowemu i podmiotowi dozorującemu.

§ 5. O wydaniu postanowienia sędzia penitencjarny niezwłocznie zawiadamia

pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której stałą

pieczą pokrzywdzony pozostaje, jeżeli złożyli wniosek, o którym mowa

w art. 168a.

Art. 43li. W przypadku objęcia wyrokiem łącznym kary pozbawienia

wolności wykonywanej w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny

z urzędu uchyla zezwolenie na odbycie tej kary w tym systemie, co nie stoi na

przeszkodzie jednoczesnemu udzieleniu zezwolenia na odbycie kary łącznej

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli zachodzą warunki

określone w art. 43la § 1.

Art. 43lj. § 1. Na postanowienie sądu penitencjarnego, o którym mowa w art.

43lh § 1, zażalenie przysługuje skazanemu lub jego obrońcy, prokuratorowi, a także

04.02.2019

©Telksinoe s. 35/184

sądowemu kuratorowi zawodowemu lub dyrektorowi zakładu karnego, jeżeli

składali wniosek o udzielenie zezwolenia.

§ 2. Zażalenie, o którym mowa w § 1, niezwłocznie przekazuje się wraz

z aktami sprawy sądowi odwoławczemu, który rozpoznaje sprawę najpóźniej

w terminie 7 dni od daty wpływu zażalenia wraz z aktami sprawy do tego sądu.

Art. 43lk. Na postanowienie sądu penitencjarnego o odmowie udzielenia

zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego przysługuje zażalenie skazanemu lub jego obrońcy, prokuratorowi,

a także sądowemu kuratorowi zawodowemu lub dyrektorowi zakładu karnego,

jeżeli składali wniosek o udzielenie zezwolenia; przepis art. 43lj § 2 stosuje się

odpowiednio.

Art. 43ll. Ponowny wniosek skazanego lub jego obrońcy o udzielenie

zezwolenia, o którym mowa w art. 43la, w tej samej sprawie, złożony przed

upływem 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie udzielenia tego

zezwolenia, pozostawia się bez rozpoznania.

Art. 43lm. § 1. Przed uchyleniem zezwolenia sąd penitencjarny, o ile uzna to

za konieczne, wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę, a także sądowego kuratora

zawodowego oraz przedstawiciela skazanego, o którym mowa w art. 42.

§ 2. Na postanowienie sądu penitencjarnego o uchyleniu zezwolenia

przysługuje zażalenie. Przepisy art. 43lj § 2 i art. 43lk stosuje się odpowiednio.

Art. 43ln. § 1. O warunkowym przedterminowym zwolnieniu skazanego

odbywającego karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

orzeka na posiedzeniu sąd penitencjarny, w którego okręgu skazany posiada

miejsce stałego pobytu.

§ 2. Wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może złożyć również

sądowy kurator zawodowy.

§ 3. Udzielając warunkowego przedterminowego zwolnienia, sąd uchyla

zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego.

§ 4. Udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia nie jest

dopuszczalne wobec skazanego, który odbywa w systemie dozoru elektronicznego

zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

04.02.2019

©Telksinoe s. 36/184

§ 5. W razie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia stosuje

się odpowiednio przepisy art. 43zac § 1 i art. 43zad.

Oddział 3

Obowiązki i prawa skazanego

Art. 43m. § 1. Skazany ma obowiązek zgłosić podmiotowi dozorującemu,

w terminie i w sposób, które zostały określone przez sąd, gotowość do instalacji

środków technicznych.

§ 2. Podmiot dozorujący dokonuje niezwłocznej rejestracji zgłoszenia,

o którym mowa w § 1.

§ 3. Podmiot dozorujący niezwłocznie zawiadamia sądowego kuratora

zawodowego oraz sąd o niezgłoszeniu przez skazanego gotowości, o której mowa

w § 1, albo o uchylaniu się skazanego od instalacji środka technicznego.

Art. 43n. § 1. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór elektroniczny,

ma obowiązek:

1) nieprzerwanie nosić nadajnik;

2) dbać o powierzone mu środki techniczne, w tym zwłaszcza chronić je przed

utratą, zniszczeniem, uszkodzeniem lub uczynieniem niezdatnymi do użytku,

oraz zapewniać ich stałe zasilanie energią elektryczną;

3) udostępniać podmiotowi dozorującemu powierzone środki techniczne do

kontroli, naprawy lub wymiany na każde żądanie tego podmiotu, w tym

również umożliwiając pracownikom tego podmiotu wejście do pomieszczeń,

w których skazany przebywa, lub na nieruchomość stanowiącą jego własność

lub będącą w jego zarządzie;

4) udzielać prezesowi sądu lub upoważnionemu sędziemu, sądowemu

kuratorowi zawodowemu, podmiotowi dozorującemu i podmiotowi

prowadzącemu centralę monitorowania wyjaśnień dotyczących przebiegu

odbywania kary i wykonywania nałożonych obowiązków oraz stawiać się na

wezwania sędziego i kuratora.

§ 2. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór stacjonarny, ma ponadto

obowiązek:

1) pozostawać we wskazanym przez sąd miejscu w wyznaczonym czasie;

2) odbierać połączenia przychodzące do rejestratora stacjonarnego;

04.02.2019

©Telksinoe s. 37/184

3) umożliwiać sądowemu kuratorowi zawodowemu wejście do mieszkania lub

na nieruchomość, gdzie zainstalowano rejestrator;

4) udzielać osobom upoważnionym, na ich żądanie, wyjaśnień, o których mowa

w § 1 pkt 4, również przy użyciu rejestratora stacjonarnego.

§ 3. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór mobilny lub

zbliżeniowy, ma ponadto obowiązek:

1) nieprzerwanie nosić rejestrator przenośny;

2) odbierać połączenia przychodzące do rejestratora przenośnego;

3) udzielać osobom upoważnionym, na ich żądanie, wyjaśnień, o których mowa

w § 1 pkt 4, również przy użyciu rejestratora przenośnego.

Art. 43na. Obowiązek określony w art. 43n § 2 pkt 1 obejmuje pozostawanie

skazanego w miejscu stałego pobytu lub w innym wskazanym miejscu

w wyznaczonym czasie. Sąd penitencjarny określa przedziały czasu w ciągu doby

i w poszczególnych dniach tygodnia, w których skazany ma prawo się oddalić

z miejsca stałego pobytu lub innego wskazanego miejsca na okres

nieprzekraczający 12 godzin dziennie, w szczególności w celu:

1) świadczenia pracy;

2) wykonywania praktyk religijnych lub korzystania z posług religijnych;

3) sprawowania opieki nad osobą małoletnią, osobą niedołężną lub chorą;

4) kształcenia i samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej;

5) korzystania z urządzeń lub zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych;

6) komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem oraz wybranym przez siebie

przedstawicielem, o którym mowa w art. 42;

7) komunikowania się z podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1;

8) utrzymywania więzi z rodziną lub innymi bliskimi osobami;

9) korzystania z opieki medycznej lub udziału w terapii;

10) dokonania niezbędnych zakupów.

Art. 43nb. § 1. Sąd penitencjarny może nałożyć na skazanego odbywającego

karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego obowiązki

określone w art. 72 Kodeksu karnego. Obowiązki te mogą zostać nałożone również

na wniosek prokuratora lub sądowego kuratora zawodowego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 38/184

§ 2. Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd penitencjarny

może w czasie odbywania przez skazanego kary pozbawienia wolności w systemie

dozoru elektronicznego ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki określone

w art. 72 § 1 pkt 3–8 Kodeksu karnego lub zwolnić od wykonania nałożonych na

tej podstawie obowiązków, z wyjątkiem obowiązku określonego w art. 72 §

2 Kodeksu karnego, a także zmieniać rodzaj zastosowanych środków technicznych.

Art. 43o. § 1. W wyjątkowym przypadku, uzasadnionym szczególnymi

okolicznościami, sąd penitencjarny może zmienić miejsce wykonywania dozoru

stacjonarnego.

§ 2. Do postanowienia o zmianie miejsca wykonywania dozoru stacjonarnego

stosuje się odpowiednio przepisy art. 43k § 1, art. 43lf § 1 i art. 43m.

§ 3. W uzasadnionych przypadkach sąd penitencjarny może zmieniać

przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, o których

mowa w art. 43na.

§ 4. W uzasadnionych przypadkach, gdy niezbędne jest szybkie dokonanie

zmiany, przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia mogą

zostać zmienione również w drodze decyzji sądowego kuratora zawodowego, któr y

niezwłocznie informuje o tym sędziego penitencjarnego i wprowadza informacje

do systemu komunikacyjno-monitorującego. Sąd penitencjarny może uchylić

zmiany wprowadzone przez sądowego kuratora zawodowego albo dokonać w nich

własnej zmiany.

Art. 43p. § 1. W przypadkach szczególnie ważnych dla skazanego,

uzasadnionych względami zdrowotnymi, rodzinnymi lub osobistymi, sądowy

kurator zawodowy może zezwolić skazanemu na opuszczenie miejsca

wykonywania dozoru stacjonarnego na okres nieprzekraczający jednorazowo 7 dni,

w miarę potrzeby w asyście osoby najbliższej lub osoby godnej zaufania,

niezwłocznie informując o tym prezesa sądu, upoważnionego sędziego lub

sędziego penitencjarnego i wprowadzając tę informację do systemu

komunikacyjno-monitorującego.

§ 2. Zezwolenie, o którym mowa w § 1, może być cofnięte, jeżeli po jego

udzieleniu pojawiły się informacje lub okoliczności uzasadniające obawę, że

skazany w okresie zezwolenia może naruszyć porządek prawny.

04.02.2019

©Telksinoe s. 39/184

§ 3. Jeżeli zezwolenie zostało cofnięte, skazanemu nie udziela się ponownego

zezwolenia na opuszczenie miejsca wykonywania dozoru stacjonarnego.

Art. 43q. § 1. Jeżeli przemawiają za tym ważne względy zdrowotne lub

osobiste, sąd penitencjarny może zarządzić przerwę w wykonaniu kary w systemie

dozoru elektronicznego.

§ 2. Przerwą w wykonaniu kary w systemie dozoru elektronicznego jest okres

między usunięciem przez podmiot dozorujący choćby jednego ze środków

technicznych niezbędnych do wykonywania dozoru a ponownym założeniem lub

zainstalowaniem wszystkich stosowanych środków technicznych. Przepisy art. 43k

§ 1, art. 43lh § 1, art. 43lj § 1 oraz art. 43m stosuje się odpowiednio.

§ 3. Sąd może odwołać przerwę w wykonaniu kary w systemie dozoru

elektronicznego w razie ustania przyczyny, dla której została zarządzona, lub

w wypadku gdy skazany nie korzysta z przerwy zgodnie z celem, w jakim została

zarządzona, albo rażąco narusza porządek prawny.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie przerwy oraz odwołania przerwy

przysługuje zażalenie.

Art. 43r. § 1. W przypadku niecierpiącym zwłoki, z uwagi na zagrożenie

życia lub zdrowia ludzkiego, sądowy kurator zawodowy może wyrazić zgodę na

odinstalowanie rejestratora stacjonarnego lub usunięcie nadajnika.

§ 2. Prezes sądu lub upoważniony sędzia w terminie 7 dni od wyrażenia

zgody, o której mowa w § 1, zarządza ponowne zainstalowanie rejestratora lub

założenie nadajnika albo występuje do sądu o zarządzenie przerwy w wykonaniu

kary.

§ 3. Po ustaniu przyczyny usunięcia urządzenia lub nadajnika prezes sądu lub

upoważniony sędzia lub sędzia penitencjarny, na wniosek sądowego kuratora

zawodowego, zarządza jego ponowne zainstalowanie lub założenie. Przepisy

art. 43k § 1, art. 43lh § 1, art. 43lj § 1 oraz art. 43m stosuje się odpowiednio.

Art. 43s. § 1. W razie umyślnego dopuszczenia do zniszczenia, uszkodzenia,

uczynienia niezdatnym do użytku nadajnika, rejestratora stacjonarnego lub

przenośnego sąd może nałożyć na skazanego lub osobę chronioną opłatę

wyrównawczą na rzecz podmiotu dozorującego. W sprawach egzekucji opłaty

wyrównawczej stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

04.02.2019

©Telksinoe s. 40/184

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, 1475,

1954 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 138 i 398).

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie nałożenia opłaty wyrównawczej

przysługuje zażalenie.

§ 3. Opłaty nie można orzec po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym miał

miejsce czyn określony w § 1.

§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość

opłaty wyrównawczej odrębnie dla nadajnika i rejestratora stacjonarnego lub

przenośnego, mając na względzie, aby nie przekraczała ona wartości nadajnika lub

rejestratora oraz kosztów jego ponownego zainstalowania.

Oddział 4

Czynności podmiotów wykonujących dozór elektroniczny

Art. 43t. § 1. Wykonując dozór elektroniczny, podmiot dozorujący:

1) niezwłocznie po zaistnieniu warunków technicznych informuje sąd

o możliwości rozpoczęcia wykonywania dozoru elektronicznego;

2) zakłada skazanemu nadajnik niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie

3 dni od dnia zgłoszenia przez skazanego gotowości, o której mowa w art.

43m;

3) w razie orzeczenia dozoru stacjonarnego instaluje rejestrator stacjonarny

w terminie wskazanym w pkt 2;

3a) w razie orzeczenia dozoru mobilnego lub zbliżeniowego niezwłocznie, nie

później jednak niż w terminie 3 dni od dnia zgłoszenia przez skazanego

gotowości, o której mowa w art. 43m, przekazuje rejestrator przenośny

skazanemu oraz instruuje go co do sposobu używania rejestratora;

4) w razie orzeczenia dozoru zbliżeniowego przekazuje rejestrator przenośny

osobie chronionej zakazem zbliżania oraz instruuje tę osobę co do sposobu

używania rejestratora;

5) kontroluje prawidłowość działania środków technicznych;

6) po zakończeniu dozoru, a także na polecenie sądu lub sądowego kuratora

zawodowego, usuwa nadajnik, rejestrator stacjonarny lub rejestrator przenośny

używany przez osobę chronioną lub skazanego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 41/184

§ 2. Wykonując dozór elektroniczny, podmiot prowadzący centralę

monitorowania:

1) w razie orzeczenia dozoru mobilnego nieprzerwanie kontroluje miejsce

pobytu skazanego;

2) kontroluje przestrzeganie przez skazanego obowiązków związanych ze

stosowaniem dozoru;

3) rejestruje każde zdarzenie polegające na przerwaniu lub nawiązaniu łączności

między środkami technicznymi oraz każde nieuprawnione oddziaływanie na

te środki, a także wyczerpanie się wewnętrznego źródła zasilania;

4) niezwłocznie zawiadamia sądowego kuratora zawodowego oraz prezesa sądu,

upoważnionego sędziego lub sędziego penitencjarnego o nieprzestrzeganiu

obowiązków, o których mowa w pkt 2, oraz o każdym zdarzeniu określonym

w pkt 3;

5) wykonuje polecenia prezesa sądu, upoważnionego sędziego, sędziego

penitencjarnego i sądowego kuratora zawodowego związane z przebiegiem

dozoru.

Art. 43u. § 1. Osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości lub lokalu,

w których ma zostać albo został zainstalowany rejestrator stacjonarny, obowiązana

jest umożliwić podmiotowi dozorującemu:

1) zainstalowanie rejestratora w warunkach zapewniających jego prawidłowe

działanie;

2) wykonywanie czynności kontrolnych mających na celu sprawdzenie

prawidłowości działania rejestratora.

§ 2. W razie potrzeby podmiot dozorujący może żądać od Policji udzielenia

pomocy przy dokonywaniu czynności przeprowadzanych na podstawie przepisów

niniejszego oddziału, w szczególności przy wejściu do miejsca, gdzie

zainstalowany jest rejestrator lub gdzie przebywa skazany.

§ 3. Kosztami czynności wykonanych przez Policję sąd obciąża skazanego,

jeżeli niedopełnienie przez niego obowiązków związanych z dozorem

elektronicznym spowodowało potrzebę żądania udzielenia pomocy, o której mowa

w § 2. Skazanego należy pouczyć o możliwości obciążenia go kosztami.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie obciążenia skazanego kosztami

przysługuje zażalenie.

04.02.2019

©Telksinoe s. 42/184

Art. 43v. § 1. W celu sprawdzenia prawidłowości funkcjonowania

i użytkowania rejestratora lub nadajnika podmiot dozorujący może dokonać,

w każdym czasie, kontroli tych środków technicznych. Podmiot dozorujący

dokonuje kontroli w razie stwierdzenia nieuprawnionego oddziaływania na

rejestrator lub nadajnik.

§ 2. Osobą, której dotyczy kontrola, może być skazany, osoba chroniona

zakazem zbliżania, osoba zamieszkująca wspólnie ze skazanym oraz osoba

posiadająca tytuł prawny do nieruchomości lub lokalu, o której mowa w art. 43u §

1.

§ 3. Przed przystąpieniem do kontroli pracownik podmiotu dozorującego

okazuje osobom, których dotyczy kontrola, dokument identyfikujący go jako osobę

uprawnioną do przeprowadzenia kontroli, wystawiony przez podmiot dozorujący.

§ 4. Kontrolę przeprowadza się zgodnie z jej celem, z zachowaniem umiaru

i poszanowania godności ludzkiej oraz bez wyrządzania zbędnych dolegliwości.

§ 5. Kontrolę techniczną należy przeprowadzać po godzinie 600, a przed

godziną 2200, chyba że zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki.

§ 6. Osobom, których dotyczy kontrola, przysługuje zażalenie do sądu na

sposób jej przeprowadzenia.

Art. 43w. § 1. Podmiot dozorujący może bez zgody prezesa sądu,

upoważnionego sędziego lub sędziego penitencjarnego usunąć, wymienić,

zainstalować lub założyć rejestrator lub nadajnik, jeżeli:

1) rejestrator lub nadajnik uległ uszkodzeniu, zniszczeniu, zużyciu albo z innych

powodów nie działa prawidłowo;

2) jest to konieczne z uwagi na zagrożenie życia lub zdrowia skazanego;

3) Minister Sprawiedliwości dokonał wyboru innego podmiotu jako podmiotu

dozorującego.

§ 2. O dokonanym usunięciu, wymianie, instalacji lub założeniu rejestratora

lub nadajnika podmiot dozorujący niezwłocznie zawiadamia prezesa sądu lub

upoważnionego sędziego, wskazując podjęte działanie oraz jego powód.

Art. 43x. § 1. Podmiot dozorujący przechowuje i archiwizuje dane osobowe

w postaci imienia, nazwiska i numeru PESEL skazanego oraz informacje

zarejestrowane w związku z wykonywaniem dozoru elektronicznego. Jeżeli

04.02.2019

©Telksinoe s. 43/184

skazany nie posiada obywatelstwa polskiego oraz nadanego numeru PESEL,

zamiast tego numeru przechowuje się i archiwizuje numer paszportu lub innego

dokumentu tożsamości identyfikującego skazanego.

§ 2. Dane osobowe i informacje, o których mowa w § 1, przechowuje się,

w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo, przez okres 2 lat od dnia ich

uzyskania.

§ 3. Dane przechowywane przez podmiot dozorujący mogą być ujawnione

Policji i przez nią przetwarzane wyłącznie w celu zapobiegania lub wykrywania

przestępstw lub przestępstw skarbowych.

§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób

archiwizowania oraz sposób i tryb usuwania danych osobowych i informacji

zarejestrowanych w związku z wykonywaniem dozoru elektronicznego, mając na

względzie potrzebę zapewnienia zabezpieczenia tych danych i informacji przed

nieuprawnionym dostępem.

Art. 43y. § 1. W razie stwierdzenia istotnych uchybień w wykonywaniu

dozoru elektronicznego przez podmiot dozorujący sędzia penitencjarny wzywa

podmiot dozorujący do usunięcia uchybień w wyznaczonym terminie, nie

dłuższym jednak niż 3 miesiące.

§ 2. W przypadku nieusunięcia uchybień w wyznaczonym terminie prezes

właściwego sądu zawiadamia o tym Ministra Sprawiedliwości.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb

sprawowania nadzoru nad wykonywaniem dozoru elektronicznego, w tym sposób

dokumentowania tego nadzoru, mając na względzie potrzebę zapewnienia

prawidłowości wykonywania dozoru elektronicznego oraz konieczność

skutecznego eliminowania stwierdzonych uchybień.

Art. 43z. § 1. Jeżeli umowa z podmiotem dozorującym została unieważniona,

rozwiązana, upłynął okres, na który została zawarta, lub z innych przyczyn

przestała wiązać strony, a nie jest możliwe niezwłoczne powierzenie czynności

innemu podmiotowi dozorującemu, wykonywanie kar w systemie dozoru

elektronicznego ulega przerwie. Przepis art. 43q § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 2. Sąd zawiadamia skazanego o dacie rozpoczęcia przerwy. Przepisy art.

43i, art. 43k i art. 43m stosuje się odpowiednio.

04.02.2019

©Telksinoe s. 44/184

Oddział 5

Zakończenie dozoru elektronicznego

Art. 43za. § 1. Karę w systemie dozoru elektronicznego uznaje się za

wykonaną z dniem zakończenia wykonywania tego dozoru, chyba że uchylono

zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego.

§ 2. Jeżeli kara w systemie dozoru elektronicznego została objęta karą łączną,

sąd, który orzekł karę łączną, niezwłocznie informuje o tym sąd właściwy

w sprawach wykonywania dozoru elektronicznego. Sąd właściwy w sprawach

wykonywania dozoru elektronicznego wydaje wówczas polecenie, o którym mowa

w art. 43t § 1 pkt 6, chyba że nie jest to celowe ze względu na rodzaj i wymiar

orzeczonej kary łącznej.

Art. 43zaa. § 1. Sąd penitencjarny uchyla zezwolenie na odbycie przez

skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli:

1) skazany nie zachowa wyznaczonego terminu na zgłoszenie upoważnionemu

podmiotowi dozorującemu gotowości, o której mowa w art. 43m § 1, albo

uchyla się od niezwłocznego zainstalowania przez podmiot dozorujący

rejestratora lub od założenia nadajnika;

2) skazany, odbywając karę pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego, naruszył porządek prawny, w szczególności popełnił

przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, lub uchyla się od wykonania

obowiązków związanych z dozorem elektronicznym lub innych nałożonych

obowiązków, orzeczonego środka karnego, środka kompensacyjnego lub

przepadku;

3) odwołano przerwę w wykonaniu kary pozbawienia wolności w systemie

dozoru elektronicznego z powodu innego niż ustanie przyczyny, dla której

przerwa została udzielona;

4) skazany w czasie wykonywania kary pozbawienia wolności w systemie

dozoru elektronicznego został osadzony w zakładzie karnym w związku

z zastosowaniem tymczasowego aresztowania lub wykonaniem kary w innej

sprawie.

04.02.2019

©Telksinoe s. 45/184

§ 2. Sąd penitencjarny może odstąpić od uchylenia zezwolenia, o którym

mowa w § 1, w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych szczególnymi

okolicznościami.

Art. 43zab. Sąd penitencjarny może uchylić zezwolenie na odbycie przez

skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli

skazany korzystający z zezwolenia, o którym mowa w art. 43p, nie powrócił do

określonego miejsca w wyznaczonym czasie.

Art. 43zac. § 1. W razie uchylenia zezwolenia, o którym mowa w art. 43zaa

§ 1 lub art. 43zab, sąd penitencjarny orzeka o tym, w jakim zakresie karę

pozbawienia wolności należy uznać za wykonaną, uwzględniając zaliczenie na

poczet kary okresu objętego systemem dozoru elektronicznego.

§ 2. Skazanego zawiadamia się o obliczonym okresie kary pozbawienia

wolności pozostałej do wykonania w zakładzie karnym.

Art. 43zad. W razie uchylenia zezwolenia, o którym mowa w art. 43zaa § 1

lub art. 43zab, sąd penitencjarny poleca doprowadzić skazanego do zakładu

karnego, o czym należy go pouczyć.

Art. 43zae. W razie uchylenia zezwolenia na odbycie przez skazanego kary

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego ponowne udzielenie

zezwolenia na odbycie kary w tym systemie jest niedopuszczalne w tej samej

sprawie.

Art. 43zb. (uchylony)

Art. 43zc. (uchylony)

Art. 43zd. (uchylony)

Art. 43ze. (uchylony)

Art. 43zf. (uchylony)

04.02.2019

©Telksinoe s. 46/184

CZĘŚĆ SZCZEGÓLNA

Rozdział VIII

Grzywna

Art. 44. § 1. Skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w terminie

30 dni.

§ 2. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu grzywnę ściąga

się w drodze egzekucji.

Art. 45. § 1. Jeżeli egzekucja grzywny nieprzekraczającej stu dwudziestu

stawek dziennych okaże się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że

byłaby ona bezskuteczna, sąd może zamienić grzywnę na pracę społecznie

użyteczną, przyjmując, że dziesięć stawek dziennych jest równoważnych

miesiącowi pracy społecznie użytecznej, z zaokrągleniem, w górę, do pełnego

miesiąca. Pracę społecznie użyteczną określa się w miesiącach oraz ustala wymiar

godzin pracy od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym, kierując się

wskazaniami zawartymi w art. 53 Kodeksu karnego.

§ 2. Do wykonywania pracy, o której mowa w § 1, stosuje się odpowiednio

przepisy art. 53–58 i art. 60.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do grzywny określonej

kwotowo, z tym że górna granica grzywny podlegającej zamianie nie może

przekroczyć 240 000 złotych, a miesiąc pracy społecznie użytecznej jest

równoważny grzywnie w kwocie do 20 000 złotych.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie zamiany grzywny na pracę społecznie

użyteczną przysługuje zażalenie.

Art. 46. § 1. Jeżeli egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna lub

z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd zarządza

wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, gdy:

1) skazany oświadczy, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy społecznie

użytecznej zamienionej na podstawie art. 45 albo uchyla się od jej wykonania,

lub

2) zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub

niecelowa.

04.02.2019

©Telksinoe s. 47/184

§ 2. Zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności,

przyjmuje się, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm

stawkom dziennym grzywny; kara zastępcza nie może przekroczyć 12 miesięcy

pozbawienia wolności, jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za

dane przestępstwo, a jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary

pozbawienia wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie

może przekroczyć 6 miesięcy.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do grzywny określonej

kwotowo, z tym że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny grzywnie

w kwocie od 20 do 4000 złotych.

§ 4. W przypadku gdy grzywna została uiszczona lub ściągnięta w drodze

egzekucji tylko w części albo tylko w części została wykonana w formie pracy

społecznie użytecznej, sąd, zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia

wolności, określa jej wymiar według zasad przewidzianych w § 2 lub 3.

§ 5. Na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania zastępczej kary

pozbawienia wolności przysługuje zażalenie.

Art. 47. § 1. Jeżeli grzywna została uiszczona w części, prezes sądu lub

upoważniony sędzia zarządza zmniejszenie kary zastępczej w sposób

odpowiadający stosunkowi kwoty zapłaconej do wysokości grzywny.

§ 2. Od zastępczej kary pozbawienia wolności lub wykonywania pracy,

o której mowa w art. 45 § 1, skazany może się w każdym czasie zwolnić przez

złożenie kwoty pieniężnej przypadającej jeszcze do uiszczenia tytułem grzywny.

§ 3. (uchylony)

§ 4. (uchylony)

Art. 48. W posiedzeniu w przedmiocie zarządzenia wykonania zastępczej

kary pozbawienia wolności ma prawo wziąć udział prokurator, skazany oraz jego

obrońca, a gdy skazany pozostaje pod dozorem – również sądowy kurator

zawodowy, osoba godna zaufania lub przedstawiciel stowarzyszenia, instytucji

albo organizacji społecznej, o której mowa w art. 73 § 1 Kodeksu karnego.

Art. 48a. § 1. Sąd może w każdym czasie wstrzymać wykonanie zastępczej

kary pozbawienia wolności zarządzonej w wypadku, o którym mowa w art. 46 §

1 pkt 1, jeżeli skazany oświadczy na piśmie, że podejmie pracę społecznie

04.02.2019

©Telksinoe s. 48/184

użyteczną i podda się rygorom z nią związanym. Wstrzymanie następuje do czasu

wykonania pracy społecznie użytecznej lub złożenia kwoty pieniężnej

przypadającej jeszcze do uiszczenia tytułem grzywny.

§ 2. Jeżeli skazany uchyla się od wykonania pracy społecznie użytecznej, sąd

zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.

§ 3. W wypadkach wskazanych w § 1 i 2 sąd określa wymiar pozostałej do

wykonania pracy społecznie użytecznej lub zastępczej kary pozbawienia wolności,

kierując się zasadami określonymi w art. 45 § 1 i 3 oraz art. 46 § 2–4.

§ 4. W posiedzeniu, o którym mowa w § 2, ma prawo wziąć udział prokurator,

sądowy kurator zawodowy, skazany oraz jego obrońca.

§ 5. Na postanowienie w przedmiocie wstrzymania i zarządzenia wykonania

zastępczej kary pozbawienia wolności oraz określenia wymiaru pozostałej do

wykonania pracy społecznie użytecznej lub zastępczej kary pozbawienia wolności

przysługuje zażalenie.

§ 6. Niedopuszczalne jest ponowne wstrzymanie wykonania tej samej

zastępczej kary pozbawienia wolności na podstawie § 1.

Art. 49. § 1. Jeżeli natychmiastowe wykonanie grzywny pociągnęłoby dla

skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki sąd może rozłożyć grzywnę na raty

na czas nieprzekraczający 1 roku, licząc od dnia wydania pierwszego

postanowienia w tym zakresie.

§ 2. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, a zwłaszcza

wówczas, gdy wysokość grzywny jest znaczna, można rozłożyć grzywnę na raty na

okres do 3 lat.

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie rozłożenia grzywny na raty przysługuje

zażalenie.

Art. 50. § 1. Sąd odwołuje rozłożenie grzywny na raty, jeżeli ujawniły się

nowe lub poprzednio nieznane okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia;

art. 24 § 2 nie ma zastosowania.

§ 2. Rozłożenie grzywny na raty można odwołać również wówczas, gdy

skazany uchybił terminowi płatności choćby jednej raty, chyba że wykaże, iż

nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych.

04.02.2019

©Telksinoe s. 49/184

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie odwołania rozłożenia grzywny na raty

przysługuje zażalenie.

Art. 51. § 1. Jeżeli skazany, z przyczyn od niego niezależnych, nie uiścił

grzywny, a wykonanie tej kary w innej drodze okazało się niemożliwe lub

niecelowe, sąd może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, grzywnę umorzyć

w części, zaś wyjątkowo – również w całości; nie zarządza się egzekucji, jeżeli

z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie umorzenia grzywny przysługuje

zażalenie.

Art. 52. Udzielając skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia

z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, sąd penitencjarny może, jeżeli istnieją

podstawy do przyjęcia, że skazany uiści grzywnę dobrowolnie, wstrzymać

uprzednio zarządzone wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, stosując

jednocześnie art. 49; wówczas okres rozłożenia grzywny na raty biegnie od dnia

wydania postanowienia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu.

Art. 52a. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do

egzekucji kar o charakterze pieniężnym, o których mowa w rozdziale 66b Kodeksu

postępowania karnego.

Rozdział IX

Kara ograniczenia wolności

Art. 53. § 1. Wykonanie kary ograniczenia wolności ma na celu wzbudzenie

w skazanym woli kształtowania jego społecznie pożądanych postaw,

w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby przestrzegania

porządku prawnego.

§ 2. Skazany ma obowiązek sumiennie wykonywać ciążące na nim

obowiązki, a w miejscu pracy lub pobytu przestrzegać ustalonych zasad

zachowania, porządku i dyscypliny.

§ 3. (uchylony)

Art. 54. Karę ograniczenia wolności wykonuje się w miejscu stałego pobytu

lub zatrudnienia skazanego albo w niewielkiej odległości od tego miejsca, chyba że

ważne względy przemawiają za wykonaniem kary w innym miejscu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 50/184

Art. 55. § 1. Nadzór nad wykonywaniem kary ograniczenia wolności oraz

orzekanie w sprawach dotyczących wykonania tej kary należą do sądu rejonowego,

w którego okręgu kara jest lub ma być wykonywana.

§ 2. Czynności związane z organizowaniem i kontrolowaniem wykonywania

kary ograniczenia wolności oraz obowiązków nałożonych na skazanego

odbywającego tę karę wykonuje sądowy kurator zawodowy. Przepisy o dozorze

i kuratorze sądowym stosuje się odpowiednio.

Art. 56. § 1. W celu wykonania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele

społeczne sąd przesyła odpis orzeczenia właściwemu sądowemu kuratorowi

zawodowemu.

§ 2. Właściwy wójt, burmistrz lub prezydent miasta, zwani dalej „właściwym

organem gminy”, wyznacza miejsca, w których może być wykonywana

nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne; podmioty, dla których organ

gminy, powiatu lub województwa jest organem założycielskim, a także państwowe

lub samorządowe jednostki organizacyjne oraz spółki prawa handlowego

z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub gminy, powiatu bądź województwa,

mają obowiązek umożliwienia skazanym wykonywania nieodpłatnej,

kontrolowanej pracy na cele społeczne.

§ 3. Praca, o której mowa w § 2, może być także wykonywana na rzecz

instytucji lub organizacji reprezentujących społeczność lokalną oraz w placówkach

oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych,

młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, podmiotach leczniczych w rozumieniu

przepisów o działalności leczniczej, jednostkach organizacyjnych pomocy

społecznej, fundacjach, stowarzyszeniach i innych instytucjach lub organizacjach

użyteczności publicznej, niosących pomoc charytatywną, za ich zgodą.

§ 4. Praca, o której mowa w § 2, może być także wykonywana na rzecz innych

podmiotów niż wymienione w § 2 i 3, którym powierzono w dowolny sposób

wykonywanie zadań własnych gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1–3, 4–6

lub 7–15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r.

poz. 1875 i 2232 oraz z 2018 r. poz. 130).

04.02.2019

©Telksinoe s. 51/184

Art. 56a. § 1. Wydatki związane z ubezpieczeniem następstw

nieszczęśliwych wypadków skazanych, wykonujących nieodpłatną, kontrolowaną

pracę na cele społeczne oraz pracę społecznie użyteczną, ponosi Skarb Państwa.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb

postępowania przy zawieraniu przez podmioty uprawnione umowy ubezpieczenia

następstw nieszczęśliwych wypadków skazanych wykonujących nieodpłatną,

kontrolowaną pracę na cele społeczne oraz pracę społecznie użyteczną, a także

minimalną i maksymalną sumę ubezpieczenia, na którą umowa taka może zostać

zawarta, podmioty uprawnione do zawierania umów ubezpieczenia oraz termin

zawierania umów, mając na uwadze potrzebę zagwarantowania skazanym,

wykonującym nieodpłatną, kontrolowaną pracę na cele społeczne lub pracę

społecznie użyteczną, odpowiedniej rekompensaty w przypadku zaistnienia przy

wykonywaniu tej pracy nieszczęśliwego wypadku oraz sprawne wykonywanie

czynności związanych z zawieraniem umowy ubezpieczenia.

Art. 57. § 1. Sądowy kurator zawodowy w terminie 7 dni od doręczenia

orzeczenia wzywa skazanego oraz poucza go o prawach i obowiązkach oraz

konsekwencjach wynikających z uchylania się od odbywania kary, a także określa,

po wysłuchaniu skazanego, rodzaj, miejsce i termin rozpoczęcia pracy, o czym

niezwłocznie informuje właściwy organ gminy i podmiot, na rzecz którego będzie

wykonywana praca.

§ 2. W wypadku gdy skazany nie stawi się na wezwanie lub pouczony

o prawach, obowiązkach i konsekwencjach związanych z wykonywaniem

nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne oświadczy sądowemu

kuratorowi zawodowemu, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy, kurator kieruje

do sądu wniosek o orzeczenie kary zastępczej.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadkach, gdy skazany nie

podejmie pracy w wyznaczonym terminie lub w inny sposób uchyla się od

odbywania kary ograniczenia wolności lub wykonania ciążących na nim

obowiązków.

§ 4. Zmiana rodzaju, miejsca lub terminu rozpoczęcia pracy może nastąpić na

podstawie decyzji sądowego kuratora zawodowego w szczególnie uzasadnionych

wypadkach; przepis § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 5. (uchylony)

04.02.2019

©Telksinoe s. 52/184

Art. 57a. § 1. Rozpoczęcie odbywania kary w formie określonej w art. 34 §

1a pkt 1 Kodeksu karnego następuje w dniu, w którym skazany przystąpił do

wykonywania wskazanej pracy.

§ 2. Rozpoczęcie odbywania kary w formie określonej w art. 34 § 1a pkt

4 Kodeksu karnego następuje w pierwszym dniu okresu, w którym dokonuje się

potrącenia skazanemu z wynagrodzenia za pracę.

§ 3. Wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne może

odbywać się także w dni ustawowo wolne od pracy i dni wolne od pracy u danego

podmiotu, na rzecz którego jest ona wykonywana.

§ 4. (uchylony)

Art. 58. § 1. Właściwy organ gminy informuje sądowego kuratora

zawodowego o wyznaczonych dla skazanych miejscach pracy, rodzaju pracy oraz

osobach odpowiedzialnych za organizowanie pracy i kontrolowanie jej przebiegu.

§ 2. Osoby, o których mowa w § 1, obowiązane są do niezwłocznego

informowania sądowego kuratora zawodowego o istotnych okolicznościach

dotyczących przebiegu pracy i zachowania się skazanego, a w szczególności

o terminie rozpoczęcia i zakończenia pracy, liczbie godzin przepracowanych przez

skazanego, rodzaju wykonywanej przez niego pracy, niezgłoszeniu się do pracy,

niepodjęciu przydzielonej pracy, przeszkodzie uniemożliwiającej wykonanie

pracy, opuszczeniu pracy bez usprawiedliwienia, każdym przypadku

niesumiennego wykonywania pracy oraz uporczywego nieprzestrzegania

ustalonego porządku i dyscypliny pracy.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw administracji publicznej oraz ministrem właściwym do spraw pracy, określi,

w drodze rozporządzenia, tryb wyznaczania przez właściwy organ gminy

podmiotów wskazanych w art. 56 § 2, w których wykonywana jest kara

ograniczenia wolności i praca społecznie użyteczna, czynności tych podmiotów,

a także podmiotów, o których mowa w art. 56 § 3, w zakresie wykonywania tej

kary i pracy, w tym dotyczące organizowania miejsc pracy i przydziału pracy oraz

kontroli skazanych, a także dopuszczalny dzienny wymiar czasu pracy skazanych,

mając na względzie konieczność zapewnienia warunków do sprawnego

wykonywania kary ograniczenia wolności i pracy społecznie użytecznej.

04.02.2019

©Telksinoe s. 53/184

Art. 59. § 1. Jeżeli w stosunku do skazanego zatrudnionego, zamiast

obowiązku wykonywania wskazanej pracy, orzeczono potrącanie określonej części

wynagrodzenia za pracę, sąd przesyła odpis orzeczenia zakładowi pracy

zatrudniającemu skazanego, podając jednocześnie, na czyją rzecz mają być

dokonywane potrącenia i dokąd powinny być wpłacane, a nadto wskazując,

z jakich składników wynagrodzenia za pracę i w jaki sposób należy ich dokonywać.

§ 2. Wypłacając wynagrodzenie skazanemu, potrąca się określoną

w orzeczeniu część wynagrodzenia i bezzwłocznie przekazuje potrąconą kwotę

stosownie do otrzymanych wskazań, zawiadamiając o tym sąd. Koszty związane

z przekazywaniem tych kwot odlicza się od dokonywanych potrąceń.

Art. 60. Sąd, a także sądowy kurator zawodowy mogą w każdym czasie żądać

od skazanego wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary ograniczenia

wolności i w tym celu wzywać skazanego do osobistego stawiennictwa.

Art. 61. § 1. Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd może

w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności ustanawiać, rozszerzać lub

zmieniać obowiązki, o których mowa w art. 34 § 3 Kodeksu karnego, albo od

wykonania tych obowiązków zwolnić.

§ 2. Z tych samych względów sąd może zmniejszyć orzeczoną liczbę godzin

wykonywanej pracy w stosunku miesięcznym lub wysokość miesięcznych potrąceń

z wynagrodzenia za pracę, jednak nie więcej niż do granicy ustawowego minimum

określonego w art. 34 § 1a pkt 4 i art. 35 § 1 Kodeksu karnego.

§ 3. Na postanowienia wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie.

Art. 62. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie kary ograniczenia wolności na

czas do 6 miesięcy, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla

skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

§ 2. Sąd odracza wykonanie kary ograniczenia wolności w razie powołania

skazanego do czynnej służby wojskowej, do czasu ukończenia tej służby. Wobec

takiego skazanego sąd może zastosować odpowiednio przepisy art. 336 § 3 i 4

Kodeksu karnego.

§ 3. Sąd może odwołać odroczenie wykonania kary ograniczenia wolności

w razie ustania przyczyny, dla której zostało udzielone, lub w wypadku, gdy

04.02.2019

©Telksinoe s. 54/184

skazany nie korzysta z odroczenia kary zgodnie z celem, w jakim zostało

udzielone, albo rażąco narusza porządek prawny.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie odroczenia oraz odwołania odroczenia

wykonania kary ograniczenia wolności przysługuje zażalenie.

Art. 63. § 1. Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia wykonanie kary

ograniczenia wolności, sąd udziela przerwy w odbywaniu kary do czasu ustania

przeszkody.

§ 2. Sąd może udzielić przerwy w odbywaniu kary ograniczenia wolności do

roku ze względów, o których mowa w art. 62 § 1.

§ 3. Przepisy art. 62 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie przerwy oraz odwołania przerwy

w wykonaniu kary ograniczenia wolności przysługuje zażalenie.

Art. 63a. § 1. W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zmienić

formę obowiązku wykonywania pracy, przyjmując 20 godzin pracy na cele

społeczne za równoważne 10% wynagrodzenia za pracę; orzeczona praca nie może

przekroczyć 40 godzin w stosunku miesięcznym.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie zmiany formy wykonania obowiązku

pracy, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie.

Art. 63b. § 1. Z ważnych względów, w szczególności uzasadnionych

wykonywaną przez skazanego pracą zarobkową lub stanem zdrowia, sąd, na

wniosek skazanego, może ustalić rozliczenie godzin nieodpłatnej, kontrolowanej

pracy na cele społeczne w innych okresach niż miesięczny, nie przekraczając

okresu orzeczonej kary ani orzeczonej łącznej liczby godzin wykonywanej pracy

w tym okresie.

§ 2. Sąd powinien rozpoznać wniosek w terminie 14 dni od dnia jego

złożenia.

§ 3. Na postanowienie wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie.

Art. 64. § 1. W razie niewykonania pełnego wymiaru pracy albo

niedokonania całości potrąceń z wynagrodzenia za pracę lub niewykonania innych

obowiązków sąd orzeka o tym, czy i w jakim zakresie karę tę uznać za wykonaną

ze względu na osiągnięte cele kary.

04.02.2019

©Telksinoe s. 55/184

§ 2. Jeżeli ustawa przewiduje zaliczenie dotychczas wykonanej kary

ograniczenia wolności na poczet innej kary, sąd orzeka o tym, jaki okres kary

ograniczenia wolności podlega zaliczeniu, biorąc pod uwagę zakres w ykonania

obowiązków i potrąceń oraz czas, który upłynął od rozpoczęcia odbywania kary

ograniczenia wolności w określonej formie.

Art. 64a. Na postanowienie w przedmiocie zwolnienia skazanego od reszty

kary ograniczenia wolności, wydane na podstawie art. 83 Kodeksu karnego, oraz

na postanowienie w przedmiocie okresu dotychczas wykonanej kary ograniczenia

wolności podlegającej zaliczeniu na poczet innej kary, przysługuje zażalenie.

Art. 65. § 1. Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia

wolności, sąd zarządza, a jeżeli uchyla się on od świadczenia pieniężnego lub

obowiązków orzeczonych na podstawie art. 34 § 3 Kodeksu karnego, sąd może

zarządzić wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności. W razie gdy skazany

wykonał część kary ograniczenia wolności, sąd zarządza wykonanie zastępczej

kary pozbawienia wolności w wymiarze odpowiadającym karze ograniczenia

wolności pozostałej do wykonania, przyjmując, że jeden dzień zastępczej kary

pozbawienia wolności jest równoważny dwóm dniom kary ograniczenia wolności.

§ 2. Jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia

wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może

przekroczyć 6 miesięcy.

§ 3. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, sądowy kurator

zawodowy, skazany oraz jego obrońca.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie kary zastępczej przysługuje zażalenie.

Art. 65a. § 1. Sąd może w każdym czasie wstrzymać wykonanie zastępczej

kary pozbawienia wolności w wypadku, gdy skazany oświadczy na piśmie, że

podejmie odbywanie kary ograniczenia wolności i podda się rygorom z nią

związanym; wstrzymanie następuje do czasu wykonania orzeczonej kary

ograniczenia wolności.

§ 2. Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności, sąd

zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.

04.02.2019

©Telksinoe s. 56/184

§ 3. W wypadkach wskazanych w § 1 i 2 sąd określa wymiar pozostałej do

odbycia kary ograniczenia wolności lub zastępczej kary pozbawienia wolności,

kierując się zasadami określonymi w art. 65 § 1 i 2.

§ 4. W posiedzeniu, o którym mowa w § 2, ma prawo wziąć udział prokurator,

sądowy kurator zawodowy, skazany oraz jego obrońca.

§ 5. Na postanowienie w przedmiocie wstrzymania i zarządzenia wykonania

zastępczej kary pozbawienia wolności oraz określenia wymiaru pozostałej do

odbycia kary przysługuje zażalenie.

§ 6. Niedopuszczalne jest ponowne wstrzymanie wykonania tej samej

zastępczej kary pozbawienia wolności na podstawie § 1.

Art. 66. § 1. Orzekanie w przedmiocie zmian formy wykonywania kary

ograniczenia wolności oraz w przedmiocie wykonania kary zastępczej, a także

zwolnienia od reszty kary może nastąpić również na wniosek sądowego kuratora

zawodowego.

§ 2. Wniosku skazanego lub jego obrońcy o zwolnienie od reszty kary

ograniczenia wolności złożonego przed upływem 3 miesięcy od wydania

poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie nie rozpoznaje się aż do upływu

tego okresu.

§ 3. W wypadku zwolnienia skazanego od odbycia reszty kary ograniczenia

wolności sądowy kurator zawodowy zawiadamia o tym zakład pracy, placówkę,

instytucję lub organizację, w której skazany odbywał karę.

Art. 66a. (uchylony)

Rozdział X

Kara pozbawienia wolności

Oddział 1

Cele wykonywania kary

Art. 67. § 1. Wykonywanie kary pozbawienia wolności ma na celu

wzbudzanie w skazanym woli współdziałania w kształtowaniu jego społecznie

pożądanych postaw, w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby

przestrzegania porządku prawnego i tym samym powstrzymania się od powrotu do

przestępstwa.

04.02.2019

©Telksinoe s. 57/184

§ 2. Dla osiągnięcia celu określonego w § 1 prowadzi się

zindywidualizowane oddziaływanie na skazanych w ramach określonych

w ustawie systemów wykonywania kary, w różnych rodzajach i typach zakładów

karnych.

§ 3. W oddziaływaniu na skazanych, przy poszanowaniu ich praw

i wymaganiu wypełniania przez nich obowiązków, uwzględnia się przede

wszystkim pracę, zwłaszcza sprzyjającą zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji

zawodowych, nauczanie, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe,

podtrzymywanie kontaktów z rodziną i światem zewnętrznym oraz środki

terapeutyczne.

Oddział 2

Zakłady karne

Art. 68. Zakłady karne podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.

Art. 69. Karę pozbawienia wolności wykonuje się, z zastrzeżeniem

art. 87 § 4, w następujących rodzajach zakładów karnych:

1) zakładach karnych dla młodocianych;

2) zakładach karnych dla odbywających karę po raz pierwszy;

3) zakładach karnych dla recydywistów penitencjarnych;

4) zakładach karnych dla odbywających karę aresztu wojskowego.

Art. 70. § 1. Zakłady karne wymienione w art. 69 mogą być organizowane

jako:

1) zakłady karne typu zamkniętego;

2) zakłady karne typu półotwartego;

3) zakłady karne typu otwartego.

§ 2. Zakłady karne, o których mowa w § 1, różnią się w szczególności

stopniem zabezpieczenia, izolacji skazanych oraz wynikającymi z tego ich

obowiązkami i uprawnieniami w zakresie poruszania się w zakładzie i poza jego

obrębem.

Art. 71. Minister Sprawiedliwości może, w drodze rozporządzenia, tworzyć,

zgodnie z ustalonymi w niniejszym kodeksie celami wykonywania kary

pozbawienia wolności i z ustalonymi zasadami klasyfikacji skazanych, zakłady

04.02.2019

©Telksinoe s. 58/184

karne inne niż wymienione w art. 69 lub ustalić inny niż określony w art. 81 system

wykonywania kary, uwzględniając w szczególności potrzeby w zakresie

sprawdzania nowych środków i metod oddziaływania na skazanych.

Art. 72. § 1. Zakładem karnym kieruje dyrektor, a wyodrębnionym

oddziałem może kierować podlegający dyrektorowi kierownik.

§ 2. Funkcjonariusze i pracownicy zakładu karnego, w którym skazany

przebywa, a także osoby kierujące jego pracą lub innymi zajęciami są, w zakresie

wykonywanych przez nich czynności służbowych, przełożonymi skazanego.

§ 3. Zakłady karne mogą być tworzone jako samodzielne zakłady lub jako

wyodrębnione oddziały zakładów karnych i aresztów śledczych. Kilka zakładów

może posiadać wspólną administrację bądź wydzielone służby.

§ 4. Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi zakłady

karne, mając na względzie istniejące potrzeby w tym zakresie.

§ 4a. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, w drodze zarządzenia, określa

przeznaczenie zakładów karnych, uwzględniając w szczególności potrzebę

zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla

wszystkich grup skazanych.

§ 5. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Obrony

Narodowej, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi zakłady karne dla odbywających

karę aresztu wojskowego, mając na względzie istniejące potrzeby w tym zakresie

oraz konieczność zapewnienia warunków szkolenia wojskowego osób w nich

przebywających.

Art. 73. § 1. W zakładzie karnym utrzymuje się dyscyplinę i porządek w celu

zapewnienia bezpieczeństwa i realizacji zadań kary pozbawienia wolności, w tym

ochrony społeczeństwa przed przestępczością.

§ 2. Dyrektor ustala porządek wewnętrzny zakładu karnego.

Art. 73a. § 1. Zakłady karne mogą być monitorowane przez wewnętrzny

system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w tym przez system telewizji

przemysłowej.

§ 2. Monitorowanie, zapewniające możliwość obserwowania zachowania

skazanego, można stosować w szczególności w celach mieszkalnych wraz

z częścią przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych, w łaźniach,

04.02.2019

©Telksinoe s. 59/184

w pomieszczeniach wyznaczonych do widzeń, w miejscach zatrudnienia

osadzonych, w ciągach komunikacyjnych, na placach spacerowych, a także do

obserwacji terenu zakładu karnego na zewnątrz budynków, w tym linii ogrodzenia

zewnętrznego.

§ 3. Monitorowany obraz lub dźwięk może być utrwalany za pomocą

odpowiednich urządzeń.

§ 4. Monitorowanie i utrwalanie dźwięku nie może obejmować informacji

objętych tajemnicą spowiedzi lub tajemnicą prawnie chronioną.

§ 5. Obraz z kamer systemu telewizji przemysłowej, zainstalowanych

w części celi mieszkalnej przeznaczonej do celów sanitarno-higienicznych oraz

w łaźniach, jest przekazywany do monitorów lub urządzeń, o których mowa w § 3,

w sposób uniemożliwiający ukazywanie intymnych części ciała skazanego oraz

wykonywanych przez niego intymnych czynności fizjologicznych.

§ 6. Utrwalony obraz lub dźwięk, który nie zawiera informacji wskazujących

na popełnienie przestępstwa lub nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu

karnego albo bezpieczeństwa skazanego, podlega niezwłocznemu zniszczeniu.

§ 7. Jeżeli utrwalony obraz lub dźwięk jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu

karnego lub bezpieczeństwa skazanego, dyrektor zakładu karnego podejmuje

decyzję o czasie jego przechowywania i sposobie wykorzystania.

§ 8. O stosowaniu monitorowania w określonych miejscach

i pomieszczeniach decyduje dyrektor zakładu karnego, mając na celu zapewnienie

porządku i bezpieczeństwa w zakładzie karnym.

§ 9. Monitorowanie zachowania skazanego, a także miejsc i pomieszczeń na

terenie zakładu karnego, o których mowa w § 2, realizują funkcjonariusze Służby

Więziennej oraz pracownicy tego zakładu.

§ 10. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje

urządzeń i środków technicznych służących do przekazywania, odtwarzania

i utrwalania obrazu lub dźwięku z monitoringu oraz sposób przechowywania,

odtwarzania i niszczenia zapisów oraz udostępniania ich uprawnionym

podmiotom, mając na uwadze konieczność właściwego zabezpieczenia

utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą, zniekształceniem lub

nieuprawnionym ujawnieniem.

04.02.2019

©Telksinoe s. 60/184

Art. 74. § 1. Zmianę określonego w wyroku rodzaju i typu zakładu karnego,

a także orzeczonego systemu terapeutycznego wykonywania kary może orzec tylko

sąd penitencjarny, z zastrzeżeniem, że w wypadku ucieczki skazanego z zakładu

karnego typu półotwartego albo otwartego lub niezgłoszenia się do takiego zakładu

po jego opuszczeniu na podstawie stosownego zezwolenia, decyzję o skierowaniu

skazanego do danego rodzaju i typu zakładu karnego podejmuje komisja

penitencjarna.

§ 1a. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie.

§ 2. Jeżeli po wydaniu postanowienia przez sąd penitencjarny zajdą nowe

okoliczności uzasadniające zmianę rodzaju i typu zakładu karnego lub systemu

terapeutycznego, decyzję w tym przedmiocie może podjąć komisja penitencjarna.

§ 3. Na decyzje komisji penitencjarnej, o których mowa w § 1 i 2, przysługuje

skarga.

Art. 75. § 1. W zakładach karnych działają komisje penitencjarne.

§ 2. W skład komisji penitencjarnej dyrektor zakładu karnego powołuje

funkcjonariuszy i pracowników tego zakładu. Do udziału w pracach komisji,

z głosem doradczym, dyrektor może zapraszać także inne osoby godne zaufania,

zwłaszcza przedstawicieli stowarzyszeń, fundacji, organizacji i instytucji,

o których mowa w art. 38 § 1, oraz kościołów i innych związków wyznaniowych.

§ 3. W zależności od potrzeb zakładu karnego dyrektor może zarządzić udział

poszczególnych członków komisji penitencjarnej w jej posiedzeniu przy użyciu

urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na

odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Art. 76. § 1. Do zakresu działania komisji penitencjarnej należy:

1) kierowanie skazanego do właściwego zakładu karnego, jeżeli nie określił tego

sąd w wyroku;

2) kierowanie skazanego do określonego systemu odbywania kary, jeżeli nie

określił tego sąd w wyroku;

3) ustalanie indywidualnych programów oddziaływań na skazanego

i dokonywanie ocen ich wykonywania;

4) dokonywanie ocen okresowych postępów skazanego w resocjalizacji;

04.02.2019

©Telksinoe s. 61/184

5) kwalifikowanie skazanych do nauczania w szkołach i na kursach oraz

podejmowanie decyzji o pozbawieniu możliwości nauczania w zakresie

nieobjętym nauczaniem obowiązkowym;

6) kwalifikowanie skazanych, o których mowa w art. 84 § 2, do zakładów

karnych dla młodocianych oraz skazanych, o których mowa w art. 96 § 3, do

odbywania kary w oddziałach terapeutycznych;

7) kwalifikowanie skazanego – jako stwarzającego poważne zagrożenie

społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu oraz

dokonywanie, co najmniej raz na 3 miesiące, weryfikacji tej decyzji;

8) weryfikowanie indywidualnych programów oddziaływania albo

indywidualnych programów terapeutycznych, a także kierowanie

i wycofywanie skazanych z oddziałów terapeutycznych;

9) wyrażanie opinii w sprawach przyznania skazanemu przepustki, o której

mowa w art. 91 pkt 7 lub art. 92 pkt 9, oraz nagrody, o której mowa

w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, wówczas gdy są one udzielane:

a) po raz pierwszy,

b) po przerwie trwającej dłużej niż 6 miesięcy,

c) po powstaniu istotnych zmian w sytuacji prawnej lub rodzinnej

skazanego;

10) wyrażanie opinii w sprawach:

a) przyznania nagrody, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8,

skazanemu skierowanemu do odbywania kary w zakładzie karnym typu

zamkniętego,

b) projektu porządku wewnętrznego zakładu karnego oraz zmiany tego

porządku,

c) innych przekazanych jej przez dyrektora;

11) podejmowanie decyzji w sprawie korzystania przez skazanego z uprawnień

określonych w art. 107 oraz zwolnienia z wykonywania pracy, na podstawie

art. 121 § 7;

12) wykonywanie innych zadań przewidzianych w ustawie i w przepisach

wydanych na jej podstawie.

04.02.2019

©Telksinoe s. 62/184

§ 2. Jeżeli decyzja komisji penitencjarnej w przedmiocie klasyfikacji jest

sprzeczna z prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka sąd penitencjarny;

art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.

§ 3. W wypadku określonym w § 2 decyzję komisji penitencjarnej może także

uchylić dyrektor okręgowy Służby Więziennej albo Dyrektor Generalny Służby

Więziennej.

§ 4. Na decyzje, o których mowa w § 1 pkt 1, 2, 6 i 7, przysługuje skarga.

Art. 77. § 1. W zakładzie karnym dyrektor może powoływać także inne

organy kolegialne, w skład których mogą wchodzić również osoby spoza zakładu.

§ 2. Organy kolegialne mogą podejmować zadania związane

z oddziaływaniem na skazanych, zwłaszcza z organizacją ich zatrudnienia

i przygotowywaniem do zwolnienia oraz ze współpracą z instytucjami,

organizacjami, stowarzyszeniami i fundacjami świadczącymi pomoc skazanym

i ich rodzinom.

Art. 78. § 1. Karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym wykonują

funkcjonariusze Służby Więziennej oraz pracownicy tego zakładu.

§ 2. Dyrektor Generalny lub dyrektor okręgowy Służby Więziennej mogą

wydawać dyrektorom zakładów karnych polecenia niezbędne dla prawidłowego

i praworządnego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz realizowania

kierunków pracy resocjalizacyjnej, a także uchylać wydane przez nich decyzje

sprzeczne z prawem.

Oddział 3

Wykonywanie kary i jej indywidualizacja

Art. 79. § 1. Skazanego na karę pozbawienia wolności sąd wzywa do

stawienia się w wyznaczonym terminie w areszcie śledczym, położonym najbliżej

miejsca jego stałego pobytu, wraz z dokumentem stwierdzającym tożsamość. Sąd

może polecić doprowadzenie skazanego do aresztu śledczego bez wezwania.

§ 2. Jeżeli skazany, mimo wezwania, nie stawił się w areszcie śledczym, sąd

poleca go doprowadzić. Kosztami doprowadzenia sąd obciąża skazanego.

§ 3. Przeniesienie skazanego z aresztu śledczego do właściwego zakładu

karnego następuje po decyzji klasyfikacyjnej komisji penitencjarnej.

04.02.2019

©Telksinoe s. 63/184

§ 4. Jeżeli skazanym jest żołnierz, a sąd zarządza doprowadzenie go do

aresztu śledczego, obowiązek doprowadzenia spoczywa na właściwych organach

wojskowych.

Art. 79a. § 1. Przy przyjęciu do aresztu śledczego skazany okazuje dokument

stwierdzający tożsamość, podaje dane osobowe, informuje o zmianie danych

osobowych, o miejscu stałego pobytu, o uprzedniej karalności, o stanie zdrowia,

a także o ciążącym na nim obowiązku alimentacyjnym. Skazany może być także

poddany czynnościom mającym na celu jego identyfikację, w szczególności:

sfotografowaniu, oględzinom zewnętrznym ciała, pobraniu odcisków oraz

okazaniu innym osobom.

§ 2. Skazany przekazuje do depozytu dokumenty, pieniądze, przedmioty

wartościowe i inne przedmioty, których nie może posiadać w celi.

Art. 79b. § 1. Skazanego przyjętego do aresztu śledczego umieszcza się

w celi przejściowej, na okres niezbędny, nie dłużej jednak niż na 14 dni, dla

poddania go wstępnym badaniom lekarskim, zabiegom sanitarnym i wstępnym

badaniom osobopoznawczym oraz zapoznania z podstawowymi aktami prawnymi

dotyczącymi wykonywania kary pozbawienia wolności i porządkiem

wewnętrznym aresztu śledczego.

§ 2. Umieszczenia w celi przejściowej nie stosuje się do skazanego

przetransportowanego z innego zakładu karnego albo aresztu śledczego, jeżeli był

już poddany badaniom i zabiegom, o których mowa w § 1.

§ 3. Skazanego informuje się o obliczonym okresie wykonywania kary.

Przyjęcie informacji do wiadomości skazany potwierdza podpisem.

Art. 80. § 1. Jeżeli tę samą osobę skazano na kilka kar skutkujących

pozbawienie wolności, wykonuje się je w takiej kolejności, w jakiej wpłynęły do

wykonania orzeczenia, którymi wymierzono te kary. Zastępcze kary pozbawienia

wolności oraz zastępcze kary aresztu za nieuiszczoną grzywnę wykonuje się

w ostatniej kolejności.

§ 1a. Orzeczenia prawomocne wykonuje się przed orzeczeniami

nieprawomocnymi. Kary porządkowe i środki przymusu wykonuje się w pierwszej

kolejności.

04.02.2019

©Telksinoe s. 64/184

§ 2. Sędzia penitencjarny może zarządzić wykonanie kar i środków w innej

kolejności niż określona w § 1, jeżeli względy penitencjarne za tym przemawiają.

§ 3. W wypadku skierowania do wykonania orzeczenia o zastosowaniu

środka zabezpieczającego wobec skazanego, który odbywa karę wymierzoną

innym orzeczeniem, o kolejności wykonania kary i środka zabezpieczającego

rozstrzyga sędzia penitencjarny.

§ 4. Dzień, w którym wykonywanie kary zostało rozpoczęte, z jakiejkolwiek

przyczyny przerwane, ponownie podjęte lub zakończone, zaokrągla się w górę do

pełnego dnia.

§ 5. Jeżeli wobec tej samej osoby wykonuje się kilka kar skutkujących

pozbawienie wolności, dniem rozpoczęcia wykonywania kolejnej kary jest dzień

następujący po dniu zakończenia wykonania poprzedniej kary. W dniu zakończenia

wykonania poprzedniej kary skazanego nie zwalnia się z zakładu karnego lub

aresztu śledczego.

Art. 80a. Początek wykonywania kary liczy się od dnia:

1) przyjęcia skazanego lub ukaranego, który zgłosił się do odbycia kary,

2) zatrzymania skazanego lub ukaranego, który został doprowadzony do odbycia

kary,

3) wprowadzenia do wykonania orzeczenia w stosunku do osoby pozbawionej

wolności

– chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 80b. § 1. Organ powołany do wykonywania orzeczenia dokonuje

obliczenia okresu wykonywania kary na zasadach określonych w niniejszym

kodeksie.

§ 2. Karę jednego dnia wykonuje się w dniu jej rozpoczęcia.

§ 3. Kara kończy się w dniu upływu tylu dni, ile dni wynosi jej wymiar

obliczony zgodnie z art. 12c.

§ 4. Okres wykonywania kary, tymczasowego aresztowania lub innego środka

podlegającego zaliczeniu na poczet orzeczonej kary oblicza się na podstawie liczby

dni, w których następowało faktyczne pozbawienie wolności w tym okresie.

§ 5. Ten sam okres czasu nie może być zaliczony na poczet różnych kar.

Art. 81. Karę pozbawienia wolności wykonuje się w systemie:

04.02.2019

©Telksinoe s. 65/184

1) programowanego oddziaływania;

2) terapeutycznym;

3) zwykłym.

Art. 82. § 1. W celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu

postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych

zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego,

wyboru właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu zakładu karnego

oraz rozmieszczenia skazanych wewnątrz zakładu karnego – dokonuje się ich

klasyfikacji.

§ 2. Klasyfikacji skazanych dokonuje się mając na względzie

w szczególności:

1) płeć;

2) wiek;

3) uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności;

4) umyślność lub nieumyślność czynu;

5) czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności;

6) stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopień uzależnienia od

alkoholu, środków odurzających lub psychotropowych;

7) stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego;

8) rodzaj popełnionego przestępstwa.

§ 3. Podstawą klasyfikacji są w szczególności badania osobopoznawcze.

Art. 83. § 1. Skazanego poddaje się w miarę potrzeby, za jego zgodą,

badaniom psychologicznym, a także psychiatrycznym. Sędzia penitencjarny może

zarządzić przeprowadzenie badań bez zgody skazanego.

§ 2. Badania, o których mowa w § 1, przeprowadza się przede wszystkim

w odpowiednich ośrodkach diagnostycznych.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, powołuje ośrodki diagnostyczne,

o których mowa w § 2, oraz określi zasady organizacji i warunki przeprowadzania

badań w tych ośrodkach. Rozporządzenie uwzględni potrzebę:

1) wyjaśnienia psychologicznych i socjologicznych procesów zachowania

skazanego,

04.02.2019

©Telksinoe s. 66/184

2) zdiagnozowania ewentualnych zaburzeń psychicznych skazanego,

3) określenia ewentualnego postępowania leczniczego i rehabilitacyjnego

– w celu podjęcia właściwej decyzji klasyfikacyjnej i określenia warunków

indywidualnego oddziaływania na skazanego.

Art. 84. § 1. W zakładzie karnym dla młodocianych odbywają karę skazani,

którzy nie ukończyli 21 roku życia; w uzasadnionych wypadkach skazany może

odbywać karę w tym zakładzie po ukończeniu 21 roku życia.

§ 2. Jeżeli jest to uzasadnione potrzebami oddziaływania, dorosły skazany po

raz pierwszy, wyróżniający się dobrą postawą, może, za swoją zgodą, odbywać karę

w zakładzie karnym dla młodocianych; korzysta on wtedy z takich uprawnień jak

młodociany.

§ 3. Młodocianego, któremu pozostało co najmniej 6 miesięcy do nabycia

prawa do ubiegania się o warunkowe zwolnienie lub sprawiającego trudności

wychowawcze, poddaje się badaniom psychologicznym; przepisy art. 83 stosuje

się odpowiednio.

Art. 85. W zakładzie karnym dla odbywających karę po raz pierwszy osadza

się również skazanych odbywających zastępczą karę pozbawienia wolności

orzeczoną w tej samej sprawie oraz skazanych na karę pozbawienia wolności nie-

wymienionych w art. 86.

Art. 86. § 1. W zakładzie karnym dla recydywistów penitencjarnych

odbywają karę dorośli skazani za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia

wolności lub zastępczą karę pozbawienia wolności oraz ukarani za wykroczenia

umyślne karą aresztu lub zastępczą karą aresztu, którzy uprzednio już odbywali

takie kary lub karę aresztu wojskowego za umyślne przestępstwa lub wykroczenia,

chyba że szczególne względy resocjalizacyjne przemawiają za skierowaniem ich

do zakładu karnego dla odbywających karę po raz pierwszy.

§ 2. W zakładzie karnym, o którym mowa w § 1, mogą odbywać karę skazani

określeni w art. 65 Kodeksu karnego oraz w art. 37 § 1 pkt 2 i 5 Kodeksu karnego

skarbowego, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy resocjalizacyjne.

Art. 87. § 1. Kobiety odbywają karę pozbawienia wolności odrębnie od

mężczyzn.

04.02.2019

©Telksinoe s. 67/184

§ 2. Skazana kobieta odbywa karę w zakładzie karnym typu półotwartego,

chyba że stopień demoralizacji lub względy bezpieczeństwa przemawiają za

odbywaniem kary w zakładzie karnym innego typu.

§ 3. Kobiecie ciężarnej lub karmiącej zapewnia się opiekę specjalistyczną.

§ 4. W celu umożliwienia matce pozbawionej wolności sprawowania stałej

i bezpośredniej opieki nad dzieckiem organizuje się przy wskazanych zakładach

karnych domy dla matki i dziecka, w których dziecko może przebywać na życzenie

matki do ukończenia trzeciego roku życia, chyba że względy wychowawcze lub

zdrowotne, potwierdzone opinią lekarza albo psychologa, przemawiają za

oddzieleniem dziecka od matki albo za przedłużeniem lub skróceniem tego okresu.

Decyzje w tym zakresie wymagają zgody sądu opiekuńczego. Do matek

pozbawionych wolności sprawujących stałą i bezpośrednią opiekę nad dzieckiem

przepisu art. 69 nie stosuje się.

§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb

przyjmowania dzieci matek pozbawionych wolności do domów dla matki i dziecka

przy wskazanych zakładach karnych oraz szczegółowe zasady organizowania

i działania tych placówek, uwzględniając sytuacje, o których mowa w § 3–4,

a także potrzeby w zakresie zabezpieczenia prawidłowego rozwoju dziecka.

Art. 87a. § 1. Wykonując karę wobec skazanych sprawujących stałą pieczę

nad dzieckiem do lat 15, uwzględnia się w szczególności potrzebę inicjowania,

podtrzymywania i zacieśniania ich więzi uczuciowej z dziećmi, wywiązywania się

z obowiązków alimentacyjnych oraz świadczenia pomocy materialnej dzieciom,

a także współdziałania z placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, w których te

dzieci przebywają.

§ 2. Skazani sprawujący stałą pieczę nad dziećmi, które przebywają

w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, powinni być w miarę możliwości

osadzani w odpowiednich zakładach karnych, położonych najbliżej miejsca pobytu

dzieci.

Art. 88. § 1. Skazanego odbywającego karę w systemie programowanego

oddziaływania osadza się w zakładzie karnym typu półotwartego, chyba że

szczególne okoliczności uzasadniają osadzenie go w zakładzie karnym typu

zamkniętego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 68/184

§ 2. Skazanego za przestępstwo nieumyślne lub odbywającego zastępczą karę

pozbawienia wolności albo karę aresztu osadza się w zakładzie karnym typu

półotwartego, chyba że szczególne okoliczności przemawiają za osadzeniem go

w zakładzie karnym innego typu.

§ 3. W zakładzie karnym typu zamkniętego osadza się:

1) skazanego za przestępstwo popełnione w zorganizowanej grupie albo związku

mających na celu popełnianie przestępstw, chyba że szczególne okoliczności

przemawiają przeciwko takiemu osadzeniu, co nie dotyczy skazanych

uznanych za stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu;

2) skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności albo na karę 25 lat

pozbawienia wolności;

3) skazanego z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi, w tym

skazanego za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego,

popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, lub

upośledzonego umysłowo;

4) skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu;

5) skazanego objętego ochroną na mocy art. 88d albo ustawy z dnia 25 czerwca

1997 r. o świadku koronnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1197).

§ 4. (uchylony)

§ 5. (uchylony)

§ 5a. (uchylony)

§ 5b. (uchylony)

§ 6. W zakładzie karnym typu zamkniętego można także osadzić, ze względu

na zagrożenie społeczne albo zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu:

1) skazanego za przestępstwo nieumyślne, odbywającego zastępczą karę

pozbawienia wolności, osobę odbywającą karę aresztu oraz skazane kobiety,

a także innych skazanych, których właściwości i warunki osobiste, sposób

życia przed popełnieniem przestępstwa, zachowanie po dokonaniu

przestępstwa, negatywna ocena postawy i zachowania w areszcie śledczym,

względy bezpieczeństwa zakładu albo inne szczególne okoliczności wskazują,

04.02.2019

©Telksinoe s. 69/184

że należy wobec nich wykonywać karę w warunkach zwiększonej izolacji

i zabezpieczenia;

2) skazanego, który podczas pobytu w areszcie śledczym lub zakładzie karnym

naruszył w poważnym stopniu dyscyplinę i porządek;

3) skazanego przebywającego dotychczas w zakładzie karnym typu otwartego

lub półotwartego, jeżeli negatywna ocena jego postawy i zachowania, a także

względy bezpieczeństwa zakładu wskazują, że należy wobec niego

wykonywać karę w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia;

4) skazanego, który popełnił przestępstwo o znacznym stopniu społecznej

szkodliwości, jeżeli jego postawa i zachowanie przemawiają za

przebywaniem w zakładzie karnym typu zamkniętego.

Art. 88a. § 1. Za skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne

albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu można uznać skazanego,

który popełnił przestępstwo o bardzo wysokim stopniu społecznej szkodliwości,

w szczególności:

1) przestępstwo:

a) zamachu na:

– niepodległość lub integralność Rzeczypospolitej Polskiej,

– konstytucyjny ustrój państwa lub konstytucyjne organy

Rzeczypospolitej Polskiej,

– życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,

– jednostkę Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

b) ze szczególnym okrucieństwem,

c) wzięcia lub przetrzymania zakładnika albo w związku z wzięciem

zakładnika,

d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego,

e) z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych albo łatwopalnych;

2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolności stwarzał zagrożenie

dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego w ten sposób, że:

a) był organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego wystąpienia

w zakładzie karnym lub areszcie śledczym,

b) dopuścił się czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego lub inną

osobę zatrudnioną w zakładzie karnym lub areszcie śledczym,

04.02.2019

©Telksinoe s. 70/184

c) był sprawcą zgwałcenia, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu albo znęcał

się nad skazanym, ukaranym lub tymczasowo aresztowanym,

d) uwolnił się lub usiłował uwolnić się z zakładu karnego typu zamkniętego

lub aresztu śledczego albo podczas konwojowania poza terenem takiego

zakładu lub aresztu;

3) przestępstwo w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu

popełnianie przestępstw, zwłaszcza z uwagi na jego kierowniczą lub znaczącą

rolę w grupie lub związku.

§ 2. Przy podjęciu i każdorazowej weryfikacji decyzji o uznaniu skazanego za

stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla

bezpieczeństwa zakładu komisja penitencjarna uwzględnia:

1) właściwości i warunki osobiste skazanego;

2) motywacje i sposób zachowania się przy popełnieniu przestępstwa oraz rodzaj

i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa;

3) sposób zachowania się w trakcie pobytu w zakładzie karnym;

4) stopień demoralizacji lub postępy w resocjalizacji;

5) w wypadku skazanego za przestępstwo popełnione w zorganizowanej grupie

albo związku mających na celu popełnianie przestępstw – zagrożenie dla

porządku prawnego, które może wyniknąć z nawiązania przez skazanego

bezprawnych kontaktów z innymi członkami grupy, w tym zwłaszcza

zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego lub dla czynności mających na

celu ujawnienie mienia stanowiącego korzyść z popełnienia przestępstwa,

oraz fakt, że inni członkowie grupy lub związku przebywają na wolności.

§ 3. Skazany stwarzający poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu odbywa karę w wyznaczonym oddziale lub

celi zakładu karnego typu zamkniętego w warunkach zapewniających wzmożoną

ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo tego zakładu.

§ 4. O osadzeniu skazanego w wyznaczonym oddziale lub celi zakładu

karnego typu zamkniętego zawiadamia się sędziego penitencjarnego.

§ 5. Skazanego, o którym mowa w art. 88 § 3 pkt 5, można osadzić, za jego

zgodą, w oddziale lub celi, o których mowa w § 3.

04.02.2019

©Telksinoe s. 71/184

Art. 88b. § 1. W zakładzie karnym typu zamkniętego skazani stwarzający

poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa

zakładu odbywają karę w następujących warunkach:

1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki,

przeprowadzania spacerów, widzeń, odprawiania nabożeństw, spotkań

religijnych i nauczania religii oraz zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu

kultury fizycznej i sportu wyposaża się w odpowiednie zabezpieczenia

techniczno-ochronne;

2) cele mieszkalne pozostają zamknięte całą dobę i są częściej kontrolowane niż

te, w których osadzeni są skazani, wobec których nie podjęto decyzji, o której

mowa w art. 76 § 1 pkt 7;

3) skazani mogą uczyć się, pracować, bezpośrednio uczestniczyć

w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz korzystać

z zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, tylko

w oddziale, w którym są osadzeni;

4) poruszanie się skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się pod

wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezbędnych potrzeb;

5) skazanych poddaje się kontroli osobistej przy każdorazowym wyjściu

i powrocie do cel;

6) spacer skazanych odbywa się w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym

dozorem;

7) sposób osobistego kontaktowania się przedstawicieli podmiotów określonych

w art. 38 § 1 ze skazanymi określa każdorazowo dyrektor zakładu karnego;

8) widzenia skazanych odbywają się w wyznaczonych miejscach pod

wzmocnionym dozorem. Skazani nie mogą korzystać z widzeń w obecności

skazanych, wobec których nie podjęto decyzji, o której mowa

w art. 76 § 1 pkt 7;

9) widzenia mogą być udzielane w sposób uniemożliwiający bezpośredni

kontakt z osobami odwiedzającymi, jeżeli zachodzi poważne zagrożenie

bezpieczeństwa osób odwiedzających. Decyzje w tej sprawie podejmuje

dyrektor zakładu karnego. Nie dotyczy to osób, o których mowa w art. 8 § 3.

Jednak na żądanie tych osób widzeń udziela się w sposób uniemożliwiający

04.02.2019

©Telksinoe s. 72/184

bezpośredni kontakt ze skazanymi. W czasie korzystania z widzeń skazani nie

mogą spożywać artykułów żywnościowych i napojów;

10) skazani nie mogą korzystać z własnej odzieży i obuwia.

§ 2. Komisja penitencjarna może uznać, że nie zachodzi potrzeba stosowania

wszystkich warunków, o których mowa w § 1, i odstąpić od stosowania jednego

lub więcej z nich; przepis art. 88a § 2 stosuje się odpowiednio. Jeżeli jest to

uzasadnione okolicznościami, można przywrócić stosowanie warunków, od

których odstąpiono, lub zmienić ich zakres.

§ 3. Na wniosek skazanego lub jego obrońcy, nie częściej jednak niż raz na

3 miesiące, komisja penitencjarna wskazuje przyczyny uzasadniające kwalifikację

skazanego jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu oraz stosowanie wobec niego warunków

określonych w § 1.

Art. 88c. § 1. Zachowanie skazanego stwarzającego poważne zagrożenie

społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu podlega stałemu

monitorowaniu.

§ 2. Monitorowanie prowadzi się w celach mieszkalnych wraz z częścią

przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych oraz w miejscach

i pomieszczeniach, o których mowa w art. 88b § 1 pkt 1. Monitorowany obraz lub

dźwięk podlega utrwalaniu.

Art. 88d. § 1. Jeżeli w związku z toczącym się lub zakończonym

postępowaniem karnym, w którym skazany uczestniczy lub uczestniczył

w charakterze podejrzanego, oskarżonego, świadka lub pokrzywdzonego,

wystąpiło poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia

poważnego zagrożenia dla jego życia lub zdrowia, dyrektor zakładu karnego

obejmuje takiego skazanego szczególną ochroną w warunkach zwiększonej izolacji

i zabezpieczenia, polegającą w szczególności na:

1) kontroli stanu jego zdrowia;

2) udzielaniu pomocy psychologicznej;

3) stosowaniu warunków odbywania kary określonych w art. 90 pkt 7–9.

§ 2. Szczególna ochrona może polegać również na stosowaniu wobec

skazanego, o którym mowa w § 1:

04.02.2019

©Telksinoe s. 73/184

1) warunków odbywania kary określonych w art. 88b lub 88c,

2) ochrony osobistej w rozumieniu ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku

koronnym

– za zgodą skazanego.

§ 3. Dyrektor zakładu karnego obejmuje skazanego szczególną ochroną na

wniosek sądu, przed którym toczy się postępowanie karne, albo prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. We wniosku

należy podać przyczyny objęcia skazanego szczególną ochroną oraz wskazać czas

jej trwania, nie dłuższy niż 6 miesięcy.

§ 4. Dyrektor zakładu karnego może objąć skazanego szczególną ochroną na

jego uzasadniony wniosek; we wniosku należy podać przyczyny objęcia skazanego

szczególną ochroną oraz wskazać czas jej trwania, nie dłuższy niż 6 miesięcy.

Przed podjęciem decyzji dyrektor zakładu karnego zasięga opinii odpowiednio sądu

lub prokuratora, o których mowa w § 3, a po zakończeniu postępowania karnego

opinii sędziego penitencjarnego; do czasu otrzymania opinii dyrektor może

tymczasowo stosować wobec skazanego środki, o których mowa w § 1.

§ 5. W decyzji o objęciu skazanego szczególną ochroną należy określić

termin, do którego ochrona ma trwać, a także wskazać sposób realizacji tej ochrony.

§ 6. Jeżeli po upływie terminu, o którym mowa w § 5, w dalszym ciągu

występuje poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia

poważnego zagrożenia dla życia lub zdrowia skazanego, szczególną ochronę

przedłuża się na kolejny okres; przepisy § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. Decyzja

o przedłużeniu szczególnej ochrony winna być wydana w sposób zabezpieczający

ciągłość stosowania tej ochrony.

§ 7. W wypadku ustania przyczyny objęcia skazanego szczególną ochroną,

dyrektor zakładu karnego, na wniosek sądu, przed którym toczy się postępowanie

karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie

przygotowawcze, cofa szczególną ochronę. W wypadku objęcia szczególną

ochroną skazanego na jego wniosek, cofnięcie szczególnej ochrony może nastąpić

na wniosek skazanego lub z urzędu, po zasięgnięciu opinii odpowiednio sądu lub

prokuratora, o których mowa w § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii

sędziego penitencjarnego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 74/184

§ 8. Decyzję o objęciu szczególną ochroną, a także decyzję o przedłużeniu lub

o cofnięciu jej stosowania doręcza się skazanemu.

§ 9. Dyrektor zakładu karnego zawiadamia sędziego penitencjarnego

o objęciu skazanego szczególną ochroną, o jej przedłużeniu lub o jej cofnięciu.

§ 10. Szczególna ochrona jest stosowana także w razie przeniesienia

skazanego do innego zakładu karnego. Dyrektor zakładu karnego, w którym

skazany przebywa, informuje dyrektora zakładu karnego, do którego skazany ma

być przeniesiony, o objęciu go szczególną ochroną oraz o dotychczasowym

sposobie ochrony i przyczynach jej zastosowania. Dyrektor zakładu karnego, do

którego skazany został przeniesiony, niezwłocznie zawiadamia sędziego

penitencjarnego o stosowaniu wobec skazanego szczególnej ochrony.

§ 11. Po zakończeniu postępowania karnego organem właściwym w zakresie

składania wniosków sądu lub prokuratora, o których mowa w § 3 i 7, jest sędzia

penitencjarny.

Art. 89. § 1. Jeżeli postawa i zachowanie skazanego za tym przemawiają,

przenosi się go z zakładu karnego typu zamkniętego do zakładu typu półotwartego

lub otwartego.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio przy przenoszeniu skazanego

z zakładu typu półotwartego.

§ 3. Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności można przenieść

do zakładu karnego typu półotwartego po odbyciu przez niego co najmniej 15 lat,

a do zakładu typu otwartego – po odbyciu przez niego co najmniej 20 lat kary.

§ 3a. Przeniesienie, o którym mowa w § 1, skazanego z zaburzeniami

preferencji seksualnych za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu

karnego, popełnione w związku z tymi zaburzeniami, wymaga zgody sędziego

penitencjarnego.

§ 4. Ujemna ocena postawy i zachowania skazanego, a także względy

bezpieczeństwa mogą powodować przeniesienie go do zakładu karnego typu

półotwartego lub zamkniętego.

Art. 90. W zakładzie karnym typu zamkniętego:

04.02.2019

©Telksinoe s. 75/184

1) cele mieszkalne skazanych mogą być otwarte w porze dziennej przez

określony czas, jeżeli względy bezpieczeństwa nie stoją temu na

przeszkodzie;

2) skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu karnego w pełnym

systemie konwojowania;

3) zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe oraz nauczanie organizuje się

w obrębie zakładu karnego;

4) ruch skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się w sposób

zorganizowany i pod dozorem;

5) skazani mogą korzystać z własnej bielizny i obuwia, a za zezwoleniem

dyrektora zakładu karnego – także z odzieży;

6) skazani mogą korzystać z dwóch widzeń w miesiącu, a za zgodą dyrektora

zakładu karnego wykorzystać je jednorazowo;

7) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego;

rozmowy skazanych w trakcie widzeń podlegają kontroli administracji

zakładu karnego;

8) korespondencja skazanych podlega cenzurze administracji zakładu karnego,

chyba że ustawa stanowi inaczej;

9) rozmowy telefoniczne skazanych podlegają kontroli administracji zakładu

karnego.

Art. 91. W zakładzie karnym typu półotwartego:

1) cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte w porze dziennej, natomiast

w porze nocnej mogą być zamknięte;

2) skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu karnego w systemie

zmniejszonego konwojowania lub bez konwojenta, w tym również na

pojedynczych stanowiskach pracy;

3) skazanym można zezwalać na uczestniczenie w nauczaniu, szkoleniu oraz

w zajęciach terapeutycznych organizowanych poza terenem zakładu karnego;

4) skazani mogą brać udział w organizowanych przez administrację poza

terenem zakładu karnego grupowych zajęciach kulturalno-oświatowych lub

sportowych;

5) skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w czasie i miejscach

ustalonych w porządku wewnętrznym;

04.02.2019

©Telksinoe s. 76/184

6) skazani mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia;

7) skazanym można udzielać przepustek z zakładu karnego, nie częściej niż raz

na dwa miesiące, łącznie na okres nie- przekraczający 14 dni w roku;

8) skazani mogą korzystać z trzech widzeń w miesiącu, które za zgodą dyrektora

zakładu karnego mogą być połączone;

9) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego;

rozmowy skazanych w trakcie widzeń mogą podlegać kontroli administracji

zakładu karnego;

10) korespondencja skazanych może podlegać cenzurze administracji zakładu

karnego;

11) rozmowy telefoniczne skazanych mogą podlegać kontroli administracji

zakładu karnego.

Art. 91a. W zakładach karnych dla młodocianych typu zamkniętego

i półotwartego skazani mają ponadto prawo do dodatkowego widzenia w miesiącu.

Art. 92. W zakładzie karnym typu otwartego:

1) cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte przez całą dobę;

2) skazanych zatrudnia się przede wszystkim poza terenem zakładu karnego, bez

konwojenta, na pojedynczych stanowiskach pracy;

3) skazanym można zezwalać na uczestniczenie w nauczaniu, szkoleniu oraz

zajęciach terapeutycznych organizowanych poza terenem zakładu karnego;

4) skazani mogą brać udział w organizowanych przez administrację, poza

terenem zakładu karnego, grupowych zajęciach kulturalno-oświatowych lub

sportowych;

5) skazanym można zezwalać na udział w zajęciach i imprezach kulturalno-

-oświatowych lub sportowych organizowanych poza terenem zakładu

karnego;

6) skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w czasie i miejscach

ustalonych w porządku wewnętrznym;

7) skazani mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia;

8) skazani mogą otrzymywać z depozytu zakładu karnego pieniądze pozostające

do ich dyspozycji;

04.02.2019

©Telksinoe s. 77/184

9) skazanym można udzielać przepustek z zakładu karnego, nie częściej niż raz

w miesiącu, łącznie na okres nieprzekraczający 28 dni w roku;

10) skazany może korzystać z nieograniczonej liczby widzeń;

11) widzenia skazanych mogą podlegać nadzorowi administracji zakładu karnego.

Rozmowy skazanych w trakcie widzeń nie podlegają kontroli administracji

zakładu karnego;

12) skazanym, w miarę możliwości, stwarza się warunki do przygotowywania

dodatkowych posiłków we własnym zakresie;

13) korespondencja skazanych nie podlega cenzurze administracji zakładu

karnego;

14) rozmowy telefoniczne skazanych nie podlegają kontroli administracji zakładu

karnego.

Art. 93. Do przepustek określonych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9 stosuje się

odpowiednio przepisy art. 139 § 1, 2, 5, 7 i 8 oraz art. 140.

Art. 94. Skazany na karę aresztu wojskowego odbywa karę w zakładzie

karnym typu otwartego, chyba że szczególne względy przemawiają za potrzebą

osadzenia skazanego w zakładzie karnym innego typu.

Art. 95. § 1. W systemie programowanego oddziaływania odbywają karę

skazani młodociani, a także skazani dorośli, którzy po przedstawieniu im projektu

programu oddziaływania wyrażają zgodę na współudział w jego opracowaniu

i wykonaniu.

§ 2. W programach oddziaływania ustala się zwłaszcza: rodzaje zatrudnienia

i nauczania skazanych, ich kontakty przede wszystkim z rodziną i innymi osobami

bliskimi, wykorzystywanie czasu wolnego, możliwości wywiązywania się

z ciążących na nich obowiązków oraz inne przedsięwzięcia niezbędne dla

przygotowania skazanych do powrotu do społeczeństwa.

§ 3. Wykonywanie programów oddziaływania podlega okresowym ocenom;

programy te mogą ulegać zmianom.

§ 4. Jeżeli zachodzą warunki określone w art. 96, skazanego przenosi się do

odbywania kary w systemie terapeutycznym. Skazanego dorosłego przenosi się do

odbywania kary w systemie zwykłym, jeżeli nie przestrzega on wymagań

ustalonych w programie oddziaływania.

04.02.2019

©Telksinoe s. 78/184

Art. 96. § 1. W systemie terapeutycznym odbywają karę skazani

z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi, w tym skazani za przestępstwo

określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku z zaburzeniami

preferencji seksualnych, upośledzeni umysłowo, a także uzależnieni od alkoholu

albo innych środków odurzających lub psychotropowych oraz skazani

niepełnosprawni fizycznie – wymagający oddziaływania specjalistycznego,

zwłaszcza opieki psychologicznej, lekarskiej lub rehabilitacyjnej.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Jeżeli przemawiają za tym względy lecznicze i wychowawcze,

w oddziale terapeutycznym mogą odbywać karę także inni skazani, za ich zgodą.

§ 4. Karę pozbawienia wolności w systemie terapeutycznym wykonuje się

przede wszystkim w oddziale terapeutycznym o określonej specjalizacji.

Art. 97. § 1. Wykonując karę w systemie terapeutycznym, uwzględnia się

w postępowaniu ze skazanymi w szczególności potrzebę zapobiegania pogłębianiu

się patologicznych cech osobowości, przywracania równowagi psychicznej oraz

kształtowania zdolności współżycia społecznego i przygotowania do

samodzielnego życia.

§ 2. Wykonywanie kary dostosowuje się do potrzeb w zakresie leczenia,

zatrudnienia, nauczania i wymagań higienicznosanitarnych. Jeżeli względy

zdrowotne tego wymagają, organizuje się zatrudnienie w warunkach pracy

chronionej.

§ 3. Skazanych, którzy nie wymagają już oddziaływania specjalistycznego,

o którym mowa w art. 96, przenosi się do odpowiedniego systemu wykonywania

kary.

Art. 98. W systemie zwykłym skazany może korzystać z dostępnego

w zakładzie karnym zatrudnienia, nauczania oraz zajęć kulturalno-oświatowych

i sportowych.

Art. 99. § 1. Zastępczą karę pozbawienia wolności wykonuje się w systemie

zwykłym, w miarę możliwości w oddzieleniu od innych skazanych, chyba że

szczególne względy przemawiają za skierowaniem skazanego do innego systemu.

§ 2. Ukarani karą aresztu orzeczoną za wykroczenie lub karami

porządkowymi oraz osoby, wobec których zastosowano środki przymusu

04.02.2019

©Telksinoe s. 79/184

skutkujące pozbawienie wolności, odbywają je oddzielnie od skazanych,

w systemie zwykłym, chyba że szczególne względy przemawiają za skierowaniem

do innego systemu.

§ 3. Jeżeli wobec skazanego wykonywana jest kolejno kara pozbawienia

wolności, a następnie kara orzeczona za wykroczenie albo kara porządkowa lub

środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności, to w czasie wykonywania tej

kary lub środka skazany pozostaje w takim systemie wykonywania kary, do jakiego

został skierowany w czasie odbywania kary pozbawienia wolności.

Art. 100. § 1. Skazany odbywa karę we właściwym ze względu na rodzaj, typ,

system wykonywania kary lub zabezpieczenie zakładzie karnym. Przeniesienie

skazanego do innego właściwego zakładu karnego może nastąpić, szczególnie

w przypadku:

1) zmiany przeznaczenia zakładu karnego lub w celu zapewnienia warunków,

o których mowa w art. 110 § 2;

2) zatrudnienia lub nauki;

3) udzielenia świadczenia zdrowotnego;

4) skierowania do ośrodka diagnostycznego, oddziału terapeutycznego lub

oddziału dla osób stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu śledczego lub zakładu karnego;

5) udziału w czynności procesowej;

6) ważnych względów rodzinnych;

7) względów związanych z bezpieczeństwem skazanego;

8) konieczności zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w zakładzie.

§ 2. Dyrektor Generalny Służby Więziennej ustala miejsce odbywania kary

pozbawienia wolności dla skazanego objętego ochroną na podstawie ustawy z dnia

25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym.

Oddział 4

Prawa i obowiązki skazanego

Art. 101. Skazanego po osadzeniu w zakładzie karnym należy bezzwłocznie

poinformować o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach

oraz o konsekwencjach wynikających z art. 139 § 1 Kodeksu postępowania

karnego, a zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się z przepisami niniejszego

04.02.2019

©Telksinoe s. 80/184

kodeksu i regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary

pozbawienia wolności, oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim i zabiegom

sanitarnym.

Art. 102. Skazany ma prawo w szczególności do:

1) odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży,

warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych

i odpowiednich warunków higieny;

2) utrzymywania więzi z rodziną i innymi osobami bliskimi;

3) korzystania z wolności religijnej;

4) otrzymywania związanego z zatrudnieniem wynagrodzenia oraz do

ubezpieczenia społecznego w zakresie przewidzianym w odrębnych

przepisach, a także pomocy w uzyskiwaniu świadczeń inwalidzkich;

5) kształcenia i samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej, a za

zgodą dyrektora zakładu karnego do wytwarzania i zbywania wykonanych

przedmiotów;

6) korzystania z urządzeń i zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych, radia,

telewizji, książek i prasy;

7) komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem, właściwym kuratorem

sądowym oraz wybranym przez siebie przedstawicielem, o którym mowa

w art. 42;

8) komunikowania się z podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1;

9) zapoznawania się z opiniami, sporządzonymi przez administrację zakładu

karnego, stanowiącymi podstawę podejmowanych wobec niego decyzji;

10) składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia

oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu

karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej,

sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw

Obywatelskich;

11) prowadzenia korespondencji z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości

i innymi organami państwowymi, organami samorządu terytorialnego,

Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka oraz organami

powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską

umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka.

04.02.2019

©Telksinoe s. 81/184

Art. 103. Skazani mają prawo kierować skargi do organów powołanych na

podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych

dotyczących ochrony praw człowieka.

Art. 104. Korzystanie przez skazanego z przysługujących mu praw powinno

następować w sposób nienaruszający praw innych osób oraz niezakłócający

ustalonego w zakładzie karnym porządku.

Art. 105. § 1. Skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede

wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi przez widzenia, korespondencję,

rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne, a w uzasadnionych

wypadkach, za zgodą dyrektora zakładu karnego, również przez inne środki

łączności, oraz ułatwiać utrzymywanie kontaktów z podmiotami, o których mowa

w art. 38 § 1.

§ 2. Skazany cudzoziemiec może prowadzić korespondencję z właściwym

urzędem konsularnym, a w razie braku takiego urzędu – z właściwym

przedstawicielstwem dyplomatycznym oraz korzystać z widzeń z urzędnikiem

konsularnym lub wykonującym funkcje konsularne pracownikiem

przedstawicielstwa dyplomatycznego.

§ 3. Zakres i sposób kontaktów, o których mowa w § 1 i 2, w szczególności

nadzór nad widzeniami, cenzura korespondencji, kontrolowanie rozmów w trakcie

widzeń i telefonicznych, są uzależnione od rodzaju i typu zakładu karnego,

w którym skazany odbywa karę, a także od wymogów indywidualnego

oddziaływania, z wyjątkiem prawa do otrzymywania paczek.

§ 4. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania

korespondencji w zakładach karnych typu zamkniętego i półotwartego,

a w zakładach karnych typu półotwartego także cenzurowania korespondencji oraz

kontrolowania rozmów w trakcie widzeń i rozmów telefonicznych, z wyjątkiem

przypadków określonych w art. 8 § 3 oraz w art. 8a § 2 i 3, jeżeli wymagają tego

względy bezpieczeństwa zakładu lub porządku publicznego, powiadamiając o tym

sędziego penitencjarnego oraz skazanego. Dyrektor zakładu karnego może

zezwolić na przekazanie skazanemu ważnej wiadomości zawartej w zatrzymanej

korespondencji.

04.02.2019

©Telksinoe s. 82/184

§ 5. Dołączonych do akt osobowych kopii korespondencji przed jej

ocenzurowaniem oraz korespondencji zatrzymanej nie udostępnia się skazanemu.

§ 6. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania

otrzymywanych i przesyłanych przez skazanych paczek lub ich zniszczenia, jeżeli

wymagają tego względy bezpieczeństwa zakładu lub porządku publicznego,

powiadamiając o tym sędziego penitencjarnego oraz skazanego. Zniszczenie

paczek odbywa się na podstawie odrębnych przepisów.

§ 7. Skazany otrzymuje pisemne potwierdzenie odbioru w zakładzie karnym

wysyłanej przez niego korespondencji urzędowej. Na kopercie umieszcza się

odcisk stempla z nazwą zakładu karnego oraz odnotowuje się datę jej odbioru.

Art. 105a. § 1. Widzenie trwa 60 minut. W tym samym dniu skazanemu

udziela się tylko jednego widzenia, z zastrzeżeniem art. 90 pkt 6 i art. 91 pkt 8.

§ 2. W widzeniu mogą uczestniczyć nie więcej niż dwie osoby pełnoletnie,

chyba że dyrektor zakładu karnego, w uzasadnionych wypadkach, wyrazi zgodę na

udział większej liczby osób. Liczba osób niepełnoletnich nie podlega ograniczeniu.

Osoby niepełnoletnie mogą korzystać z widzeń tylko pod opieką osób pełnoletnich.

§ 3. Skazani, o których mowa w art. 87a, mają prawo do dodatkowego

widzenia z dziećmi.

§ 4. Widzenie z osobą niebędącą członkiem rodziny lub inną osobą bliską,

skazany może otrzymać za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego.

§ 5. Widzenia odbywają się pod nadzorem funkcjonariusza, w sposób

umożliwiający bezpośredni kontakt skazanego z osobą odwiedzającą, przy

oddzielnym stoliku.

§ 6. W czasie widzenia zezwala się na spożywanie artykułów żywnościowych

i napojów zakupionych przez odwiedzających na terenie zakładu karnego. Artykuły

żywnościowe i napoje, które nie zostały spożyte w czasie widzenia, przekazuje się

osobie odwiedzającej.

§ 7. W razie naruszenia przez skazanego lub osobę go odwiedzającą

ustalonych zasad odbywania widzenia, może być ono przerwane lub zakończone

przed czasem.

§ 8. Szczegółowe warunki i zasady odbywania widzeń dyrektor zakładu

karnego podaje do wiadomości, w formie ogłoszenia, w miejscu dostępnym dla

odwiedzających.

04.02.2019

©Telksinoe s. 83/184

§ 9. Ograniczenia wynikające z § 1, 2 i 5 nie mają zastosowania do widzeń

skazanego z osobami wymienionymi w art. 8 § 3 i art. 105 § 2.

Art. 105b. § 1. Skazany ma prawo korzystać z samoinkasującego aparatu

telefonicznego na własny koszt lub na koszt rozmówcy.

§ 2. W uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego może zezwolić

skazanemu na skorzystanie z innego, niż określony w § 1, aparatu na koszt

abonenta lub skazanego, a jeżeli skazany nie posiada środków pieniężnych, na

koszt zakładu karnego.

§ 3. W wypadkach zagrożenia porządku publicznego lub zagrożenia dla

bezpieczeństwa zakładu dyrektor zakładu karnego może na czas określony

pozbawić skazanego uprawnienia, o którym mowa w § 1.

Art. 106. § 1. Skazany ma prawo do wykonywania praktyk religijnych

i korzystania z posług religijnych oraz bezpośredniego uczestniczenia

w nabożeństwach odprawianych w zakładzie karnym w dni świąteczne i słuchania

nabożeństw transmitowanych przez środki masowego przekazu, a także do

posiadania niezbędnych w tym celu książek, pism i przedmiotów.

§ 2. Skazany ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym w zakładzie

karnym nauczaniu religii, brania udziału w działalności charytatywnej i społecznej

kościoła lub innego związku wyznaniowego, a także do spotkań indywidualnych

z duchownym kościoła lub innego związku wyznaniowego, do którego należy;

duchowni ci mogą odwiedzać skazanych w pomieszczeniach, w których

przebywają.

§ 3. Korzystanie z wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani

zakłócać ustalonego porządku w zakładzie karnym.

§ 4. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii odpowiednich władz

duchownych kościołów i innych związków wyznaniowych, określi, w drodze

rozporządzenia, szczegółowe zasady wykonywania praktyk religijnych

i korzystania z posług religijnych w zakładach karnych i aresztach śledczych,

mając na względzie potrzebę zapewnienia warunków dla indywidualnego

i zbiorowego uczestnictwa osób osadzonych w tych zakładach i aresztach

w nabożeństwach i spotkaniach.

04.02.2019

©Telksinoe s. 84/184

Art. 107. § 1. Skazani za przestępstwo popełnione z motywacji politycznej,

religijnej lub przekonań ideowych odbywają karę w oddzieleniu od skazanych za

inne przestępstwa; mają prawo do korzystania z własnej odzieży, bielizny i obuwia

oraz nie podlegają obowiązkowi pracy.

§ 2. Z uprawnień, o których mowa w § 1, nie korzystają skazani za

przestępstwa popełnione z użyciem przemocy.

Art. 108. § 1. Administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania

odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego

w czasie odbywania kary.

§ 2. Skazany jest obowiązany poinformować niezwłocznie przełożonego

o zagrożeniach dla jego bezpieczeństwa osobistego oraz unikać tych zagrożeń.

Art. 109. § 1. Skazany przebywający w zakładzie karnym lub areszcie

śledczym otrzymuje trzy razy dziennie napój i posiłki o odpowiedniej wartości

odżywczej, w tym co najmniej jeden posiłek gorący, z uwzględnieniem rodzaju

wykonywanej pracy i wieku skazanego, a w miarę możliwości także wymogów

religijnych i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje

wyżywienie według wskazań lekarza.

§ 2. Skazany przebywający poza zakładem karnym lub aresztem śledczym,

który bierze udział w szczególności w czynnościach procesowych lub innych

czynnościach wymagających konwojowania, a któremu ze względów technicznych

lub organizacyjnych nie można wydać gorącego posiłku, a zwłaszcza w przypadku

braku możliwości wydania posiłku w godzinach ustalonych w porządku

wewnętrznym obowiązującym w zakładzie karnym lub areszcie śledczym,

otrzymuje wyżywienie w postaci suchego prowiantu o odpowiedniej wartości

odżywczej i napój, z uwzględnieniem wieku skazanego, a w miarę możliwości

także wymogów religijnych i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego

wymaga, otrzymuje wyżywienie w postaci suchego prowiantu według wskazań

lekarza.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje

posiłków i napojów wydawanych osadzonym w zakładach karnych i aresztach

śledczych, ich wartość odżywczą i energetyczną, a także minimalny dzienny koszt

posiłków i napojów, uwzględniając wiek, stan zdrowia osadzonego i rodzaj

04.02.2019

©Telksinoe s. 85/184

wykonywanej przez niego pracy, konieczność zapewnienia posiłków i napojów

osadzonym przyjmowanym do zakładu karnego lub aresztu śledczego i je

opuszczającym, oraz przebywającym poza zakładem karnym lub aresztem

śledczym, a także mając na uwadze konieczność zapewnienia warzyw i owoców

w ciągu dnia.

Art. 110. § 1. Skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub

jednoosobowej.

§ 2. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie

mniej niż 3 m2. Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy

zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny,

dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według

norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie

do czytania i wykonywania pracy.

§ 2a. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić

skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 90 dni, w warunkach, o których

mowa w § 2 zdanie drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca

na skazanego wynosi poniżej 3 m2, nie mniej jednak niż 2 m2, w razie:

1) wprowadzenia stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej, lub

w czasie ich obowiązywania,

2) ogłoszenia na terenie położenia zakładu karnego lub aresztu śledczego stanu

zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii albo wystąpienia

w zakładzie karnym lub areszcie śledczym stanu zagrożenia

epidemiologicznego lub stanu epidemii

– uwzględniając stopień zagrożenia dla życia i zdrowia;

3) konieczności zapobieżenia wystąpieniu innego zdarzenia stanowiącego

bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa skazanego albo bezpieczeństwa

zakładu karnego lub aresztu śledczego albo zapobieżenia skutkom takiego

zdarzenia.

§ 2b. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić

skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w warunkach, o których mowa

w § 2 zdanie drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na

skazanego wynosi poniżej 3 m2, nie mniej jednak niż 2 m2, jeżeli zachodzi

04.02.2019

©Telksinoe s. 86/184

konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie

śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych:

1) skazanego na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata;

2) skazanego określonego w art. 64 § 1 lub 2 oraz art. 65 Kodeksu karnego;

3) skazanego za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego;

4) skazanego, który samowolnie uwolnił się od odbywania kary pozbawienia

wolności;

5) skazanego, który korzystając z zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu

karnego lub aresztu śledczego, nie powrócił w wyznaczonym terminie;

6) przetransportowanego na polecenie sądu lub prokuratora z innego zakładu

karnego lub aresztu śledczego, w celu udziału w rozprawie lub innych

czynnościach procesowych;

7) osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej karą porządkową lub co do której

zastosowano inne środki przymusu skutkujące pozbawienie wolności.

§ 2c. Okres, o którym mowa w § 2b, może być przedłużony tylko za zgodą

sędziego penitencjarnego. Łączny okres umieszczenia skazanego w warunkach

określonych w § 2b nie może przekroczyć 28 dni.

§ 2d. Wydając decyzję na podstawie § 2a–2c, należy minimalizować

zagrożenie pogorszenia warunków wykonywania kary pozbawienia wolności

i tymczasowego aresztowania oraz zmierzać do szybkiego umieszczenia w celi

mieszkalnej, o której mowa w § 2.

§ 2e. W decyzji wydanej na podstawie § 2a–2c należy określić czas oraz

przyczyny umieszczenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi

mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m2, a także oznaczyć

termin, do którego skazany ma w tych warunkach przebywać.

§ 2f. Skargę na decyzję wydaną na podstawie § 2a–2c sąd rozpoznaje

w terminie 7 dni.

§ 2g. Decyzję o umieszczeniu skazanego w warunkach określonych w § 2a–

2c należy niezwłocznie uchylić, jeżeli ustaną przyczyny, dla których została ona

wydana.

§ 2h. W wypadkach przewidzianych w § 2b i 2c należy zapewnić skazanemu

codzienne spacery dłuższe o pół godziny oraz korzystanie z dodatkowych zajęć

kulturalno-oświatowych lub z zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 87/184

§ 2i. Przepisy § 2b lub 2c mogą być stosowane wobec tego samego skazanego

nie wcześniej niż po upływie 180 dni od dnia zakończenia okresu, na który

nastąpiło poprzednie umieszczenie w warunkach w nich określonych.

§ 3. Urządzenia sanitarne w zakładzie karnym typu półotwartego i otwartego

mogą być usytuowane poza celami mieszkalnymi.

§ 4. Przy umieszczaniu skazanego w celi mieszkalnej bierze się pod uwagę

w szczególności:

1) decyzję klasyfikacyjną;

2) konieczność oddzielenia skazanego od tymczasowo aresztowanego;

3) potrzebę zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa w zakładzie karnym;

4) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne;

5) potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród skazanych;

6) konieczność zapobiegania samoagresji i popełnianiu przestępstw w trakcie

odbywania kary.

§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb

postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych

w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną

pojemność tych zakładów, w szczególności tryb postępowania Dyrektora

Generalnego Służby Więziennej, dyrektorów okręgowych oraz dyrektorów

zakładów karnych lub aresztów śledczych w zakresie zawiadamiania

o przekroczonej pojemności odpowiednio w skali kraju, obszaru działania

okręgowego inspektoratu oraz zakładu karnego lub aresztu śledczego, tryb

postępowania dyrektorów zakładów karnych i aresztów śledczych w zakresie

organizowania dodatkowych cel mieszkalnych, a także tryb postępowania

prezesów sądów i kierowników jednostek organizacyjnych prokuratury w wypadku

przeludnienia zakładów karnych lub aresztów śledczych ponad ustaloną pojemność

w skali kraju, uwzględniając konieczność humanitarnego traktowania osadzonych,

z poszanowaniem ich godności ludzkiej.

Art. 110a. § 1. Skazany ma prawo posiadać w celi dokumenty związane

z postępowaniem, którego jest uczestnikiem, artykuły żywnościowe o ciężarze

nieprzekraczającym 6 kg, wyroby tytoniowe, środki higieny osobistej, przedmioty

osobistego użytku, zegarek, listy oraz fotografie członków rodziny i innych osób

04.02.2019

©Telksinoe s. 88/184

bliskich, przedmioty kultu religijnego, materiały piśmienne, notatki osobiste,

książki, prasę i gry świetlicowe.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego może zezwolić skazanemu na posiadanie

w celi sprzętu audiowizualnego, komputerowego oraz innych przedmiotów, w tym

także podnoszących estetykę pomieszczenia lub będących wyrazem kulturalnych

zainteresowań skazanego, jeżeli posiadanie tych przedmiotów nie narusza zasad

porządku i bezpieczeństwa obowiązujących w zakładzie karnym.

§ 3. Skazany nie może posiadać w celi albo przekazywać do depozytu

w trakcie pobytu w zakładzie karnym przedmiotów, których wymiary lub ilość

naruszają obowiązujący porządek albo utrudniają konwojowanie. Przedmioty te

przesyła się, na koszt skazanego, do wskazanej przez niego osoby, instytucji lub

organizacji. W uzasadnionym wypadku przedmioty te mogą być przesłane na koszt

zakładu karnego.

§ 4. Skazany nie może posiadać, poza depozytem, środków łączności oraz

przedmiotów i dokumentów, które mogą stanowić zagrożenie dla porządku lub

bezpieczeństwa w zakładzie karnym.

Art. 111. § 1. Skazany otrzymuje do użytku, z zakładu karnego, odpowiednią

do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie, o ile nie korzysta z własnych.

Skazanemu zapewnia się warunki niezbędne do utrzymania higieny osobistej,

w szczególności otrzymuje on z zakładu karnego pościel oraz inne środki do

utrzymania higieny i czystości w celi.

§ 2. W czasie przeprowadzania czynności procesowych, transportowania oraz

w innych uzasadnionych wypadkach skazany korzysta z własnej odzieży, bielizny

i obuwia, chyba że są one nieodpowiednie ze względu na porę roku lub zniszczone

albo jeżeli przemawiają przeciwko temu względy bezpieczeństwa.

Art. 112. § 1. Skazany korzysta z niezbędnego dla zdrowia wypoczynku,

w szczególności z prawa do co najmniej godzinnego spaceru i 8-godzinnego czasu

przeznaczonego na sen w ciągu doby. Skazana, o której mowa w art. 87 § 3 i 4, ma

prawo do korzystania z dłuższego spaceru.

§ 2. W razie naruszenia przez skazanego ustalonego sposobu odbywania

spaceru, spacer może być zakończony przed czasem.

§ 3. Skazanemu nie przysługuje prawo do spaceru:

04.02.2019

©Telksinoe s. 89/184

1) w trakcie konwojowania;

2) w dniu, w którym jest konwojowany, jeżeli konwojowanie rozpoczęto nie

później niż o godzinie 800 i zakończono nie wcześniej niż o godzinie 1600.

§ 4. Jeżeli w danym dniu skazany nie korzysta ze spaceru z przyczyny,

o której mowa w § 3 pkt 2, należy mu udzielić dodatkowego spaceru w ciągu

kolejnych 7 dni.

Art. 113. § 1. Skazany przekazuje do depozytu środki pieniężne i przedmioty

wartościowe posiadane w zakładzie karnym. Środki pieniężne pozostawione

w depozycie nie podlegają oprocentowaniu.

§ 2. Do dyspozycji skazanego pozostają środki pieniężne pozostałe po

wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań objętych egzekucją oraz po

dokonaniu gromadzenia środków, o których mowa w art. 126 § 1.

§ 3. Środki pieniężne, o których mowa w § 2, skazany może przekazać na

wybrany rachunek bankowy, książeczkę oszczędnościową lub pozostawić

w depozycie.

§ 4. Na pisemny wniosek skazanego wydaje się mu z depozytu przedmioty

wartościowe niezajęte podczas postępowania egzekucyjnego oraz jeżeli nie zakłóca

to ustalonego w zakładzie karnym porządku i nie narusza uprawnień innych osób.

§ 5. Na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje się środki

pieniężne i przedmioty wartościowe pozostające do jego dyspozycji na rzecz

wskazanych przez niego osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych

przypadkach koszty przekazania może pokryć zakład karny.

§ 6. Wolne od egzekucji są:

1) zapomogi przyznane skazanemu przez dyrektora zakładu karnego;

2) środki pieniężne przyznane skazanemu ze środków, o których mowa

w art. 136a § 1;

3) środki pieniężne wpłacone na poczet grzywny, która została zamieniona na

zastępczą karę pozbawienia wolności lub zastępczą karę aresztu;

4) środki pieniężne otrzymane przez skazanego w danym miesiącu,

w wysokości 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników,

o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

04.02.2019

©Telksinoe s. 90/184

§ 7. W wypadku zezwolenia na czasowe opuszczenie przez skazanego

zakładu karnego lub udzielenia mu przepustki, na jego pisemny wniosek, dokonuje

się wypłaty pozostających do jego dyspozycji środków pieniężnych.

Art. 113a. § 1. Skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiącu

dokonywać zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz

innych artykułów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym, za środki

pieniężne pozostające do jego dyspozycji w depozycie. Skazana, o której mowa

w art. 87 § 3 i 4, ma prawo do dokonywania dodatkowych zakupów artykułów

żywnościowych.

§ 2. Skazanemu umożliwia się dokonanie pierwszego zakupu nie później niż

trzeciego dnia roboczego po przyjęciu do zakładu karnego.

§ 3. Skazany ma prawo otrzymać raz w miesiącu paczkę żywnościową,

w skład której wchodzą artykuły żywnościowe lub wyroby tytoniowe zakupione za

pośrednictwem zakładu karnego. Skazany otrzymuje paczkę żywnościową po

złożeniu zamówienia na piśmie oraz po pokryciu kosztów przygotowania paczki.

Zamówienie może być również złożone przez osobę najbliższą.

§ 4. Skazany może, za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego, otrzymywać

paczki z niezbędną mu odzieżą, bielizną, obuwiem i innymi przedmiotami

osobistego użytku oraz środkami higieny, a po pozytywnym zaopiniowaniu przez

lekarza – również z lekami; wydawanie leków odbywa się na zasadach ustalonych

przez lekarza.

§ 5. Paczki podlegają kontroli w obecności skazanego. W paczkach nie mogą

być dostarczane artykuły, których sprawdzenie jest niemożliwe bez naruszenia

w istotny sposób ich substancji, jak też artykuły w opakowaniach utrudniających

kontrolę ich zawartości, a także przedmioty, o których mowa w art. 110a § 4.

§ 6. Artykuły żywnościowe, uznane przez lekarza lub inną upoważnioną

osobę wykonującą zawód medyczny w podmiocie leczniczym dla osób

pozbawionych wolności, za nienadające się do spożycia, podlegają zniszczeniu

w obecności skazanego.

§ 7. Dyrektor zakładu karnego może, na wniosek lub po zasięgnięciu opinii

lekarza, zezwolić skazanemu, ze względu na stan jego zdrowia, na dokonywanie

dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych i częstsze otrzymywanie

paczek.

04.02.2019

©Telksinoe s. 91/184

Art. 114. Skazanemu, który nie ma możliwości zarobkowania oraz nie

posiada niezbędnych środków materialnych, dyrektor zakładu karnego może

przyznać miesięczną zapomogę w wysokości do 1/10 przeciętnego miesięcznego

wynagrodzenia pracowników.

Art. 115. § 1. Skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne,

leki i artykuły sanitarne.

§ 1a. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje

prawo wyboru:

1) lekarza i pielęgniarki ambulatorium z izbą chorych;

2) lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki

zdrowotnej i położnej podstawowej opieki zdrowotnej, określone w ustawie z

dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U.

poz. 2217);

3) świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki

zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia 27

sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze

środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938, z późn. zm.3)).

§ 2. Protezy, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze zapewnia się

skazanemu bezpłatnie, jeżeli ich brak mógłby pogorszyć stan zdrowia lub

uniemożliwić odbywanie kary pozbawienia wolności, a w innych wypadkach

odpłatnie.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób zaopatrzenia

osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych w protezy,

przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze dostarczane tym osobom bezpłatnie,

a także warunki odpłatności w wypadkach, gdy nie są spełnione przesłanki do

uzyskania ich bezpłatnie, mając na względzie ochronę zdrowia osób osadzonych

w zakładach karnych i aresztach śledczych, ich możliwości zarobkowe oraz

prawidłowość wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar i środków

przymusu skutkujących pozbawienie wolności, a także normalne funkcjonowanie

w warunkach izolacji więziennej.

3)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 2110,

2217, 2361 i 2434 oraz z 2018 r. poz. 107 i 138.

04.02.2019

©Telksinoe s. 92/184

§ 4. Świadczenia zdrowotne udzielane są skazanemu przede wszystkim przez

podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności.

§ 5. Podmioty lecznicze inne niż podmioty, o których mowa w § 4,

współdziałają z tymi podmiotami, w zapewnieniu skazanym świadczeń

zdrowotnych, gdy konieczne jest w szczególności:

1) natychmiastowe udzielenie świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie

życia lub zdrowia skazanego;

2) przeprowadzenie specjalistycznych badań, leczenia lub rehabilitacji

skazanego;

3) zapewnienie świadczeń zdrowotnych skazanemu, który korzysta z przepustki

lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego.

§ 6. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, dyrektor zakładu karnego,

po zasięgnięciu opinii lekarza zakładu karnego, może zezwolić skazanemu, na jego

koszt, na leczenie przez wybranego przez niego innego lekarza, podmiotu innego

niż określony w § 4, oraz na korzystanie z dodatkowych leków i innych wyrobów

medycznych.

§ 7. (uchylony)

§ 7a. Skazanemu, o którym mowa w art. 88 § 3 i 6 pkt 2, świadczenia

zdrowotne udzielane są w obecności funkcjonariusza niewykonującego zawodu

medycznego. Na wniosek osoby udzielającej świadczenia zdrowotnego

świadczenia zdrowotne mogą być udzielane skazanemu bez obecności

funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego.

§ 7b. Przepis § 7a stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy świadczenie

zdrowotne udzielane jest skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności

w zakładzie karnym typu zamkniętego poza terenem tego zakładu.

§ 8. Skazanemu innemu niż określony w § 7a świadczenia zdrowotne mogą

być udzielane w obecności funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego

na wniosek osoby udzielającej świadczenia zdrowotnego, jeżeli jest to konieczne

do zapewnienia jej bezpieczeństwa.

§ 9. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, zakres

i tryb udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze dla osób

pozbawionych wolności, mając na uwadze konieczność zapewnienia osobom

04.02.2019

©Telksinoe s. 93/184

pozbawionym wolności świadczeń opieki zdrowotnej także przez inne podmioty

wykonujące działalność leczniczą, jeżeli udzielenie takich świadczeń przez

podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności nie jest możliwe,

w szczególności z powodu braku wyposażenia zakładów karnych i aresztów

śledczych w specjalistyczny sprzęt medyczny.

§ 10. Minister Sprawiedliwości oraz minister właściwy do spraw zdrowia,

określą, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, zakres i tryb

współdziałania podmiotów leczniczych z podmiotami, o których mowa w § 4,

w zapewnieniu świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności, gdy

konieczne jest w szczególności natychmiastowe udzielenie świadczenia

zdrowotnego ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia osoby pozbawionej

wolności, przeprowadzenie specjalistycznego badania, leczenia lub rehabilitacji

osoby pozbawionej wolności, a także zapewnienie świadczenia zdrowotnego

osobie pozbawionej wolności korzystającej z przepustki lub czasowego zezwolenia

na opuszczenie zakładu karnego lub aresztu śledczego.

Art. 115a. § 1. Osobie pozbawionej wolności, w razie choroby

uniemożliwiającej stawiennictwo w postępowaniu prowadzonym przez sąd lub

organ prowadzący postępowanie karne, na podstawie Kodeksu postępowania

karnego, w którym obecność osoby pozbawionej wolności była obowiązkowa lub

gdy wnosiła ona o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnioną do wzięcia w niej

udziału lub przez sąd, na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego,

zaświadczenie usprawiedliwiające niestawiennictwo wystawia lekarz podmiotu,

o którym mowa w art. 115 § 4.

§ 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, tryb wystawiania zaświadczenia

potwierdzającego zdolność albo niezdolność stawiennictwa osoby pozbawionej

wolności w przypadku choroby na wezwanie lub zawiadomienie sądu lub organu

prowadzącego postępowanie karne oraz sposób doręczania zaświadczenia sądowi

lub organowi prowadzącemu postępowanie karne, mając na uwadze konieczność

zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz uwzględniając specyfikę

opieki zdrowotnej w warunkach izolacji więziennej.

04.02.2019

©Telksinoe s. 94/184

Art. 116. § 1. Skazany ma obowiązek przestrzegania przepisów

określających zasady i tryb wykonywania kary, ustalonego w zakładzie karnym

porządku oraz wykonywania poleceń przełożonych i innych osób uprawnionych,

a w szczególności:

1) poprawnego zachowania się;

2) przestrzegania higieny osobistej i czystości pomieszczeń, w których

przebywa;

2a) niezwłocznego zawiadomienia przełożonego o chorobie własnej oraz

o zauważonych objawach chorobowych u innego skazanego;

3) poddania się – niezależnie od obowiązków określonych w przepisach

o zwalczaniu chorób zakaźnych, wenerycznych i gruźlicy, alkoholizmu

i narkomanii – przewidzianym przepisami badaniom, leczeniu, zabiegom

lekarskim, sanitarnym oraz rehabilitacji, a także badaniom na obecność

w organizmie alkoholu, środków odurzających lub substancji

psychotropowych, a skazany, co do którego sędzia penitencjarny zarządził

przeprowadzenie badań psychologicznych lub psychiatrycznych, dodatkowo

– udzielania osobom prowadzącym badania informacji o stanie zdrowia,

przebytych chorobach i urazach oraz warunkach, w jakich się wychowywał,

oraz wykonywania zleconych przez psychiatrę lub psychologa czynności

niezbędnych na potrzeby badania;

4) wykonywania pracy, jeżeli przepisy szczególne, także wynikające z prawa

międzynarodowego, nie przewidują zwolnienia od tego obowiązku, oraz

wykonywania prac, o których mowa w art. 123a § 1;

5) dbałości o mienie zakładu karnego oraz instytucji lub podmiotu

gospodarczego, w którym jest zatrudniony;

6) poddania się czynnościom mającym na celu identyfikację osoby;

7) informowania o zmianie danych podanych przy przyjęciu, o których mowa

w art. 79a § 1 zdanie pierwsze.

§ 2. W wypadkach uzasadnionych względami porządku lub bezpieczeństwa

skazany podlega kontroli osobistej. Z tych samych względów kontroli podlegają

również cele i inne pomieszczenia, w których skazany przebywa, znajdujące się

w nich przedmioty, a także przedmioty jemu dostarczane lub przekazywane przez

04.02.2019

©Telksinoe s. 95/184

niego innej osobie. Kontrolę celi i innych pomieszczeń przeprowadza się podczas

nieobecności skazanych.

§ 3. Kontrola osobista polega na oględzinach ciała oraz sprawdzeniu odzieży,

bielizny i obuwia, a także przedmiotów posiadanych przez skazanego. Oględziny

ciała oraz sprawdzenie odzieży i obuwia przeprowadza się w pomieszczeniu,

podczas nieobecności osób postronnych oraz osób odmiennej płci i dokonywane są

za pośrednictwem osoby tej samej płci.

§ 4. Kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie. W razie

konieczności dopuszczalne jest naruszenie plomb gwarancyjnych oraz uszkodzenie

kontrolowanych przedmiotów w niezbędnym zakresie.

§ 5. Znalezione w czasie kontroli przedmioty, których skazany nie może

posiadać, podlegają zatrzymaniu, zaś przedmioty, których właściciela ustalono,

przekazuje się do depozytu albo przesyła się na koszt skazanego, do wskazanej

przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W uzasadnionym wypadku

przedmioty te mogą być przesłane na koszt zakładu karnego. Przedmioty i notatki,

których właściciela nie ustalono, podlegają zniszczeniu, pieniądze zaś oraz

przedmioty wartościowe przekazuje się na rzecz Skarbu Państwa albo na pomoc

postpenitencjarną.

§ 5a. W wypadkach uzasadnionych względami medycznymi albo potrzebą

zapewnienia bezpieczeństwa skazanego jego zachowanie może podlegać

monitorowaniu. Monitorowany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu.

§ 6. Decyzje w sprawach, o których mowa w § 4–5a, podejmuje dyrektor

zakładu karnego. Ze zniszczenia przedmiotów i notatek oraz przekazania pieniędzy

i przedmiotów wartościowych sporządza się protokół.

Art. 116a. Skazanemu nie wolno:

1) uczestniczyć w grupach organizowanych bez zgody lub wiedzy właściwego

przełożonego;

2) posługiwać się wyrazami lub zwrotami powszechnie uznawanymi za

wulgarne lub obelżywe albo gwarą przestępców;

3) uprawiać gier hazardowych;

4) spożywać alkoholu oraz używać środków odurzających lub substancji

psychotropowych;

04.02.2019

©Telksinoe s. 96/184

5) odmawiać przyjmowania posiłków dostarczanych przez administrację

zakładu karnego w celu wymuszenia określonej decyzji lub postępowania,

a także powodować u siebie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, jak

również nakłaniać lub pomagać w dokonywaniu takich czynów;

6) wykonywać tatuaży i zezwalać na ich wykonywanie na sobie, jak również

nakłaniać lub pomagać w dokonywaniu takich czynów;

7) porozumiewać się z osobami postronnymi oraz osadzonymi w innej celi,

jeżeli naruszałoby to ustalony w zakładzie karnym porządek;

8) samowolnie zmieniać celi mieszkalnej, miejsca wyznaczonego do spania,

stanowiska pracy i miejsca wykonywania zleconej czynności;

9) zmieniać wyglądu zewnętrznego w sposób utrudniający identyfikację,

w szczególności poprzez zgolenie lub zapuszczenie przez skazanego włosów,

brody lub wąsów albo zmianę ich koloru, chyba że uzyska na to zgodę

dyrektora zakładu karnego.

Art. 116b. § 1. Badanie w celu ustalenia w organizmie skazanego obecności

alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej przeprowadza się

przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego.

§ 2. Weryfikacja badań, o których mowa w § 1, dokonanych przy użyciu

metod niewymagających badania laboratoryjnego, może odbyć się za pomocą

badań laboratoryjnych.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób

przeprowadzania badań na obecność alkoholu, środków odurzających lub

substancji psychotropowych w organizmie skazanego, ich dokumentowania oraz

weryfikacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego

przeprowadzania badań oraz zagwarantowania wiarygodności ich wyników.

Art. 117. Skazanego, u którego stwierdzono uzależnienie od alkoholu albo

środków odurzających lub substancji psychotropowych, a także skazanego za

przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego popełnione w związku

z zaburzeniami preferencji seksualnych obejmuje się, za jego zgodą, odpowiednim

leczeniem i rehabilitacją; w razie braku zgody o stosowaniu leczenia lub

rehabilitacji orzeka sąd penitencjarny.

04.02.2019

©Telksinoe s. 97/184

Art. 118. § 1. W wypadku gdy wykonywanie kary pozbawienia wolności

może zagrażać życiu skazanego lub spowodować dla jego zdrowia poważne

niebezpieczeństwo, dyrektor zakładu karnego, na wniosek lekarza, niezwłocznie

powiadamia o tym sędziego penitencjarnego.

§ 2. W wypadku gdy życiu skazanego grozi poważne niebezpieczeństwo,

stwierdzone co najmniej przez dwóch lekarzy, można dokonać koniecznego

zabiegu lekarskiego, nie wyłączając chirurgicznego, nawet mimo sprzeciwu

skazanego.

§ 3. W wypadku sprzeciwu skazanego o dokonaniu zabiegu orzeka sąd

penitencjarny. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

§ 4. W nagłym wypadku, jeżeli zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo

śmierci skazanego, o konieczności zabiegu decyduje lekarz.

Art. 119. § 1. Skazany, który w celu wymuszenia określonej decyzji lub

postępowania organu wykonawczego lub uchylenia się od ciążącego na nim

obowiązku powoduje u siebie uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, niezależnie

od odpowiedzialności dyscyplinarnej, może być obciążony w całości lub w części

kosztami związanymi z leczeniem.

§ 2. O obciążeniu kosztami, o których mowa w § 1, orzeka sąd penitencjarny.

Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 120. § 1. W razie wyrządzenia przez skazanego z jego winy szkody

w mieniu zakładu karnego, nieprzekraczającej dwukrotnej wysokości przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia pracowników, dyrektor tego zakładu może

zobowiązać skazanego do naprawienia tej szkody przez zapłatę odpowiedniej

kwoty pieniężnej; decyzję dyrektora wraz z uzasadnieniem doręcza się

zainteresowanemu.

§ 2. Skazanemu przysługuje, w terminie 30 dni od otrzymania orzeczenia

dyrektora, powództwo o ustalenie, że należność nie istnieje w całości lub w części.

§ 3. Ściągnięcie należności następuje w trybie przewidzianym w przepisach

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

04.02.2019

©Telksinoe s. 98/184

Oddział 5

Zatrudnienie

Art. 121. § 1. Skazanemu zapewnia się w miarę możliwości świadczenie

pracy.

§ 2. Skazanego zatrudnia się na podstawie skierowania do pracy albo

umożliwia się skazanemu wykonywanie pracy zarobkowej w ramach umowy

o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy o pracę nakładczą lub na innej

podstawie prawnej.

§ 3. Zatrudnienie skazanego następuje za zgodą i na warunkach określonych

przez dyrektora zakładu karnego, zapewniających prawidłowy przebieg odbywania

kary pozbawienia wolności.

§ 4. Nieprzestrzeganie przez skazanego lub podmiot zatrudniający warunków

zatrudnienia, określonych przez dyrektora zakładu karnego, stanowi podstawę

cofnięcia zgody. O cofnięciu zgody powiadamia się pisemnie skazanego i podmiot

zatrudniający.

§ 5. Dyrektor zakładu karnego może cofnąć zgodę na zatrudnienie skazanego

lub wykonywanie przez niego pracy zarobkowej z przyczyn związanych

z funkcjonowaniem zakładu karnego, a zwłaszcza z jego bezpieczeństwem.

O cofnięciu zgody powiadamia się pisemnie skazanego oraz podmiot

zatrudniający.

§ 6. Zdolność skazanego do pracy oraz w miarę potrzeby rodzaj, warunki

i czas pracy określa lekarz.

§ 7. Z wykonywania pracy można zwolnić skazanego kształcącego się lub

z innych ważnych powodów.

§ 8. W stosunku do skazanych pracujących, w zakresie nieuregulowanym

w niniejszym kodeksie, stosuje się przepisy prawa pracy.

§ 9. W stosunku do skazanych zatrudnionych na podstawie skierowania do

pracy nie stosuje się przepisów prawa pracy, z wyjątkiem przepisów dotyczących

czasu pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.

§ 10. Skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności odbywający karę

w zakładzie karnym typu zamkniętego może wykonywać pracę wyłącznie na

terenie zakładu karnego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 99/184

Art. 122. § 1. Przy kierowaniu do pracy uwzględnia się w miarę możliwości

zawód, wykształcenie, zainteresowania i potrzeby osobiste skazanego. Jeżeli

skazanego zatrudnia się na podstawie skierowania do pracy, zatrudnienie przy

pracach szkodliwych dla zdrowia wymaga jego pisemnej zgody.

§ 2. Pracę zapewnia się przede wszystkim skazanym zobowiązanym do

świadczeń alimentacyjnych, a także mającym szczególnie trudną sytuację

materialną, osobistą lub rodzinną.

Art. 122a. § 1. Skazanego instruuje się o sposobie wykonywania

przydzielonej pracy, szkoli w zakresie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

przepisów przeciwpożarowych oraz obsługi maszyn i urządzeń, a także zapoznaje

z podstawowymi zasadami i normami pracy oraz zasadami wynagradzania za

pracę.

§ 2. Skazany jest obowiązany pracować sumiennie i wydajnie, przestrzegać

dyscypliny i regulaminu pracy, przepisów porządkowych, przeciwpożarowych

oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, a także dbać o porządek w miejscu pracy jak

również o stan obsługiwanych maszyn i urządzeń.

Art. 123. § 1. Praca skazanego jest odpłatna, z zastrzeżeniem art. 123a.

Zasady wynagradzania za pracę ustala się w porozumieniu zawieranym przez

dyrektora zakładu karnego lub w umowie zawieranej przez skazanego. Przy

skierowaniu skazanego do prac administracyjno-porządkowych na terenie zakładu

karnego, wynagrodzenie za pracę ustala dyrektor tego zakładu.

§ 2. Wynagrodzenie przysługujące skazanemu zatrudnionemu w pełnym

wymiarze czasu pracy ustala się w sposób zapewniający osiągnięcie kwoty co

najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie odrębnych

przepisów, przy przepracowaniu pełnego miesięcznego wymiaru czasu pracy lub

wykonaniu pełnej miesięcznej normy pracy. W wypadku przepracowania niepełnej

miesięcznej normy czasu pracy lub niewykonania pełnej miesięcznej normy pracy

wynagrodzenie wypłaca się proporcjonalnie do ilości czasu pracy lub wykonanej

normy pracy. W razie zatrudnienia skazanego w niepełnym wymiarze czasu pracy

najniższe wynagrodzenie ustala się w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin

zatrudnienia, biorąc za podstawę kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

04.02.2019

©Telksinoe s. 100/184

§ 3. Skazanemu wynagrodzenie przysługuje tylko za pracę wykonaną,

z zastrzeżeniem § 4.

§ 4. Skazanemu przysługuje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy

jedynie w wypadku, gdy był gotów do jej wykonania, a doznał przeszkód

z przyczyn dotyczących podmiotu zatrudniającego.

§ 5. Podmiot może na czas przestoju powierzyć skazanemu, za zgodą

dyrektora zakładu karnego, inną odpowiednią pracę, za której wykonanie

przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę.

§ 6. Skazanemu przysługuje wynagrodzenie za czas przestoju

spowodowanego warunkami atmosferycznymi jedynie w wypadku, gdy tak

stanowi porozumienie lub umowa, o których mowa w § 1.

Art. 123a. § 1. Za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz

jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, a także za prace na cele społeczne

na rzecz:

1) samorządu terytorialnego,

2) podmiotów, dla których organ gminy, powiatu lub województwa jest organem

założycielskim,

3) państwowych lub samorządowych jednostek organizacyjnych,

4) spółek prawa handlowego z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub gminy,

powiatu lub województwa

– w wymiarze nieprzekraczającym 90 godzin miesięcznie, skazanemu nie

przysługuje wynagrodzenie.

§ 2. Skazanemu, za jego pisemną zgodą lub na jego wniosek, dyrektor zakładu

karnego może zezwolić na nieodpłatne zatrudnienie przy pracach, o których mowa

w § 1, w wymiarze przekraczającym 90 godzin miesięcznie lub przy pracach na

cele społeczne na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 56 § 3, oraz innych

organizacji pożytku publicznego.

§ 3. W celu przyuczenia do wykonywania pracy skazanemu, za jego pisemną

zgodą, można zezwolić na wykonywanie nieodpłatnej pracy w przywięziennych

zakładach pracy, przez okres nie dłuższy niż 3 miesiące.

§ 4. Za wykonywane prace nieodpłatne mogą być skazanemu przyznawane

nagrody.

04.02.2019

©Telksinoe s. 101/184

§ 5. Podmioty, o których mowa w § 1 i 2, zgłaszają zapotrzebowanie na

przyjęcie do pracy na cele społeczne skazanych właściwemu organowi gminy.

§ 6. Właściwy organ gminy wyznacza podmioty, na rzecz których skazani

mogą wykonywać prace na cele społeczne, o których mowa w § 1 i 2, na podstawie

zapotrzebowania lub z własnej inicjatywy, za zgodą podmiotów, o których mowa

w § 1 i 2.

§ 7. Wyznaczone podmioty mają obowiązek przyjąć skazanych do pracy.

§ 8. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw administracji publicznej oraz ministrem właściwym do spraw pracy określi,

w drodze rozporządzenia, tryb wyznaczania przez właściwy organ gminy

podmiotów, na rzecz których skazani mogą wykonywać prace na cele społeczne,

o których mowa w § 1 i 2, czynności tych podmiotów, w zakresie wykonywania

pracy, w tym dotyczące zgłaszania zapotrzebowania na przyjęcie do pracy

skazanych, organizowania miejsc pracy i przydziału pracy oraz kontroli skazanych,

mając na względzie konieczność zapewnienia warunków do sprawnego

wykonywania pracy na cele społeczne.

Art. 124. § 1. Skazanemu zatrudnionemu odpłatnie na podstawie skierowania

do pracy lub umowy o pracę nakładczą przysługuje po roku nieprzerwanej pracy,

w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, zwolnienie od pracy przez okres

14 dni roboczych, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, a skazanemu

zatrudnionemu nieodpłatnie – 14 dni zwolnienia od pracy, bez prawa do

wynagrodzenia. Skazany nie może zrzec się prawa do zwolnienia od pracy.

§ 2. Wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego skazane mu

zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę wynosi 18 dni roboczych.

§ 3. Skazany w okresie urlopu wypoczynkowego lub zwolnienia od pracy,

o których mowa w § 1 i 2, korzysta z uprawnień do:

1) dodatkowego lub dłuższego widzenia;

2) dodatkowego zakupu artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz

przedmiotów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym;

3) dłuższych spacerów;

4) pierwszeństwa lub częstszego udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych,

z zakresu kultury fizycznej i sportu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 102/184

§ 4. Zakres uprawnień, o których mowa w § 3, określa dyrektor zakładu

karnego indywidualnie dla każdego skazanego.

Art. 125. § 1. Z wynagrodzenia za pracę przysługującego skazanemu potrąca

się 7% na cele Funduszu określone w art. 43 § 8 oraz 45% na cele Funduszu

Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów

Pracy utworzonego na podstawie art. 6a ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r.

o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności (Dz. U. z 2017 r. poz. 2151).

§ 2. Z przypadającego skazanemu wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu

zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, wolne jest w każdym czasie

od egzekucji 60%.

Art. 126. § 1. Ze środków pieniężnych otrzymywanych przez skazanego,

z wyjątkiem środków, o których mowa w art. 113 § 6 pkt 1–3, środki do wysokości

jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników gromadzi się

i zachowuje do przekazania skazanemu w chwili jego zwolnienia z zakładu

karnego, z przeznaczeniem na przejazd do miejsca zamieszkania i na utrzymanie;

ze środków tych nie prowadzi się egzekucji.

§ 2. Gromadzeniu podlega:

1) 50% kwoty zdeponowanej przez skazanego przy przyjęciu do zakładu

karnego, jednak nie więcej niż kwota odpowiadająca wysokości jednego

przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników;

2) 50% z przypadającego skazanemu miesięcznie wynagrodzenia za pracę po

odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, jednak nie

więcej niż kwota stanowiąca 4% jednego przeciętnego miesięcznego

wynagrodzenia pracowników;

3) 50% każdego z wpływów pieniężnych skazanego niewymienionych w pkt 1

i 2, jednak nie więcej niż kwota stanowiąca 4% jednego przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia pracowników.

§ 3. Kwoty, określone w § 2 pkt 2 i 3, podlegają gromadzeniu po potrąceniu

należności dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym.

§ 4. Środki pieniężne gromadzone w sposób wskazany w § 1–3 zakłady karne

składają na rachunkach sum depozytowych i wypłacają skazanemu w gotówce

w kwocie nominalnej powiększonej o należne odsetki.

04.02.2019

©Telksinoe s. 103/184

§ 5. Rachunki sum depozytowych, o których mowa w § 4, prowadzi Bank

Gospodarstwa Krajowego odrębnie dla każdego zakładu karnego na podstawie

umów zawartych z dyrektorami zakładów karnych.

§ 6. Bank Gospodarstwa Krajowego, prowadząc rachunki sum depozytowych

zakładów karnych, zapewnia w szczególności:

1) ewidencję analityczną środków dla poszczególnych depozytów

(mikrorachunki) w ramach każdego rachunku;

2) dzienne naliczanie odsetek oraz okresową kapitalizację odsetek należnych od

środków zgromadzonych na każdym mikrorachunku;

3) możliwość wymiany informacji z dysponentami rachunków, w zakresie stanu

każdego mikrorachunku (kapitału i odsetek), wpłat na każdy mikrorachunek

i wypłat z każdego mikrorachunku.

§ 7. Środki złożone na rachunkach sum depozytowych są oprocentowane

w wysokości stopy depozytowej Narodowego Banku Polskiego. Odsetki naliczone

od sum depozytowych złożonych na rachunkach sum depozytowych zakładów

karnych podlegają kapitalizacji rocznej na dzień 31 grudnia każdego roku

kalendarzowego oraz na dzień zwolnienia skazanego z zakładu karnego.

§ 8. Wraz z wykonaniem konwojowania skazanego do innego zakładu

karnego przekazuje się na rachunek sum depozytowych tego zakładu karnego

środki pieniężne skazanego zgromadzone dla niego w sposób wskazany w § 1–

3 wraz z należnymi do dnia poprzedzającego dzień konwojowania odsetkami.

§ 9. Zgromadzona kwota podlega każdorazowo uzupełnieniu w razie wzrostu

przeciętnego wynagrodzenia. Uzupełnienia dokonuje się z wpływów pieniężnych

skazanego uzyskanych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu

ogłoszenia komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie

przeciętnego wynagrodzenia.

§ 10. Środki pieniężne, o których mowa w § 1, na wniosek skazanego

przekazuje się na spłatę grzywny, która została zamieniona na zastępczą karę

pozbawienia wolności lub zastępczą karę aresztu.

Art. 127. § 1. Okresy pracy, za którą przysługuje wynagrodzenie,

wykonywanej przez skazanego w czasie odbywania kary pozbawienia wolności,

z wyjątkiem prac, o których mowa w art. 123a § 1, 2 i 3, są okresami składkowymi

04.02.2019

©Telksinoe s. 104/184

na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników

i ich rodzin.

§ 2. Skazany zwalniany z zakładu karnego, zatrudniany w czasie odbywania

kary pozbawienia wolności na podstawie skierowania do pracy, otrzymuje

zaświadczenie o wykonywaniu pracy.

Art. 128. § 1. Okresy wykonywania przez skazanego odpłatnego

zatrudnienia, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umów

cywilnoprawnych, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia

pracownicze, z zastrzeżeniem § 2 i 3.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli w myśl przepisu prawa lub

postanowienia układu zbiorowego pracy do stażu pracy wlicza się tylko okresy

zatrudnienia w danym zakładzie pracy, w określonej branży albo okresy pracy na

określonych stanowiskach lub pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.

§ 3. Okresu pracy, o którym mowa w § 1, nie wlicza się do okresu pracy:

1) od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego lub innego

świadczenia przysługującego z upływem roku pracy lub okresu krótszego niż

rok;

2) wymaganego do zajmowania określonego stanowiska pracy.

Art. 129. § 1. Rada Ministrów może określać, w drodze rozporządzenia,

zasady i tryb powierzania podmiotom gospodarczym, instytucjom lub

organizacjom wykonywania określonych zadań w zakresie zatrudnienia

i nauczania skazanych oraz opieki postpenitencjarnej.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe

zasady zatrudniania skazanych, z uwzględnieniem rodzajów zatrudnienia, zasad

wynagradzania skazanych zatrudnionych odpłatnie na podstawie skierowania do

pracy, udzielania skazanym zwolnień od pracy lub urlopów wypoczynkowych,

przyczyn i sposobów usprawiedliwiania niewykonywania pracy oraz

dokumentowania zatrudnienia.

04.02.2019

©Telksinoe s. 105/184

Oddział 6

Nauczanie

Art. 130. § 1. W zakładach karnych prowadzi się nauczanie obowiązkowe

w zakresie szkoły podstawowej, a także umożliwia się nauczanie w zakresie

ponadpodstawowym i na kursach zawodowych. Zawodowe szkolenie kursowe

może być w całości lub częściowo odpłatne.

§ 2. Zakład karny ma obowiązek prowadzenia nauczania, stosownie do

możliwości i uzdolnień młodocianych skazanych, o których mowa w § 3.

§ 3. Pierwszeństwo w uzyskaniu możliwości objęcia nauczaniem w szkole

ponadpodstawowej i na kursach zawodowych mają skazani, którzy nie mają

wyuczonego zawodu albo po odbyciu kary nie będą mogli go wykonywać, a także

nie ukończyli 21 roku życia.

§ 4. Skazanym nieposiadającym wystarczających środków pieniężnych

udostępnia się nieodpłatnie niezbędne podręczniki i pomoce naukowe.

§ 5. W uzasadnionych wypadkach skazany może, na własny koszt, kształcić

się w szkołach poza obrębem zakładu karnego za zgodą dyrektora zakładu. Koszty

kształcenia skazanego poza obrębem zakładu karnego, ze względu na szczególne

okoliczności, mogą być poniesione przez zakład karny.

§ 6. W wypadku zaistnienia poważnych przyczyn uniemożliwiających

skazanemu realizację obowiązku nauczania możliwe jest czasowe zwolnienie go

z realizacji tego obowiązku.

Art. 131. § 1. Skazani mogą za zgodą dyrektora zakładu karnego uczyć się

w szkołach poza obrębem zakładu karnego, jeżeli spełniają ogólnie obowiązujące

wymagania w oświacie publicznej, zachowują się poprawnie oraz nie zagrażają

porządkowi prawnemu.

§ 2. Dyrektor może zezwolić skazanemu na udział w konsultacjach

i zdawanie egzaminów poza zakładem karnym, jeżeli spełnia on warunki

wymienione w § 1.

§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się do skazanych na karę dożywotniego

pozbawienia wolności.

Art. 131a. Komisja penitencjarna pozbawia możliwości nauczania w zakresie

nieobjętym nauczaniem obowiązkowym w przypadkach:

04.02.2019

©Telksinoe s. 106/184

1) zachowań zagrażających bezpieczeństwu zakładu;

2) odmowy uczęszczania do szkoły;

3) stwierdzonych w opinii psychologicznej przeciwwskazań

uniemożliwiających spełnienie przez osadzonego wymagań edukacyjnych;

4) przerwy w nauce dłuższej niż 50% czasu przewidzianego na realizację zajęć

w semestrze, wynikającej z przewozu na polecenie sądu, prokuratury lub

innych uprawnionych organów;

5) przerwy w nauce dłuższej niż 50% czasu przewidzianego na realizację zajęć

w semestrze, wynikającej z niepowrotu z czasowego zezwolenia na

opuszczenie zakładu;

6) pogorszenia stanu zdrowia osadzonego wykluczającego możliwość

uczestniczenia w nauczaniu;

7) nieuzyskania promocji na wyższy semestr i braku możliwości powtarzania

semestru.

Art. 132. Praca w warsztatach szkolnych i praktyczna nauka zawodu jest

obowiązkowa, jeżeli wynika z programu nauczania. Praktyczna nauka zawodu

może być połączona z pracą produkcyjną, jeżeli jest to zgodne z tym programem.

Art. 133. Skazanemu wywiązującemu się z obowiązków ucznia po roku

nauki można udzielić 14-dniowego urlopu, jeżeli nie ma on prawa do takiego urlopu

z tytułu wykonywanej pracy, w ramach którego korzysta on z takich uprawnień

i ulg, jakie w okresie urlopu przysługują skazanemu pracującemu.

Art. 134. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym

do spraw oświaty i wychowania, określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb

prowadzenia nauczania w zakładach karnych i aresztach śledczych, warunki i tryb

realizacji obowiązku nauczania i zwalniania skazanych z tego obowiązku, a także

warunki i tryb ponoszenia opłat za kształcenie poza obrębem zakładu karnego,

uwzględniając potrzebę dostosowania rodzajów i form uzyskiwania przez

skazanego wykształcenia i kwalifikacji zawodowych do warunków zakładu

karnego i aresztu śledczego, specyfikę nauczania prowadzonego w warunkach

izolacji więziennej, a także konieczność zapewnienia dyscypliny i porządku

podczas nauczania.

04.02.2019

©Telksinoe s. 107/184

Oddział 7

Działalność kulturalno-oświatowa, społeczna, kultura fizyczna i zajęcia

sportowe

Art. 135. § 1. W zakładach karnych stwarza się skazanym warunki

odpowiedniego spędzania czasu wolnego. W tym celu organizuje się zajęcia

kulturalno-oświatowe, wychowania fizycznego i sportowe oraz pobudza

aktywność społeczną skazanych.

§ 2. W każdym zakładzie karnym prowadzi się zwłaszcza wypożyczalnię

książek i prasy dla skazanych oraz stwarza możliwość korzystania z urządzeń

audiowizualnych w świetlicach i w celach mieszkalnych. Korzystając z tych

urządzeń skazany nie może zakłócać ustalonego porządku w zakładzie.

Art. 136. § 1. Skazanym można zezwolić na tworzenie zespołów w celu

prowadzenia działalności kulturalnej, oświatowej, społecznej i sportowej. Z tych

względów można również zezwolić na nawiązywanie kontaktów oraz na

współdziałanie z odpowiednimi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami.

W szczególności można zezwolić na podejmowanie prac na cele publiczne, jak

również na realizację innych społecznie uznanych celów.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego może powołać rzeczników skazanych w celu

powierzenia im zadań opiniotwórczych i konsultacyjnych.

§ 3. Do wykonywania zadań związanych z zajęciami kulturalno-

-oświatowymi, z zakresu kultury fizycznej i sportu, dyrektor zakładu karnego może

wyznaczyć skazanych wyróżniających się wzorową postawą i zachowaniem.

Art. 136a. § 1. W zakładach karnych można zezwolić na dobrowolne

gromadzenie przez skazanych środków finansowych przeznaczonych na pomoc

skazanym oraz ich rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub na

cele społeczne.

§ 2. Zasady gromadzenia środków finansowych, o których mowa

w § 1, ustala dyrektor zakładu karnego, po zapoznaniu się z opiniami skazanych.

§ 3. Wnioski skazanych dotyczące wydatkowania zgromadzonych środków

finansowych, o których mowa w § 1, wymagają zatwierdzenia przez dyrektora

zakładu karnego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 108/184

Oddział 8

Nagrody i ulgi

Art. 137. Skazanemu wyróżniającemu się dobrym zachowaniem w czasie

odbywania kary mogą być przyznawane nagrody. Nagroda może być również

przyznana skazanemu w celu zachęcenia go do poprawy zachowania.

Art. 138. § 1. Nagrodami są:

1) zezwolenie na dodatkowe lub dłuższe widzenie;

2) zezwolenie na widzenie bez osoby dozorującej;

3) zezwolenie na widzenie w oddzielnym pomieszczeniu, bez osoby

dozorującej;

4) zatarcie wszystkich lub niektórych kar dyscyplinarnych;

5) nagroda rzeczowa lub pieniężna;

6) (uchylony)

7) zezwolenie na widzenie bez dozoru, poza obrębem zakładu karnego, z osobą

najbliższą lub osobą godną zaufania, na okres nieprzekraczający jednorazowo

30 godzin;

8) zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru, na okres

nieprzekraczający jednorazowo 14 dni;

9) pochwała;

10) zezwolenie na częstsze branie udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych,

z zakresu kultury fizycznej i sportu;

11) zezwolenie na przekazanie osobie wskazanej przez skazanego upominku;

12) zezwolenie na odbywanie widzeń we własnej odzieży;

13) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki żywnościowej;

14) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów

żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych

do sprzedaży w zakładzie karnym;

15) zezwolenie na telefoniczne porozumienie się skazanego ze wskazaną przez

niego osobą na koszt zakładu karnego.

§ 2. (uchylony)

Art. 139. § 1. Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 można

przyznać skazanemu, którego postawa w czasie odbywania kary uzasadnia

04.02.2019

©Telksinoe s. 109/184

przypuszczenie, że w czasie pobytu poza zakładem karnym będzie przestrzegał

porządku prawnego, po odbyciu przez niego co najmniej połowy tej części kary, po

której mógłby być warunkowo przedterminowo zwolniony.

§ 2. Przyznanie nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 tymczasowo

aresztowanemu, mającemu prawa i obowiązki skazanego odbywającego karę

pozbawienia wolności, wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do

którego dyspozycji pozostaje.

§ 3. Łączna liczba nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 nie może

przekroczyć 28 w roku.

§ 4. Łączny czas trwania nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 8 nie może

przekroczyć 28 dni w roku.

§ 5. Skazanemu odbywającemu karę dożywotniego pozbawienia wolności

nagroda wymieniona w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 może być przyznana po odbyciu co

najmniej 15 lat kary.

§ 6. Przyznanie nagrody wymienionej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 skazanemu

odbywającemu karę 25 lat pozbawienia wolności albo karę dożywotniego

pozbawienia wolności, w zakładzie karnym typu zamkniętego, wymaga zgody

sędziego penitencjarnego.

§ 6a. Przepis § 6 stosuje się odpowiednio do skazanego z zaburzeniami

preferencji seksualnych odbywającego karę pozbawienia wolności w zakładzie

karnym typu zamkniętego za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu

karnego, popełnione w związku z tymi zaburzeniami.

§ 7. Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 dyrektor zakładu karnego

przyznaje z urzędu lub na pisemny wniosek przełożonego skazanego. Dyrektor

zakładu karnego może upoważnić kierownika wyodrębnionego oddziału do

przyznawania nagrody wymienionej w art. 138 § 1 pkt 7.

§ 8. Jeżeli po przyznaniu nagrody, określonej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8,

wystąpią nowe okoliczności uzasadniające przypuszczenie, że skazany w czasie

pobytu poza zakładem karnym nie będzie przestrzegał porządku prawnego, albo

jeżeli skazany korzystający z nagrody określonej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 zostanie

zatrzymany przez uprawniony organ w związku z naruszeniem przez niego

porządku prawnego w trakcie trwania nagrody, organ, który przyznał nagrodę,

podejmuje decyzję o cofnięciu nagrody bądź o zamianie nagrody na inną.

04.02.2019

©Telksinoe s. 110/184

W wypadku, o którym mowa w § 2, powiadamia się organ, który wydał

zarządzenie.

§ 9. Skazanemu, który, korzystając z nagród wymienionych w art. 138 § 1

pkt 7 i 8, nadużył zaufania, a w szczególności nie powrócił do zakładu karnego

w wyznaczonym terminie, nie udziela się tych nagród przez okres co najmniej

6 miesięcy od udzielenia ostatniej nagrody.

Art. 140. § 1. W razie korzystania przez skazanego z nagród wymienionych

w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 albo z zezwolenia, o którym mowa w art. 141a lub

w art. 165 § 2, ma on obowiązek bezzwłocznego zgłoszenia się do jednostki Policji,

właściwej terytorialnie dla miejsca jego przebywania w okresie korzystania

z zezwolenia, w celu potwierdzenia miejsca pobytu.

§ 2. Skazany korzystający z zezwoleń, o których mowa w § 1, w każdym

przypadku zmiany miejsca pobytu ma obowiązek bezzwłocznego zgłoszenia się do

jednostki Policji właściwej terytorialnie dla nowego miejsca jego przebywania.

§ 3. Dyrektor zakładu karnego może zobowiązać skazanego, korzystającego

z zezwoleń, o których mowa w § 1, do określonego zachowania się, a zwłaszcza do

przebywania w określonych w zezwoleniu miejscach pobytu lub częstszego

zgłaszania się do jednostki Policji.

§ 4. Czasu przebywania skazanego poza zakładem karnym, na podstawie

zezwoleń, o których mowa w § 1, nie odlicza się od okresu odbywania kary, chyba

że sędzia penitencjarny zarządzi inaczej w wypadku, gdy skazany w tym czasie

nadużył zaufania.

Art. 141. § 1. W wypadkach szczególnie uzasadnionych warunkami

rodzinnymi lub osobistymi skazanego nagrody mogą być stosowane jako ulgi.

§ 2. Nie przyznaje się jako ulg nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 lub

8.

§ 3. Ulgi przyznaje dyrektor zakładu karnego lub osoba przez niego

upoważniona na prośbę skazanego lub osoby najbliższej albo na wniosek

przełożonego skazanego.

§ 4. (uchylony)

Art. 141a. § 1. Dyrektor zakładu karnego może udzielić skazanemu

zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego pod konwojem funkcjonariusza Służby

04.02.2019

©Telksinoe s. 111/184

Więziennej, osoby godnej zaufania lub samodzielnie, na czas nieprzekraczający

5 dni, w celu odwiedzenia poważnie chorego członka rodziny, uczestnictwa

w pogrzebie członka rodziny oraz w innych wypadkach szczególnie ważnych dla

skazanego.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w § 1, tymczasowo

aresztowanemu mającemu prawa i obowiązki skazanego odbywającego karę

pozbawienia wolności wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do

którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 4. Przepis art. 139 § 8 stosuje się odpowiednio.

§ 5. Na decyzję, o której mowa w § 1, przysługuje skarga.

Oddział 9

Kary dyscyplinarne

Art. 142. § 1. Skazany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za

zawinione naruszenie nakazów lub zakazów wynikających z ustawy, regulaminu

lub innych przepisów wydanych na jej podstawie albo ustalonego w zakładzie

karnym lub miejscu pracy porządku, zwane dalej „przekroczeniem”.

§ 2. Jeżeli przekroczenie zawiera znamiona wykroczenia, skazany podlega

odpowiedzialności dyscyplinarnej, chyba że wykroczenie popełnione zostało

w czasie pobytu poza obrębem zakładu karnego.

Art. 143. § 1. Karami dyscyplinarnymi są:

1) nagana;

2) pozbawienie wszystkich lub niektórych niewykorzystanych przez skazanego

nagród lub ulg albo zawieszenie ich wykonania, na okres do 3 miesięcy;

3) pozbawienie korzystania z udziału w niektórych zajęciach kulturalno-

-oświatowych lub sportowych, z wyjątkiem korzystania z książek i prasy, na

okres do 3 miesięcy;

4) pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych, na okres do

3 miesięcy;

5) pozbawienie lub ograniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów

żywnościowych lub wyrobów tytoniowych, na okres do 3 miesięcy;

04.02.2019

©Telksinoe s. 112/184

6) udzielanie widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą

odwiedzającą, na okres do 3 miesięcy;

7) obniżenie przypadającej skazanemu części wynagrodzenia za pracę, nie

więcej niż o 25%, na okres do 3 miesięcy;

8) umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 28 dni.

§ 2. Kar dyscyplinarnych wymienionych w § 1 pkt 4, 5 lub 8 nie stosuje się

wobec kobiet ciężarnych, karmiących lub sprawujących opiekę nad własnymi

dziećmi w domach matki i dziecka.

§ 3. Karę dyscyplinarną, o której mowa w § 1 pkt 8, można wymierzyć

skazanemu, który popełnił przekroczenie naruszające w poważnym stopniu

obowiązującą w zakładzie karnym dyscyplinę i porządek. Kara ta polega na

osadzeniu skazanego pojedynczo w celi oraz uniemożliwieniu mu kontaktu

z innymi skazanymi; w trakcie jej wykonywania skazanego pozbawia się

możliwości:

1) korzystania z widzeń i samoinkasujących aparatów telefonicznych;

2) korzystania ze sprzętu audiowizualnego i komputerowego;

3) bezpośredniego uczestniczenia, wspólnie z innymi skazanymi,

w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce religii; na żądanie

skazanego należy mu jednak umożliwić bezpośrednie uczestniczenie

w nabożeństwie w warunkach uniemożliwiających mu kontakt z innymi

skazanymi;

4) korzystania z udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury

fizycznej i sportu, z wyjątkiem korzystania z książek i prasy;

5) dokonywania zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych;

6) (uchylony)

7) uczestniczenia w nauczaniu i zatrudnieniu poza celą;

8) korzystania z własnej odzieży, obuwia oraz wyrobów tytoniowych.

Art. 144. § 1. Kary dyscyplinarne określone w art. 143 § 1 pkt 4, 5, 7

i 8 wymierza dyrektor zakładu karnego, a inne kary – również osoba przez niego

upoważniona.

§ 2. Kary dyscyplinarne wymierza się z urzędu lub na pisemny wniosek

przełożonego skazanego.

04.02.2019

©Telksinoe s. 113/184

§ 3. Decyzja o ukaraniu karą dyscyplinarną powinna zawierać dokładne

określenie przekroczenia popełnionego przez skazanego.

§ 4. Decyzję o ukaraniu karą dyscyplinarną sporządza się na piśmie i podaje

do wiadomości skazanemu, a gdy względy wychowawcze za tym przemawiają –

również innym skazanym lub innym osobom. Przepis ten ma zastosowanie również

do decyzji o uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie, zawieszeniu lub

przerwaniu kary dyscyplinarnej, a także o odstąpieniu od ukarania

dyscyplinarnego.

§ 5. Na decyzje, o których mowa w § 1, przysługuje skarga.

Art. 145. § 1. Wymierzając karę dyscyplinarną uwzględnia się stopień

zawinienia i zasady indywidualizacji, mając w szczególności na względzie rodzaj

i okoliczności czynu, stosunek do popełnionego przekroczenia, dotychczasową

postawę, cechy osobowości i stan zdrowia skazanego oraz cele wychowawcze.

§ 2. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej wysłuchuje się obwinionego,

zapoznaje się z opinią wychowawcy, a jeżeli zachodzi potrzeba – również

składającego wniosek o ukaranie oraz z opiniami innych osób, a także

z zeznaniami świadków. Postępowanie może odbywać się w obecności innych

skazanych, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze.

§ 3. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej określonej

w art. 143 § 1 pkt 8 lekarz albo psycholog wydaje pisemną opinię o jego zdolności

do odbycia tej kary. Wymierzenie tej kary w wymiarze powyżej 14 dni wymaga

zgody sędziego penitencjarnego.

§ 4. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej, określonej w art.

143 § 1 pkt 4 i 5, któremu ze względu na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie

dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych lub częstsze otrzymywanie

paczek albo korzystającemu z diety, zasięga się opinii lekarza co do skutków dla

stanu zdrowia skazanego wymierzenia tej kary.

§ 5. Po zasięgnięciu opinii lekarza dyrektor podejmuje decyzję

o ewentualnym odroczeniu wykonania tej kary.

Art. 146. § 1. Za jedno przekroczenie wymierza się tylko jedną karę

dyscyplinarną. W wypadku gdy skazany popełnił więcej przekroczeń, zanim został

ukarany za którekolwiek z nich, wymierza się jedną karę, odpowiednio surowszą.

04.02.2019

©Telksinoe s. 114/184

§ 2. Ponowne wymierzenie kary dyscyplinarnej nie może nastąpić w taki

sposób, aby była ona bezpośrednio przedłużeniem odbywania takiej samej kary,

chyba że łączny okres trwania wymierzonych kar nie przekracza przewidzianej

granicy czasu trwania tej kary.

§ 3. W wypadkach uzasadnionych względami wychowawczymi można

odstąpić od ukarania dyscyplinarnego, wykonanie wymierzonej kary zawiesić na

okres do 3 miesięcy, zamienić ją na inną mniej dolegliwą lub karę darować. Po

upływie okresu zawieszenia wymierzoną karę uważa się za wykonaną.

§ 4. Jeżeli w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej skazany

dopuścił się ponownie przekroczenia, zawieszona kara ulega wykonaniu, chyba że

dyrektor zakładu karnego postanowi inaczej.

Art. 147. § 1. Nie można wymierzyć kary dyscyplinarnej, jeżeli od dnia

powzięcia przez przełożonego wiadomości o popełnieniu przekroczenia upłynęło

14 dni lub od dnia popełnienia przekroczenia – 30 dni. Nie można rozpocząć

wykonywania kary dyscyplinarnej po upływie 14 dni od jej wymierzenia.

§ 2. Terminy określone w § 1 nie biegną, jeżeli skazany przebywa poza

obrębem zakładu karnego bez zezwolenia lub w związku z leczeniem wynikłym

z samouszkodzenia lub z zasadnego zastosowania wobec niego środków przymusu

bezpośredniego, a także w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej.

§ 3. Przedawnienie wykonania kary dyscyplinarnej nie biegnie w czasie

wykonywania takiej samej kary, wymierzonej wcześniej.

Art. 148. § 1. Wymierzoną karę dyscyplinarną wykonuje się bezzwłocznie.

Sędzia penitencjarny może wstrzymać wykonanie kary dyscyplinarnej na czas

potrzebny do wyjaśnienia okoliczności uzasadniających jej wymierzenie, a także

uchylić karę dyscyplinarną z powodu jej niezasadności lub przekazać sprawę

dyrektorowi zakładu karnego do ponownego rozpoznania.

§ 2. Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia odbycie wymierzonej kary

dyscyplinarnej w całości lub w części, wykonywanie jej należy odroczyć lub

przerwać albo zamienić na taką karę dyscyplinarną, którą skazany może odbyć.

Decyzję w tym względzie podejmuje dyrektor zakładu karnego, po zasięgnięciu

opinii lekarza.

04.02.2019

©Telksinoe s. 115/184

§ 3. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej umieszczenia w celi

izolacyjnej lekarz lub psycholog kontroluje zdolność skazanego do odbywania tej

kary.

§ 4. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej, o której mowa w § 3,

dyrektor zakładu karnego może, w wypadkach uzasadnionych względami

rodzinnymi, osobistymi lub wychowawczymi, zezwolić skazanemu na widzenie

lub rozmowę telefoniczną.

Art. 149. Jeżeli zostały ujawnione nowe fakty lub dowody nieznane

przedtem, wskazujące na to, iż ukarany jest niewinny, dyrektor zakładu karnego

uchyla karę dyscyplinarną i uznaje ją za niebyłą oraz podejmuje stosowną decyzję

mającą na celu uchylenie skutków ukarania.

Oddział 10

Odroczenie i przerwa wykonania kary pozbawienia wolności

Art. 150. § 1. Wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby

psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie tej kary

sąd odracza do czasu ustania przeszkody.

§ 2. Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w którym umieszczenie

go w zakładzie karnym może zagrażać życiu lub spowodować dla jego zdrowia

poważne niebezpieczeństwo.

Art. 151. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na

okres do roku, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego

lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. W stosunku do skazanej kobiety ciężarnej oraz

osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem sąd może odroczyć

wykonanie kary na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka.

§ 2. Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności w wymiarze

do roku, jeżeli liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych

przekracza w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów; odroczenia nie udziela

się skazanym, którzy dopuścili się przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub

groźby jej użycia, skazanym określonym w art. 64 § 1 lub 2 lub w art. 65 Kodeksu

karnego, a także skazanym za przestępstwa określone w art. 197–203 Kodeksu

karnego popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych.

04.02.2019

©Telksinoe s. 116/184

§ 3. Odroczenie może być udzielone kilkakrotnie, jednak łączny okres

odroczenia nie może przekroczyć okresów wskazanych w § 1; okres odroczenia

biegnie od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym przedmiocie.

§ 4. Odraczając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może zobowiązać

skazanego do podjęcia starań o znalezienie pracy zarobkowej, zgłaszania się do

wskazanej jednostki Policji w określonych odstępach czasu lub poddania się

odpowiedniemu leczeniu lub rehabilitacji, oddziaływaniom terapeutycznym lub

uczestnictwu w programach korekcyjno-edukacyjnych.

§ 5. Wykonując orzeczenie o odroczeniu wykonania kary pozbawienia

wolności w stosunku do skazanego, który został zobowiązany do wykonania

obowiązków określonych w § 4, sąd stosuje odpowiednio art. 14.

Art. 152. § 1. Jeżeli odroczenie wykonania kary nieprzekraczającej roku

pozbawienia wolności trwało przez okres co najmniej jednego roku – sąd może

warunkowo zawiesić wykonanie tej kary na zasadach określonych w art. 69–75

Kodeksu karnego.

§ 2. Wniosek o warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia

wolności może złożyć również sądowy kurator zawodowy.

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie warunkowego zawieszenia wykonania

kary przysługuje zażalenie; w posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator,

skazany oraz obrońca, a także sądowy kurator zawodowy, jeżeli składał wniosek

o wydanie postanowienia.

Art. 153. § 1. Sąd penitencjarny udziela przerwy w wykonaniu kary

w wypadku określonym w art. 150 § 1 do czasu ustania przeszkody.

§ 2. Sąd penitencjarny może udzielić przerwy w wykonaniu kary pozbawienia

wolności, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste.

Przepisy art. 151 § 3–5 stosuje się odpowiednio.

§ 2a. Wniosek o udzielenie przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności

może złożyć również dyrektor zakładu karnego.

§ 3. Nie można udzielić przerwy przed upływem roku od dnia ukończenia

poprzedniej przerwy i powrotu po niej do zakładu karnego, chyba że zachodzi

wypadek choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego albo inny

wypadek losowy.

04.02.2019

©Telksinoe s. 117/184

§ 4. (uchylony)

§ 5. Sądem penitencjarnym właściwym miejscowo do udzielenia dalszych

przerw jest sąd, który udzielił pierwszej przerwy. Jest on również właściwy do

orzeczenia przerwy, o której mowa w § 3, jeżeli skazany nadal przebywa na

wolności.

Art. 153a. § 1. W posiedzeniu w przedmiocie odroczenia lub przerwy ma

prawo wziąć udział prokurator, skazany oraz jego obrońca, a także sądowy kurator

zawodowy lub dyrektor zakładu karnego, jeżeli składali wniosek o wydanie

postanowienia.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie odroczenia lub przerwy przysługuje

zażalenie.

Art. 154. § 1. Jeżeli prokurator oświadczył, że sprzeciwia się udzieleniu

przerwy, postanowienie o udzieleniu przerwy staje się wykonalne z chwilą

uprawomocnienia.

§ 2. Zażalenie wniesione przez prokuratora podlega rozpoznaniu w terminie

14 dni.

Art. 155. § 1. Jeżeli przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności trwała

co najmniej rok, a skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary – sąd penitencjarny

może warunkowo zwolnić skazanego z odbycia reszty kary na zasadach okreś-

lonych w art. 77 Kodeksu karnego, przy czym zwolnienie może nastąpić w każdym

czasie, bez ograniczeń wynikających z art. 78 i 79 Kodeksu karnego.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli kara lub suma kar pozbawienia

wolności przekracza 3 lata.

§ 3. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie.

Art. 156. § 1. Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności sąd może

odwołać w razie ustania przyczyny, dla której zostało udzielone, lub w wypadku,

gdy skazany nie korzysta z odroczenia w celu, w jakim zostało udzielone, albo

rażąco narusza porządek prawny, jak również z powodu niewykonywania

obowiązków określonych w art. 151 § 4.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do przerwy w wykonaniu kary

pozbawienia wolności; postanowienie o odwołaniu przerwy wydaje sąd

penitencjarny, który jej udzielił.

04.02.2019

©Telksinoe s. 118/184

§ 3. Właściwy sąd odwołuje odroczenie lub przerwę w wykonaniu kary

pozbawienia wolności, jeżeli okoliczności, o których mowa w § 1 i 2, zaistnieją po

udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora

zawodowego, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy.

§ 4. Jeżeli w czasie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności

skazany został tymczasowo aresztowany, kara pozbawienia wolności, której

odbywanie zostało przerwane, podlega wykonaniu z mocy prawa.

§ 5. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio do odroczenia wykonania kary

pozbawienia wolności, z tym że w wypadku odroczenia sąd bezzwłocznie kieruje

orzeczenie do wykonania.

Art. 157. Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec

żołnierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową

dyspozycyjnie, sąd może odwołać również na wniosek właściwego dowódcy.

Art. 158. Wniosek o zwolnienie od wykonania kary pozbawienia wolności,

o której mowa w art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, wobec żołnierza, z wyjątkiem

żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, może złożyć

również dowódca jednostki. Termin zawity do złożenia wniosku upływa w dniu

ukończenia służby przez żołnierza.

Art. 158a. Na postanowienie w przedmiocie odwołania odroczenia lub

przerwy, a także w przedmiocie wniosku o zwolnienie od wykonania kary

pozbawienia wolności, o której mowa w art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego,

przysługuje zażalenie.

Oddział 11

Warunkowe przedterminowe zwolnienie

Art. 159. § 1. Warunkowo zwolnionego sąd penitencjarny może w okresie

próby oddać pod dozór kuratora sądowego, osoby godnej zaufania, stowarzyszenia,

organizacji lub instytucji, do której działalności należy troska o wychowanie,

zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, oraz nałożyć na niego obowiązki

określone w art. 72 § 1 Kodeksu karnego, a jeżeli szkoda wyrządzona

przestępstwem, za które skazany odbywa karę, nie została naprawiona, orzec

obowiązek określony w art. 72 § 2 Kodeksu karnego. Wobec skazanego za

04.02.2019

©Telksinoe s. 119/184

przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku

z zaburzeniami preferencji seksualnych, młodocianego sprawcy przestępstwa

umyślnego, sprawcy określonego w art. 64 Kodeksu karnego, a także wobec

skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności oddanie pod dozór jest

obowiązkowe.

§ 2. Warunkowo zwolniony, który został zobowiązany do wykonywania

obowiązków związanych z okresem próby i nie został oddany pod dozór, jest

obowiązany do:

1) bezzwłocznego, a najpóźniej w ciągu 7 dni od zwolnienia z zakładu karnego,

zgłoszenia się do sądowego kuratora zawodowego sądu rejonowego,

w którego okręgu będzie miał miejsce stałego pobytu,

2) zgłaszania się do sądowego kuratora zawodowego w określonych przez niego

terminach i udzielania wyjaśnień co do przebiegu okresu próby,

3) niezmieniania bez zgody sądu miejsca stałego pobytu,

4) wykonywania nałożonych na niego obowiązków

– o czym sąd poucza warunkowo zwolnionego.

§ 3. W razie oddania pod dozór sąd poucza skazanego o obowiązku

wynikającym z art. 169 § 2.

Art. 160. § 1. Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli

zwolniony w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które orzeczono

prawomocnie karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania.

§ 2. Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony,

skazany za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej

wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze

sprawcą, w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając

przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby

małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.

§ 3. Sąd penitencjarny może odwołać warunkowe zwolnienie, jeżeli

zwolniony w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności

popełnił inne przestępstwo lub została orzeczona kara inna niż określona w § 1 albo

gdy uchyla się od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych

środków karnych, przepadku lub środków kompensacyjnych.

04.02.2019

©Telksinoe s. 120/184

§ 4. Sąd odwołuje warunkowe zwolnienie skazanego, jeżeli okoliczności,

o których mowa w § 3, zaistnieją po udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia

przez sądowego kuratora zawodowego, chyba że przemawiają przeciwko temu

szczególne względy.

§ 5. Gdy skazany został oddany pod dozór osoby godnej zaufania,

stowarzyszenia, organizacji lub instytucji, o której mowa w art. 159 § 1, wniosek

o odwołanie warunkowego zwolnienia może złożyć również ta osoba lub

przedstawiciel tego stowarzyszenia, organizacji lub instytucji.

§ 6. W posiedzeniu w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia ma

prawo wziąć udział prokurator, skazany oraz obrońca, sądowy kurator zawodowy,

a gdy skazany pozostaje pod dozorem osoby godnej zaufania, stowarzyszenia,

organizacji lub instytucji, o której mowa w art. 159 § 1, także ta osoba lub

przedstawiciel tego stowarzyszenia, organizacji lub instytucji.

§ 7. Na postanowienie w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia

przysługuje zażalenie.

§ 8. W przypadku odwołania warunkowego zwolnienia nie zalicza się na

poczet kary okresu spędzonego na wolności.

Art. 161. § 1. O warunkowym zwolnieniu orzeka sąd penitencjarny na

posiedzeniu, które powinno odbyć się w zakładzie karnym. W posiedzeniu ma

prawo wziąć udział prokurator, skazany oraz obrońca, a także inne osoby, którym

służy uprawnienie do złożenia wniosku o warunkowe zwolnienie, jeżeli wniosek

taki złożyły.

§ 2. Wniosek o warunkowe zwolnienie może złożyć również dyrektor zakładu

karnego lub sądowy kurator zawodowy.

§ 3. Jeżeli orzeczona kara lub suma kar nie przekracza 3 lat pozbawienia

wolności, wniosku skazanego lub jego obrońcy, złożonego przed upływem

3 miesięcy od wydania postanowienia o odmowie warunkowego zwolnienia, nie

rozpoznaje się aż do upływu tego okresu.

§ 4. Jeżeli orzeczona kara lub suma kar przekracza 3 lata pozbawienia

wolności, wniosku skazanego lub jego obrońcy, złożonego przed upływem

6 miesięcy od wydania postanowienia o odmowie warunkowego zwolnienia, nie

rozpoznaje się aż do upływu tego okresu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 121/184

§ 5. Dyrektor zakładu karnego, składając wniosek o warunkowe zwolnienie,

przesyła jednocześnie opinię sporządzoną przez administrację zakładu karnego

zawierającą w szczególności prognozę kryminologiczno-społeczną. W innych

przypadkach opinię tę dyrektor zakładu karnego przesyła na żądanie sądu

penitencjarnego lub na prośbę skazanego składającego wniosek o warunkowe

zwolnienie.

Art. 162. § 1. Sąd penitencjarny wysłuchuje przedstawiciela administracji

zakładu karnego, a sądowego kuratora zawodowego, jeżeli składał wniosek

o warunkowe zwolnienie, oraz uwzględnia ugodę zawartą w wyniku mediacji. W

wypadku skazanego za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego,

popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, warunkowe

zwolnienie nie może być udzielone bez zasięgnięcia opinii biegłych.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie warunkowego zwolnienia przysługuje

zażalenie. Podlega ono rozpoznaniu w terminie 14 dni. Przepis art. 154 § 1 stosuje

się odpowiednio.

§ 3. Na postanowienie odmawiające udzielenia warunkowego zwolnienia

przysługuje zażalenie także dyrektorowi zakładu karnego lub sądowemu

kuratorowi zawodowemu, jeżeli składali wniosek o warunkowe zwolnienie.

Art. 163. § 1. W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia

o warunkowym zwolnieniu oraz w sprawie odwołania warunkowego zwolnienia

właściwy jest sąd penitencjarny, który udzielił zwolnienia, a jeżeli zwolniony

pozostaje pod dozorem – sąd penitencjarny, w którego okręgu dozór jest

wykonywany.

§ 2. Sąd penitencjarny może, w granicach określonych w art. 80 § 1

i 2 Kodeksu karnego, zmienić okres próby. Sąd może również w okresie próby

ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki wymienione w art. 72 § 1 Kodeksu

karnego albo od wykonywania nałożonych obowiązków zwolnić, z wyjątkiem

obowiązku wymienionego w art. 72 § 2 Kodeksu karnego, jak również oddać

skazanego pod dozór lub od dozoru zwolnić. Wniosek o wydanie postanowienia

może złożyć również sądowy kurator zawodowy.

04.02.2019

©Telksinoe s. 122/184

§ 3. Wykonując orzeczenie o warunkowym zwolnieniu wobec skazanego,

który nie został oddany pod dozór lub zobowiązany do wykonania obowiązków

związanych z okresem próby, sąd penitencjarny stosuje odpowiednio art. 14.

§ 4. Na postanowienie wydane na podstawie § 2 przysługuje zażalenie.

Oddział 12

Zwalnianie skazanych z zakładów karnych i warunki udzielania im pomocy

Art. 164. § 1. Okres do 6 miesięcy przed przewidywanym warunkowym

zwolnieniem lub przed wykonaniem kary stanowi, w miarę potrzeby, czas

niezbędny na przygotowanie skazanego do życia po zwolnieniu, zwłaszcza dla

nawiązania kontaktu z kuratorem sądowym lub podmiotami, o których mowa

w art. 38 § 1. Okres ten ustala, za zgodą skazanego, komisja penitencjarna.

§ 2. Okres, o którym mowa w § 1, może również wyznaczyć sąd

penitencjarny w postanowieniu o udzieleniu lub odmowie warunkowego

zwolnienia, jeżeli uzna to za niezbędne.

Art. 165. § 1. W okresie, o którym mowa w art. 164, skazany powinien

w miarę możliwości odbywać karę we właściwym zakładzie karnym położonym

najbliżej przyszłego miejsca stałego pobytu.

§ 2. Skazanemu można zezwolić na opuszczenie zakładu karnego, łącznie na

czas do 14 dni, zwłaszcza w celu podejmowania starań o uzyskanie po zwolnieniu

odpowiednich możliwości zamieszkania i pracy. Zezwolenie na opuszczenie

zakładu można przyznać skazanemu, którego postawa w czasie odbywania kary

uzasadnia przypuszczenie, że w czasie pobytu poza zakładem karnym będzie

przestrzegał porządku prawnego. Zezwolenia udziela dyrektor zakładu karnego.

Przepis art. 139 § 8 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Kurator sądowy lub podmioty, o których mowa w art. 38 § 1, ustalają ze

skazanym zakres niezbędnej pomocy w społecznej readaptacji i sposób jej

udzielenia.

§ 4. Jeżeli skazany nie posiada dokumentu tożsamości, administracja zakładu

karnego podejmuje czynności niezbędne do otrzymania przez niego takiego

dokumentu. Skazany ma obowiązek współdziałania w tym zakresie.

04.02.2019

©Telksinoe s. 123/184

Art. 166. § 1. Zwalnianym skazanym, mającym trudności w znalezieniu

zatrudnienia, zakwaterowania oraz otrzymania niezbędnej pomocy lekarskiej,

właściwe organy lub instytucje udzielają niezbędnej doraźnej pomocy.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego zwalniając skazanego, udziela mu stosownych

informacji o możliwościach uzyskania niezbędnej pomocy. W wypadku zwalniania

osoby skazanej za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego,

popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, dyrektor zakładu

zawiadamia o tym jednostkę Policji, właściwą dla miejsca pobytu skazanego po

jego zwolnieniu.

§ 3. Skazanemu zwalnianemu z zakładu karnego, który nie dysponuje

wystarczającymi środkami własnymi i nie ma zapewnionych na wolności

dostatecznych środków utrzymania, dyrektor zakładu karnego może udzielić

pomocy pieniężnej w chwili zwolnienia w wysokości do 1/3 przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia pracowników lub jej odpowiedni ekwiwalent; środki

własne skazanego stanowią środki będące w depozycie oraz przekazane w trybie

art. 126 § 1.

§ 4. Skazanym zwalnianym na podstawie art. 47 § 2 nie udziela się pomocy

pieniężnej, chyba że szczególne względy za tym przemawiają; w takim przypadku

można udzielić pomocy w postaci odzieży, bielizny, obuwia, biletu na przejazd,

a także artykułów żywnościowych na czas podróży, w zakresie niezbędnym do

opuszczenia zakładu karnego. Decyzję o udzieleniu pomocy podejmuje dyrektor

zakładu karnego.

Art. 167. (uchylony)

Art. 167a. § 1. Przy zwolnieniu z zakładu karnego skazany:

1) informuje o miejscu stałego pobytu lub innym miejscu przebywania po

zwolnieniu;

2) otrzymuje, za pokwitowaniem, znajdujące się w depozycie dokumenty,

pieniądze, przedmioty wartościowe i inne przedmioty, jeżeli nie zostały

zatrzymane albo zajęte w drodze zabezpieczenia lub egzekucji.

§ 2. Skazany otrzymuje ponadto świadectwo zwolnienia z zakładu karnego

oraz zaświadczenie o zatrudnieniu. Skazany jest informowany o potrzebie dalszego

04.02.2019

©Telksinoe s. 124/184

leczenia oraz otrzymuje wyniki wykonanych badań diagnostycznych niezbędnych

do dalszego postępowania leczniczego lub diagnostycznego.

§ 3. Jako ekwiwalent pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 166 § 3,

skazany może otrzymać przy zwolnieniu stosowną do pory roku odzież, bieliznę,

obuwie, bilet na przejazd, a także artykuły żywnościowe na czas podróży. Decyzje

w tym zakresie podejmuje dyrektor zakładu karnego.

§ 4. Jeżeli osoba zwolniona z zakładu karnego wymaga leczenia szpitalnego,

a jej stan zdrowia nie pozwala na przeniesienie do szpitala, pozostaje ona na

leczeniu w zakładzie karnym do czasu, gdy jej stan zdrowia pozwoli na takie

przeniesienie.

§ 5. Przepis § 4 ma zastosowanie, jeżeli osoba zwolniona wyraża zgodę na

dalsze leczenie w zakładzie karnym, co powinno być potwierdzone jej podpisem

w indywidualnej dokumentacji medycznej. W razie niemożności wyrażenia tej

zgody przez osobę zwolnioną, decyzję o pozostawieniu jej na leczeniu w zakładzie

karnym podejmuje dyrektor zakładu karnego na wniosek lekarza. Wobec osoby,

o której mowa w § 4, stosuje się przepisy porządkowe obowiązujące w zakładzie

karnym. Przepisy art. 118 § 1, 2 i 4 stosuje się odpowiednio.

§ 6. Jeżeli zwalniany skazany jest niezdolny z powodów zdrowotnych do

samodzielnego powrotu do miejsca zameldowania lub miejsca przebywania bez

zameldowania, administracja zakładu karnego jest obowiązana w okresie

poprzedzającym zwolnienie nawiązać kontakt z rodziną, osobą bliską lub wskazaną

przez skazanego inną osobą i powiadomić ją o terminie zwolnienia. W wypadku,

gdy działania administracji zakładu karnego okazały się bezskuteczne,

administracja zakładu karnego jest obowiązana udzielić zwolnionemu pomocy

w udaniu się do miejsca zameldowania lub miejsca przebywania bez zameldowania

albo podmiotu leczniczego.

§ 7. Jeżeli osoba, o której mowa w § 4, nie wyraża zgody na dalsze leczenie

w zakładzie karnym, lekarz poucza ją o możliwych następstwach zdrowotnych

odmowy leczenia. Fakt odmowy powinien być potwierdzony podpisem

zwolnionego w indywidualnej dokumentacji medycznej, a w wypadku odmowy

podpisu – notatką urzędową na tę okoliczność.

Art. 168. (uchylony)

04.02.2019

©Telksinoe s. 125/184

Oddział 13

Informowanie o opuszczeniu przez skazanego zakładu karnego

Art. 168a. § 1. Na wniosek pokrzywdzonego, odpowiednio, sędzia

penitencjarny lub dyrektor zakładu karnego niezwłocznie zawiadamia

pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której stałą

pieczą pokrzywdzony pozostaje, o zwolnieniu skazanego z zakładu karnego po

odbyciu kary, o ucieczce skazanego z zakładu karnego, a także o wydaniu decyzji

o udzieleniu skazanemu:

1) przepustki, o której mowa w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9;

2) czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru lub bez

konwoju funkcjonariusza Służby Więziennej albo asysty innej osoby godnej

zaufania, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, art. 141a § 1, art. 165 § 2

oraz art. 234 § 2;

3) przerwy w wykonaniu kary;

4) warunkowego zwolnienia.

§ 2. O prawie do złożenia wniosku, o którym mowa w § 1, poucza

pokrzywdzonego sąd, kierując orzeczenie do wykonania.

§ 3. W wypadku zwolnienia z zakładu karnego po odbyciu kary skazanego

z zaburzeniami preferencji seksualnych odbywającego karę pozbawienia wolności

za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione

w związku z tymi zaburzeniami, a także w wypadku ucieczki takiego skazanego

z zakładu karnego lub wydania decyzji, o których mowa w § 1, odpowiednio sędzia

penitencjarny lub dyrektor niezwłocznie zawiadamia o tym jednostkę Policji,

właściwą dla miejsca stałego pobytu skazanego.

§ 4. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio do skazanego za przestępstwo

popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie

przestępstwa oraz skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności orzeczoną

za przestępstwo umyślne w wymiarze nie niższym niż 3 lata.

§ 5. Jeżeli wobec skazanego wykonuje się kolejno kilka kar pozbawienia

wolności, zawiadomienia, o których mowa w § 1–4, wysyła się przez cały okres

trwania pozbawienia wolności.

04.02.2019

©Telksinoe s. 126/184

§ 6. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o którym mowa w § 1,

przekazuje się również świadkowi.

Rozdział XI

Prawa i obowiązki kuratora sądowego, wykonywanie dozoru, warunkowego

umorzenia postępowania i warunkowego zawieszenia wykonania kary

Oddział 1

Prawa i obowiązki kuratora sądowego oraz dozór

Art. 169. § 1. Skazany, na którego nałożono obowiązki, a także oddany pod

dozór, obowiązany jest przestrzegać obowiązków ustanowionych przez sąd na

okres próby lub związanych z dozorem.

§ 1a. Skazany, na którego nałożono obowiązki określone w art. 34 §

3 Kodeksu karnego, jest obowiązany przestrzegać obowiązków ustanowionych

przez sąd.

§ 2. Skazany oddany pod dozór obowiązany jest bezzwłocznie, a najpóźniej

w ciągu 7 dni od powzięcia wiadomości o oddaniu go pod dozór, zgłosić się do

kuratora sądowego tego sądu rejonowego, w okręgu którego dozór ma być

wykonywany.

§ 3. Skazany jest obowiązany stawić się na wezwanie sądu lub kuratora

sądowego i udzielać wyjaśnień co do przebiegu dozoru i wykonywania nałożonych

na niego obowiązków, bez zgody sądu nie zmieniać miejsca stałego pobytu,

umożliwić kuratorowi wejście do mieszkania oraz informować go o zmianie

miejsca zatrudnienia.

§ 4. Dozór wykonuje się w miejscu stałego pobytu skazanego.

Art. 169a. § 1. Nadzór nad wykonywaniem dozoru należy do sądu

właściwego do orzekania w przedmiocie wykonania kary lub środka, w związku

z którymi skazanego oddano pod dozór.

§ 2. Nadzór, o którym mowa w § 1, obejmuje kontrolę i ocenę:

1) legalności i prawidłowości wykonywania dozoru;

2) wykonywania zadań probacyjnych i działalności wychowawczej kuratora

sądowego oraz przebiegu procesu resocjalizacji skazanego;

04.02.2019

©Telksinoe s. 127/184

3) prawidłowości sporządzania przez kuratora sądowego dokumentacji

i prowadzenia akt dozoru.

Art. 169b. § 1. W celu zapewnienia optymalnego oddziaływania na osoby,

wobec których sprawowany jest dozór, oraz zastosowania właściwej metody

kontroli tych osób ustala się trzy grupy ryzyka powrotu do przestępstwa:

1) grupa obniżonego ryzyka (A);

2) grupa podstawowa (B);

3) grupa podwyższonego ryzyka (C).

§ 2. Do grupy obniżonego ryzyka (A) kwalifikuje się osoby, wobec których

zastosowano warunkowe umorzenie postępowania, a także osoby dotychczas

niekarane, których właściwości oraz warunki osobiste i środowiskowe,

dotychczasowy sposób życia oraz których zachowanie po popełnieniu przestępstwa

uzasadniają przekonanie, że będą one w okresie próby przestrzegać porządku

prawnego, a w szczególności nie popełnią ponownie przestępstwa. W szczególnie

uzasadnionych przypadkach kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej lub

sędzia może zakwalifikować do grupy obniżonego ryzyka (A) osoby spełniające

przesłanki grupy podstawowej (B).

§ 3. Do grupy podwyższonego ryzyka (C) kwalifikuje się:

1) skazanych określonych w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu karnego;

2) skazanych, którzy po wydaniu wyroku lub w okresie próby popełnili

przestępstwo podobne;

3) osoby uzależnione skazane za przestępstwo pozostające w związku

z używaniem alkoholu, środka odurzającego lub innego podobnie

działającego środka;

4) skazanych za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności

na szkodę małoletniego, a także za przestępstwa przeciwko wolności

seksualnej popełnione w związku z zakłóceniem czynności psychicznych

o podłożu seksualnym innym niż choroba psychiczna;

5) skazanych z zaburzeniami psychicznymi, jeżeli zaburzenia te miały związek

z popełnieniem przestępstwa;

6) skazanych w związku ze stosowaniem przemocy w rodzinie, którzy pozostają

z osobą pokrzywdzoną we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie

04.02.2019

©Telksinoe s. 128/184

próby, z wyłączeniem osób, wobec których zastosowano warunkowe

umorzenie postępowania;

7) skazanych związanych z subkulturami przestępczymi lub grupami mającymi

związek ze środowiskiem przestępczym;

8) skazanych, którzy wymagają intensywnych działań w okresie próby ze

względu na dotychczasową karalność, sposób życia, właściwości osobiste

i zachowanie w okresie próby, w tym stopień wykonania orzeczonych

obowiązków, albo ze względu na inne okoliczności.

§ 4. Do grupy podstawowej (B) kwalifikuje się osoby, które nie spełniają

przesłanek grupy obniżonego ryzyka (A) ani grupy podwyższonego ryzyka (C).

W szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza wobec postępu w procesie

resocjalizacji, sędzia może zakwalifikować do grupy podstawowej (B) osoby

spełniające przesłanki grupy podwyższonego ryzyka (C).

§ 5. Dozór w stosunku do osób zakwalifikowanych do grupy podwyższonego

ryzyka (C) wykonują kuratorzy zawodowi. W szczególnie uzasadnionych

przypadkach kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej lub sędzia może

wyrazić zgodę na wykonywanie dozoru przez kuratora społecznego z uwagi na

właściwości i warunki osobiste skazanego oraz predyspozycje, wykształcenie,

umiejętności i przeszkolenie kuratora społecznego.

§ 6. Do danej grupy ryzyka powrotu do przestępstwa, o której mowa w § 1,

kwalifikują osobę, wobec której sprawowany jest dozór, kierownik zespołu

kuratorskiej służby sądowej i upoważniony sędzia; w przypadku rozbieżności

rozstrzygające jest stanowisko sędziego.

§ 7. W razie zmiany okoliczności, o których mowa w § 2 lub 3, lub jeżeli

dotychczasowy przebieg okresu próby uzasadnia przekonanie, że wystarczające

jest dalsze oddziaływanie w ramach grupy ryzyka, o której mowa w § 1 pkt 1 lub

2, dokonuje się ponownej kwalifikacji skazanego na zasadach określonych w § 6.

Zmiany kwalifikacji z grupy podstawowej (B) do grupy obniżonego ryzyka (A)

może dokonać również kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej.

§ 8. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy obniżonego

ryzyka (A) sądowy kurator zawodowy, sprawując dozór osobiście, jest

zobowiązany w szczególności do:

04.02.2019

©Telksinoe s. 129/184

1) przeprowadzenia co najmniej raz na 3 miesiące wywiadu środowiskowego,

w tym rozmowy ze skazanym w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;

2) skutecznego wezwania skazanego co najmniej raz na 2 miesiące do stawienia

się w siedzibie zespołu kuratorskiej służby sądowej w celu udzielenia

wyjaśnień co do przebiegu dozoru i wykonania nałożonych obowiązków,

a także w razie potrzeby przedstawienia odpowiednich dokumentów

potwierdzających wykonanie obowiązków;

3) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej raz w miesiącu.

§ 9. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy obniżonego

ryzyka (A) oraz grupy podstawowej (B) sądowy kurator społeczny jest

zobowiązany w szczególności do:

1) przeprowadzenia co najmniej raz w miesiącu wywiadu środowiskowego,

w tym rozmowy ze skazanym w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;

2) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej raz w miesiącu.

§ 10. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy podwyższonego

ryzyka (C) kurator sądowy jest zobowiązany w szczególności do:

1) utrzymywania ścisłej współpracy z Policją w celu uzyskania i wymiany

informacji w zakresie przestrzegania porządku prawnego przez skazanego;

2) przeprowadzania systematycznych wywiadów środowiskowych, w tym

rozmów ze skazanym w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;

3) systematycznego wzywania skazanego do stawiania się w siedzibie zespołu

kuratorskiej służby sądowej w celu udzielenia wyjaśnień co do przebiegu

dozoru i wykonania nałożonych obowiązków, a także w razie potrzeby

przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających wykonanie

obowiązków;

4) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej 2 razy w miesiącu;

5) przeprowadzania u skazanego, który został zobowiązany do powstrzymania

się od nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających lub

substancji psychotropowych, albo u skazanego, który w trakcie dozoru

wykazuje objawy uzależnienia, wyrywkowego badania na obecność

w organizmie alkoholu, środków odurzających lub substancji

psychotropowych, przy użyciu metod niewymagających badania

laboratoryjnego;

04.02.2019

©Telksinoe s. 130/184

6) nawiązania i systematycznego utrzymywania kontaktu z odpowiednimi

stowarzyszeniami, instytucjami i organizacjami społecznymi zajmującymi się

pomocą społeczną, pośrednictwem pracy, leczeniem, oddziaływaniem

terapeutycznym bądź innymi formami działania, które mogą być przydatne

w rozwiązywaniu problemów, które nie sprzyjają resocjalizacji i kontroli

okresu próby.

§ 11. Sędzia lub kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej mogą

w szczególnie uzasadnionych przypadkach określić sądowemu kuratorowi

zawodowemu, a ten sądowemu kuratorowi społecznemu, inną częstotliwość

i formę kontaktów ze skazanym.

Art. 170. § 1. Sprawowanie dozoru powierza się kuratorowi sądowemu tego

sądu rejonowego, w okręgu którego środek ten jest lub ma być wykonywany.

§ 2. Sprawowanie dozoru może być powierzone także stowarzyszeniu,

organizacji lub instytucji, do których działalności należy troska o wychowanie,

zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, albo osobie godnej zaufania;

powierzenie dozoru następuje na ich wniosek lub za ich zgodą.

Art. 171. § 1. Kuratorami sądowymi są kuratorzy zawodowi i społeczni.

§ 2. Zadaniem kuratora sądowego, a także innych osób, stowarzyszeń,

organizacji i instytucji wykonujących dozór jest pomoc w readaptacji społecznej

skazanego. Kontrola ścisłego wykonywania przez skazanego nałożonych na niego

obowiązków i poleceń ma na celu wychowawcze oddziaływanie i zapobieganie

powrotowi do przestępstwa.

Art. 172. § 1. Kurator sądowy, któremu powierzono dozór nad skazanym,

powinien nawiązać z nim bezzwłocznie kontakt i poinformować go o jego

obowiązkach i uprawnieniach.

§ 2. Kurator sądowy obowiązany jest do składania sądowi okresowych

sprawozdań z przebiegu dozoru, w szczególności ma obowiązek bezzwłocznego

powiadomienia sądu o popełnieniu przez skazanego przestępstwa lub o innym

rażącym naruszeniu przez niego porządku prawnego.

§ 3. W razie powierzenia dozoru wobec skazanego za przestępstwo z użyciem

przemocy lub groźby bezprawnej sądowy kurator zawodowy przesyła jednostce

Policji, właściwej dla miejsca stałego pobytu skazanego, informację o oddaniu

04.02.2019

©Telksinoe s. 131/184

skazanego pod dozór oraz o zakończeniu sprawowania dozoru w inny sposób niż

na skutek upływu okresu próby.

§ 4. Sprawozdania, o których mowa w § 2, sądowy kurator zawodowy

przedkłada kierownikowi zespołu kuratorskiej służby sądowej, a następnie składa

sądowi.

Art. 173. § 1. Sądowy kurator zawodowy organizuje i prowadzi działania

mające na celu pomoc skazanemu w społecznej readaptacji i zapobieżenie jego

powrotowi do przestępstwa, a także polegające na kontroli przestrzegania przez

skazanego nałożonych obowiązków ustanowionych przez sąd lub związanych

z dozorem; sądowy kurator zawodowy kieruje pracą sądowych kuratorów

społecznych oraz osób godnych zaufania wykonujących dozór. W sprawie dozoru

wykonywanego przez sądowego kuratora społecznego, sędzia lub kierownik

zespołu kuratorskiej służby sądowej może w każdym czasie zarządzić osobiste

sprawowanie dozoru przez sądowego kuratora zawodowego lub polecić sądowemu

kuratorowi zawodowemu podjęcie bezzwłocznie czynności.

§ 2. Do obowiązków sądowego kuratora zawodowego należy

w szczególności:

1) sprawowanie dozorów w stosunku do skazanego lub sprawcy;

2) kontrolowanie w okresie próby wykonania przez skazanego lub sprawcę

nałożonych na niego obowiązków;

3) składanie wniosków o zmianę okresu próby w sprawach dotyczących

wykonywania postanowienia o warunkowym zwolnieniu;

4) składanie wniosków o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego;

5) składanie wniosków o ustanowienie, rozszerzenie lub zmianę obowiązków

w okresie próby, o zwolnienie od wykonania tych obowiązków albo o oddanie

pod dozór lub zwolnienie od dozoru;

6) składanie wniosków o odroczenie lub o przerwę w wykonaniu kary lub

o odwołanie odroczenia lub przerwy w wykonaniu kary;

7) składanie wniosków o warunkowe zwolnienie i o odwołanie warunkowego

zwolnienia;

8) składanie wniosków o zarządzenie wykonania kary, której wykonanie

warunkowo zawieszono, oraz o wykonanie kary zastępczej;

9) składanie wniosków dotyczących wykonania kary ograniczenia wolności;

04.02.2019

©Telksinoe s. 132/184

9a) składanie wniosków o zawieszenie, podjęcie oraz o umorzenie postępowania

wykonawczego;

10) udzielanie pomocy postpenitencjarnej;

11) udział w posiedzeniach sądu, w wypadkach wskazanych w ustawie;

12) podejmowanie czynności mających na celu przygotowanie skazanego do

zwolnienia z zakładu karnego;

13) przeprowadzanie na żądanie uprawnionych organów postępowania

wykonawczego wywiadów środowiskowych;

14) wykonywanie czynności związanych z organizowaniem i kontrolowaniem

wykonywania kary ograniczenia wolności;

15) wykonywanie innych czynności wynikających z niniejszej ustawy oraz

przepisów odrębnych.

§ 3. W razie zaistnienia okoliczności, określonych w art. 156 § 1 i 2 lub art.

160 § 3 niniejszego kodeksu oraz w art. 68 § 2 lub art. 75 § 2 Kodeksu karnego,

sądowy kurator zawodowy może odstąpić od złożenia odpowiedniego wniosku,

o którym mowa w § 2 pkt 4 oraz 6–8, jeżeli przemawiają za tym rodzaj i stopień

naruszenia uzasadniające przekonanie, że pomimo odstąpienia od złożenia

wniosku, cele środka związanego z poddaniem skazanego lub sprawcy próbie

zostaną osiągnięte.

§ 4. W przypadku, o którym mowa w § 3, sądowy kurator zawodowy udziela

skazanemu lub sprawcy pisemnego upomnienia, w którym wskazuje rodzaj

naruszenia oraz informuje go o skutkach niezastosowania się do upomnienia. Odpis

upomnienia niezwłocznie przekazuje sądowi.

§ 5. Jeżeli po udzieleniu skazanemu lub sprawcy pisemnego upomnienia

zaistnieją okoliczności wskazane w przepisach, o których mowa w § 3, sądowy

kurator zawodowy składa do sądu odpowiedni wniosek, o którym mowa

w § 2 pkt 4 oraz pkt 6–8.

Art. 173a. § 1. Sądowy kurator zawodowy może zobowiązać skazanego lub

sprawcę oddanego pod dozór lub zobowiązanego do powstrzymania się od

nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających lub substancji

psychotropowych do poddania się badaniom na obecność w organizmie alkoholu,

środków odurzających lub substancji psychotropowych, przy użyciu metod

niewymagających badania laboratoryjnego, a także badania takie przeprowadzić.

04.02.2019

©Telksinoe s. 133/184

§ 2. Weryfikacja badań, o których mowa w § 1, dokonanych przy użyciu

metod niewymagających badania laboratoryjnego, może odbyć się za pomocą

badań laboratoryjnych.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób

przeprowadzania badań na obecność alkoholu, środków odurzających lub

substancji psychotropowych w organizmie skazanego lub sprawcy oddanego pod

dozór lub zobowiązanego do powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub

używania środków odurzających lub substancji psychotropowych, ich

dokumentowania oraz weryfikacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia

sprawnego przeprowadzenia badań oraz zagwarantowania wiarygodności ich

wyników.

Art. 173b. § 1. Czynności związane z organizowaniem i kontrolowaniem

wykonywania kar, środków karnych i środków zabezpieczających w systemie

dozoru elektronicznego powierza się sądowemu kuratorowi zawodowemu tego

sądu, w okręgu którego kara lub środek są lub mają być wykonywane.

§ 2. Zadaniem sądowego kuratora zawodowego jest pomoc w readaptacji

społecznej skazanego. Kontrola ścisłego wykonywania przez skazanego

nałożonych na niego obowiązków i poleceń ma na celu oddziaływanie

wychowawcze i zapobieganie powrotowi do przestępstwa.

§ 3. Sądowy kurator zawodowy, któremu powierzono czynności określone

w § 1, nawiązuje niezwłocznie kontakt ze skazanym, informując go o jego

obowiązkach i uprawnieniach.

Art. 173c. W czasie wykonywania kary w systemie dozoru elektronicznego

sądowy kurator zawodowy składa stosowne wnioski oraz niezwłocznie zawiadamia

sąd o każdym przypadku naruszenia przez skazanego porządku prawnego lub

nałożonego na skazanego obowiązku, w szczególności o popełnieniu przez

skazanego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego.

Art. 174. Do zakresu działania sądowego kuratora społecznego należy

w szczególności:

1) odwiedzanie osób, których dotyczy postępowanie, w miejscu ich

zamieszkania lub pobytu, w tym również w zakładach karnych, oraz

kontaktowanie się z ich rodziną;

04.02.2019

©Telksinoe s. 134/184

2) żądanie niezbędnych informacji i wyjaśnień od osób znajdujących się

w okresie próby, objętych dozorem lub tych, na które nałożono obowiązki;

3) współdziałanie z właściwymi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami

w zakresie poprawy warunków bytowych i zdrowotnych, zatrudnienia

i szkolenia osób, których dotyczy postępowanie wykonawcze;

4) współdziałanie z administracją zakładów karnych w zakresie odpowiedniego

przygotowania skazanych do zwolnienia;

5) przeglądanie akt sądowych i sporządzanie z nich odpisów w związku

z wykonywaniem czynności zleconych przez sąd;

6) przeprowadzanie wywiadów środowiskowych i zbieranie niezbędnych

informacji od organów administracji rządowej, samorządu terytorialnego,

zakładów pracy, stowarzyszeń, organizacji i instytucji;

7) podejmowanie innych czynności niezbędnych do prawidłowego

wykonywania kar, środków karnych, środków zabezpieczających

i kompensacyjnych oraz przepadku, jak też kontrola wykonywania środków

kompensacyjnych;

8) udzielanie skazanym innej stosownej pomocy.

Art. 175. § 1. Stowarzyszenia, organizacje i instytucje, którym powierzono

sprawowanie dozoru, obowiązane są w szczególności do:

1) bezzwłocznego wyznaczenia przedstawiciela do wykonywania czynności

związanych z dozorem oraz udzielania mu pomocy w prawidłowym ich

wykonywaniu;

2) utrzymywania, przez wyznaczonego przedstawiciela, niezbędnych kontaktów

z sądem i sądowym kuratorem zawodowym;

3) zapewnienia, aby wyznaczony przedstawiciel wykonywał prawidłowo

powierzone mu czynności związane z dozorem oraz przedstawiał sądowi

okresowe sprawozdania o zachowaniu się skazanego w okresie próby.

§ 2. Do osoby godnej zaufania oraz przedstawiciela stowarzyszenia,

organizacji i instytucji stosuje się odpowiednio art. 174, chyba że ustawa stanowi

inaczej.

§ 3. Do przedstawiciela stowarzyszenia, organizacji i instytucji stosuje się

odpowiednio art. 169b, art. 172 i art. 173 § 2 pkt 1–5, 7, 8 i 12, chyba że ustawa

stanowi inaczej.

04.02.2019

©Telksinoe s. 135/184

Art. 175a. § 1. Prezes właściwego sądu przyznaje stowarzyszeniu,

organizacji lub instytucji, której powierzono sprawowanie dozoru, na wniosek ich

przedstawiciela, miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych

w związku ze sprawowanym dozorem, płatny do 20. dnia każdego miesiąca

następującego po miesiącu sprawowania dozoru.

§ 2. Ryczałt za sprawowanie jednego dozoru wynosi od 4% do 8% kwoty

bazowej ustalonej dla sądowych kuratorów zawodowych na podstawie przepisów

o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej.

Art. 176. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób

i tryb wykonywania czynności przez kuratorów sądowych, stowarzyszenia,

organizacje, instytucje i osoby godne zaufania, którym powierzono sprawowanie

dozoru, a także sposób i tryb wykonywania dozoru stosowanego w związku

z orzeczonymi karami, środkami karnymi, zabezpieczającymi i profilaktycznymi

oraz tryb wyznaczania przedstawicieli przez stowarzyszenia, organizacje

i instytucje, uwzględniając potrzebę zakwalifikowania osób, wobec których stosuje

się dozór, do określonej grupy ryzyka powrotu do przestępstwa, potrzebę

sprawnego wykonywania orzeczeń sądu, zapobieżenia powrotowi sprawcy do

przestępstwa i wsparcia jego społecznej readaptacji.

Oddział 2

Warunkowe umorzenie postępowania karnego

Art. 177. § 1. W sprawach związanych z wykonywaniem orzeczenia

o warunkowym umorzeniu postępowania karnego właściwy jest sąd, który w danej

sprawie orzekał w pierwszej instancji, jednakże w stosunku do osoby oddanej pod

dozór, w kwestiach dotyczących wykonania tego środka oraz obowiązków

związanych z okresem próby, właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu dozór

jest lub ma być wykonywany.

§ 2. Wykonując orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego

w stosunku do sprawcy, który nie został oddany pod dozór lub zobowiązany do

wykonania obowiązków związanych z okresem próby, sąd stosuje odpowiednio art.

14.

04.02.2019

©Telksinoe s. 136/184

Oddział 3

Warunkowe zawieszenie wykonania kary

Art. 178. § 1. W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia

o warunkowym zawieszeniu wykonania kary oraz w sprawie zarządzenia

wykonania zawieszonej kary właściwy jest sąd, który w danej sprawie orzekał

w pierwszej instancji, jednakże w stosunku do osoby skazanej przez sąd

powszechny pozostającej pod dozorem właściwy jest sąd rejonowy, w którego

okręgu dozór jest lub ma być wykonywany.

§ 2. Wykonując orzeczenie o warunkowym zawieszeniu kary w stosunku do

skazanego przez sąd powszechny, który nie został oddany pod dozór lub

zobowiązany do wykonania obowiązków związanych z okresem próby, sąd stosuje

odpowiednio art. 14.

§ 3. W posiedzeniu w przedmiocie zarządzenia wykonania kary ma prawo

wziąć udział prokurator, skazany oraz jego obrońca, a gdy skazany został oddany

pod dozór lub zobowiązany do wykonania obowiązków związanych z okresem

próby, również sądowy kurator zawodowy, a także osoba godna zaufania lub

przedstawiciel stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, o których

mowa w art. 73 § 1 Kodeksu karnego, którym powierzono wykonywanie dozoru.

§ 4. Przed wydaniem postanowienia w przedmiocie skrócenia kary, o którym

mowa w art. 75 § 3a Kodeksu karnego, sąd wysłuchuje, o ile jest to możliwe,

skazanego i sądowego kuratora zawodowego. W posiedzeniu ma prawo wziąć

udział także prokurator.

§ 5. Postanowienia o zarządzeniu wykonania kary wydane na podstawie art.

75 § 2 i 3 Kodeksu karnego stają się wykonalne z chwilą uprawomocnienia.

§ 6. Na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary oraz jej

skrócenia na podstawie art. 75 § 3a Kodeksu karnego przysługuje zażalenie.

Art. 178a. Na postanowienia wydane na podstawie art. 74 § 2 i art. 75a § 1

i 5 Kodeksu karnego przysługuje zażalenie.

04.02.2019

©Telksinoe s. 137/184

Rozdział XII

Środki karne, środki kompensacyjne i przepadek

Oddział 1

Pozbawienie praw publicznych

Art. 179. W razie orzeczenia pozbawienia praw publicznych sąd zawiadamia:

1) właściwy dla miejsca ostatniego zamieszkania lub pobytu skazanego

odpowiedni organ administracji publicznej;

2) Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli skazany ma order,

odznaczenie lub tytuł honorowy;

3) organy i instytucje, w których skazany pełnił ostatnio funkcje objęte utratą;

4) organ właściwy w sprawach powszechnego obowiązku obrony, w którego

ewidencji skazany figuruje.

Art. 179a. Na postanowienie wydane na podstawie art. 84 § 1 Kodeksu

karnego w przedmiocie uznania pozbawienia praw publicznych za wykonane

przysługuje zażalenie.

Oddział 2

Zakazy, nakaz i obowiązek

Art. 180. W razie orzeczenia zakazu zajmowania określonego stanowiska lub

wykonywania określonego zawodu, sąd przesyła odpis wyroku właściwemu

organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego oraz pracodawcy

albo instytucji, w której skazany zajmuje objęte zakazem stanowisko lub wykonuje

objęty zakazem zawód. Jeżeli skazany zajmuje stanowisko kierownicze lub inne

odpowiedzialne stanowisko, sąd przesyła odpis wyroku również właściwej

jednostce nadrzędnej. W odpisie wyroku nie ujawnia się danych pokrzywdzonego.

Art. 181. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia określonej działalności

gospodarczej, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji

rządowej lub samorządu terytorialnego, właściwemu dla miejsca zamieszkania

skazanego lub dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej objętej zakazem.

Art. 181a. § 1. W razie orzeczenia zakazu przebywania w określonych

środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania

04.02.2019

©Telksinoe s. 138/184

się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody

sądu, jak również nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie

z pokrzywdzonym sąd przesyła odpis wyroku jednostce Policji, a także

odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego

właściwemu dla miejsca pobytu skazanego.

§ 2. Nadzór nad wykonywaniem zakazu przebywania w określonych

środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania

się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody

sądu, jak również nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie

z pokrzywdzonym powierza się zawodowemu kuratorowi sądowemu.

§ 3. W sprawach związanych z wykonywaniem zakazu przebywania

w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi

osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca

pobytu bez zgody sądu, jak również nakazu okresowego opuszczenia lokalu

zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym właściwy jest sąd rejonowy, w którego

okręgu ustalono miejsce pobytu skazanego.

§ 4. Przepisy art. 169 i 172 stosuje się odpowiednio.

Art. 181b. § 1. W razie orzeczenia zakazu wstępu na imprezę masową, sąd

przesyła odpis wyroku komendantowi powiatowemu (rejonowemu, miejskiemu)

Policji, właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego.

§ 2. (uchylony)

Art. 181c. W razie orzeczenia zakazu wstępu do ośrodków gier

i uczestnictwa w grach hazardowych, sąd przesyła odpis wyroku ministrowi

właściwemu do spraw finansów publicznych oraz komendantowi powiatowemu

(rejonowemu, miejskiemu) Policji, właściwemu dla miejsca zamieszkania

skazanego.

Art. 182. § 1. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła

odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu

terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany

prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia

ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony.

04.02.2019

©Telksinoe s. 139/184

§ 2. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia

pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia

w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie

obowiązywania zakazu.

Art. 182a. § 1. Jeżeli zakaz prowadzenia pojazdów był wykonywany przez

okres co najmniej połowy orzeczonego wymiaru, a w przypadku zakazu

prowadzenia pojazdów orzeczonego na podstawie art. 42 § 3 lub 4 Kodeksu

karnego przez okres co najmniej 10 lat, sąd może orzec o dalszym wykonywaniu

tego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych

w blokadę alkoholową, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca

1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 i 1926 oraz z 2018

r. poz. 79, 106, 138 i 317), jeżeli postawa, właściwości i warunki osobiste sprawcy

oraz zachowanie w okresie wykonywania środka karnego uzasadniają przekonanie,

że prowadzenie pojazdu przez tę osobę nie zagraża bezpieczeństwu w komunikacji.

Przepis art. 182 § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 2. W przypadku orzeczenia sądu o dalszym wykonywaniu środka karnego

w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową,

zakazu tego nie stosuje się w przypadku prowadzenia pojazdów

wykorzystywanych do nauki jazdy i egzaminowania, jeżeli skazany jest osobą

szkoloną lub egzaminowaną w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia

5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 i 2418 oraz

z 2018 r. poz. 138) lub ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

(Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 oraz z 2018 r. poz. 12, 79 i 138).

§ 3. Jeżeli skazany rażąco naruszył porządek prawny w zakresie dotyczącym

bezpieczeństwa ruchu drogowego, w szczególności popełnił przestępstwo

przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, sąd może orzec o uchyleniu sposobu

wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów w postaci, o której mowa w § 1.

Przepis art. 182 stosuje się odpowiednio.

§ 4. Na postanowienie sądu w przedmiocie, o którym mowa w § 1 i 3,

przysługuje zażalenie.

Art. 183. Jeżeli skazany, w związku z wykonywanym przez siebie zawodem

lub prowadzeniem określonej działalności gospodarczej, należy do zrzeszenia

04.02.2019

©Telksinoe s. 140/184

zawodowego, stowarzyszenia, związku lub cechu albo innej organizacji

gospodarczej, sąd zawiadamia je o orzeczeniu zakazu wykonywania zawodu lub

prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

Art. 183a. § 1. Jeżeli nie orzeczono o tym w wyroku, sąd określa odstępy

czasu, w których skazany ma zgłaszać się do Policji lub innego wyznaczonego

organu, wskazuje minimalną odległość od osób chronionych zakazem zbliżania się

do nich oraz określa termin wykonania nakazu okresowego opuszczenia lokalu

zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym.

§ 2. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 184. Przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny

wymieniony w niniejszym oddziale lub oddziale 1, albo zawiadomienie

o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę

początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka.

Art. 185. Pracodawcy lub instytucje wymienione w art. 180 i 181 podejmują

stosowne decyzje i bezzwłocznie zawiadamiają o tym sąd, który w razie

stwierdzenia nieprawidłowości nakazuje je usunąć.

Art. 186. Jeżeli wobec skazanego zastosowano art. 72 § 1 Kodeksu karnego,

przepisy art. 180 i 181 stosuje się odpowiednio.

Art. 186a. Na postanowienie, wydane na podstawie art. 84 § 1 Kodeksu

karnego w przedmiocie uznania za wykonany nakazu lub zakazu, przysługuje

zażalenie.

Oddział 3

Przepadek

Art. 187. § 1. Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła

jego odpis lub wyciąg naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze względu

na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania orzeczonego przepadku lub

nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.

§ 2. Objęte przepadkiem przedmiot, korzyść majątkowa lub ich równowartość

przechodzą na własność Skarbu Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku, a

w wypadku wytoczenia powództwa, o którym mowa w art. 293 § 7 Kodeksu

04.02.2019

©Telksinoe s. 141/184

postępowania karnego – z chwilą uprawomocnienia się wyroku oddalającego

powództwo przeciwko Skarbowi Państwa.

Art. 187a. § 1. Wykonanie przepadku przedsiębiorstwa następuje przez jego

sprzedaż w całości lub w zorganizowanej części albo spieniężenie poszczególnych

składników mienia przedsiębiorstwa.

§ 2. Wykonanie przepadku przedsiębiorstwa następuje przez jego sprzedaż w

całości lub w zorganizowanej części, chyba że sprzeciwiają się temu względy

szybkości postępowania lub oczekiwana suma uzyskana ze sprzedaży nie jest

istotnie większa od oczekiwanej sumy uzyskanej ze spieniężenia poszczególnych

składników mienia przedsiębiorstwa, lub dalsza działalność przedsiębiorstwa nie

jest uzasadniona.

§ 3. O wyborze sposobu wykonania przepadku przedsiębiorstwa sąd

rozstrzyga postanowieniem.

§ 4. Do wykonania przepadku przedsiębiorstwa przez jego sprzedaż w całości

lub w zorganizowanej części stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu

postępowania cywilnego, z zastrzeżeniem, że art. 106422 Kodeksu postępowania

cywilnego nie stosuje się w stosunku do Skarbu Państwa. Przepisu art. 187 § 1 nie

stosuje się.

§ 5. Orzeczony zarząd przymusowy trwa do chwili sprzedaży całości lub

zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Jeżeli zarząd przymusowy nie był

ustanowiony, sąd ustanawia go postanowieniem. Przepisy art. 292a § 1 i 8–10

Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

§ 6. Do czasu wykonania przepadku przedsiębiorstwa przyjmuje się, że zarząd

przymusowy jest ustanowiony nad przedsiębiorstwem osoby fizycznej.

Art. 188. § 1. Wykonując przepadek, naczelnik urzędu skarbowego

przejmuje w posiadanie składniki mienia wymienione w wyroku.

§ 2. Wykonując przepadek przedmiotów, równowartości takich przedmiotów,

korzyści osiągniętych z przestępstwa albo równowartości takich korzyści,

naczelnik urzędu skarbowego, w razie potrzeby, ustala składniki mienia objętego

przepadkiem, przed ich przejęciem.

§ 2a. Wykonując przepadek przedsiębiorstwa przez spieniężenie

poszczególnych składników jego mienia, naczelnik urzędu skarbowego sporządza

04.02.2019

©Telksinoe s. 142/184

spis składników majątku przedsiębiorstwa i przekazuje go sądowi. Sąd zatwierdza

spis składników w drodze postanowienia. Na postanowienie zażalenie służy

prokuratorowi, skazanemu i jego obrońcy oraz właścicielowi lub innej osobie

kierującej przedsiębiorstwem w jego imieniu. Do czasu zatwierdzenia spisu nie

dokonuje się czynności, o których mowa w § 5.

§ 3. Przed przystąpieniem do przejęcia składników mienia, o których mowa

w § 1 lub 2, naczelnik urzędu skarbowego nie ma obowiązku wcześniejszego

wzywania osoby, u której się znajdują, do ich wydania.

§ 4. Przejęte nieruchomości naczelnik urzędu skarbowego przekazuje

w zarząd właściwym organom administracji publicznej.

§ 5. Przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne prawa majątkowe

naczelnik urzędu skarbowego spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń

pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

§ 6. Przejęte przedmioty o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej

spienięża się, gdy wskazane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków

państwowe muzeum, biblioteka lub archiwum nie wyrażą zgody na ich nieodpłatne

nabycie.

Art. 188a. Jeżeli orzeczony przepadek nie może zostać wykonany w całości

ani w części, gdyż składnik mienia podlegający przepadkowi został usunięty,

zniszczony, zgubiony, ukryty albo z innych przyczyn faktycznych lub prawnych

nie może zostać przejęty, sąd może orzec, a w razie przepadku korzyści

pochodzącej z przestępstwa orzeka, przepadek równowartości tego składnika

mienia, chyba że przepadek dotyczy przedmiotów określonych w art. 44 § 6

Kodeksu karnego.

Art. 189. Przepadek rzeczy głównej obejmuje również przynależności tej

rzeczy, chyba że co innego wynika z orzeczenia.

Art. 189a. Przepadek przedsiębiorstwa nie obejmuje jego nazwy ani firmy,

ani wchodzących w jego skład autorskich praw osobistych.

Art. 190. § 1. Orzeczony przepadek nie narusza praw rzeczowych

ograniczonych obciążających objęte przepadkiem składniki mienia, z wyjątkiem

hipoteki i zastawu, które wygasają, a wierzytelności zabezpieczone tymi prawami

04.02.2019

©Telksinoe s. 143/184

podlegają zaspokojeniu do wysokości sumy uzyskanej ze spieniężenia składników

mienia lub ich wartości, gdy nie zostaną spieniężone i nie podlegają zniszczeniu.

§ 2. Zaspokojenie wierzyciela, którego wierzytelność jest zabezpieczona

hipoteką lub zastawem, jeżeli przedmiot zastawu nie podlega spieniężeniu,

następuje po oszacowaniu nieruchomości lub przedmiotu zastawu. Oszacowanie

nieruchomości, według przepisów o egzekucji z nieruchomości, naczelnik urzędu

skarbowego zleca komornikowi sądowemu.

Art. 191. § 1. Podstawę ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela

nieruchomości w księdze wieczystej oraz podstawę wykreślenia obciążających ją

hipotek stanowi orzeczenie o zastosowaniu przepadku, które dotyczy tej

nieruchomości.

§ 2. W razie wytoczenia przez osobę trzecią powództwa o zwolnienie

nieruchomości od wykonania przepadku, wpis własności Skarbu Państwa do księgi

wieczystej może nastąpić po prawomocnym oddaleniu powództwa.

Art. 192. § 1. W razie uchylenia orzeczenia o przepadku, jego darowania lub

zwolnienia rzeczy w wyniku wniesionego powództwa składniki mienia przejęte

w trakcie wykonania przepadku zwraca się uprawnionemu. W razie niemożności

zwrotu Skarb Państwa odpowiada za szkodę, którą poniósł uprawniony.

§ 2. Osoba, której zwraca się przedmioty objęte przepadkiem lub wypłaca

odszkodowanie w ramach odpowiedzialności, o której mowa w § 1, obowiązana

jest do zwrotu Skarbowi Państwa sum zapłaconych wierzycielom na podstawie

art. 190 do wysokości wartości zwróconych składników mienia lub wypłaconego

odszkodowania. Jeżeli zwrotowi podlega nieruchomość, wierzytelność Skarbu

Państwa zabezpiecza się przez wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej

prowadzonej dla tej nieruchomości. Podstawę wpisu stanowi postanowienie

o zabezpieczeniu, wydane przez naczelnika urzędu skarbowego.

§ 3. W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do

odpowiedzialności, o której mowa w § 1, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

§ 4. Przepisy § 1–3 stosuje się odpowiednio do przepadku orzeczonego w razie

zawieszenia lub umorzenia postępowania.

04.02.2019

©Telksinoe s. 144/184

Art. 193. § 1. Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów dołączonych do akt

sprawy lub przechowywanych w sądowej składnicy dowodów, sąd wydaje te

przedmioty właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

§ 2. Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów zabezpieczonych i oddanych na

przechowanie, sąd nakaże instytucji lub osobie, której przedmioty te oddano na

przechowanie, aby wydała je właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

Art. 194. Minister Sprawiedliwości może określić, w drodze rozporządzenia,

wykaz przedmiotów, które w razie orzeczenia ich przepadku przekazuje się

bezpośrednio innym organom niż organ egzekucyjny wymieniony w art. 187,

mając na uwadze w szczególności właściwość tych organów oraz rodzaj

przedmiotów podlegających przekazaniu.

Art. 195. Jeżeli wartość przedmiotów, których przepadek orzeczono, jest

nieznaczna, sąd pozostawia je w aktach sprawy albo zarządza ich zniszczenie.

Z czynności zniszczenia sporządza się protokół.

Art. 195a. § 1. Jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący

przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za

doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne, nawiązkę lub wykonanie orzeczenia

o kosztach sądowych w postępowaniu karnym, sąd lub prokurator, który wydał to

postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu

w art. 187.

§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, jeżeli orzeczono przepadek,

naczelnik urzędu skarbowego prowadzi również egzekucję orzeczonej

jednocześnie grzywny i zasądzonych od skazanego kosztów sądowych oraz

egzekucję orzeczonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za

doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki.

Art. 195aa. § 1. Jeżeli przedmiot, którego przepadek orzeczono, ma wartość

naukową, artystyczną lub historyczną, sąd może, na wniosek lub za zgodą muzeum,

postanowić o wykonaniu przepadku tego przedmiotu poprzez przekazanie go temu

muzeum.

§ 2. W razie wydania postanowienia, o którym mowa w § 1, sąd nakaże

naczelnikowi urzędu skarbowego lub innemu organowi wydanie przedmiotu,

którego przepadek orzeczono, właściwemu muzeum. Skarb Państwa odpowiada za

04.02.2019

©Telksinoe s. 145/184

szkodę, którą poniosły osoby trzecie wskutek umorzenia postępowania

prowadzonego celem wykonania orzeczonego przepadku. Jeżeli przedmiot,

którego przepadek orzeczono, nie został jeszcze wydany naczelnikowi urzędu

skarbowego lub innemu organowi, wydaje się go bezpośrednio właściwemu

muzeum.

Art. 195b. Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do

wykonania orzeczeń, o których mowa w rozdziale 66d Kodeksu postępowania

karnego.

Art. 195c. Do zarządu przymusowego stosuje się odpowiednio przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego o zarządzie przymusowym w zakresie

nieuregulowanym przepisami ustawy – Kodeks postępowania karnego.

Oddział 4

Naprawienie szkody, zadośćuczynienie, nawiązka i świadczenie pieniężne

Art. 196. § 1. W razie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody lub

zadośćuczynienia na rzecz osoby, która nie brała udziału w sprawie, nawiązki lub

świadczenia pieniężnego, sąd, z urzędu i bez pobierania jakichkolwiek opłat,

przesyła tytuł egzekucyjny pokrzywdzonemu lub innej osobie uprawnionej.

§ 2. Przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji – należności z tytułu

obowiązku naprawienia szkody, nawiązki lub świadczenia pieniężnego podlegają

zaspokojeniu w kolejności przewidzianej dla należności wierzycieli, którzy

prowadzili egzekucję, według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, chyba

że ze względu na rodzaj należności podlegają zaspokojeniu w kolejności wyższej.

Art. 196a. (uchylony)

Oddział 5

Podanie wyroku do publicznej wiadomości

Art. 197. § 1. Sąd określa sposób podania wyroku do publicznej wiadomości,

jeżeli nie określono tego w wyroku.

§ 1a. Jeżeli sposób podania wyroku do publicznej wiadomości nie został

określony w wyroku, sąd może orzec o podaniu wyroku do publicznej wiadomości

04.02.2019

©Telksinoe s. 146/184

przez umieszczenie odpisu wyroku lub wyciągu z wyroku, ze wzmianką o

prawomocności, na stronie Biuletynu Informacji Publicznej sądu.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie sposobu podania wyroku do publicznej

wiadomości prokuratorowi oraz skazanemu i jego obrońcy, a także

pokrzywdzonemu, choćby nie był stroną w procesie, przysługuje zażalenie.

Art. 198. § 1. W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości

przez ogłoszenie w czasopiśmie, sąd przesyła odpis wyroku lub wyciąg z wyroku,

ze wzmianką dotyczącą prawomocności, redakcji określonego w wyroku

czasopisma, z poleceniem wydrukowania w jednym z najbliższych jego numerów.

§ 2. Redakcja czasopisma ma obowiązek zawiadomić sąd o wykonaniu

polecenia, przesyłając jednocześnie egzemplarz, w którym zamieszczono

ogłoszenie; w razie nieprawidłowości sąd nakazuje je usunąć.

Art. 199. § 1. W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości

w inny sposób, sąd – zgodnie z treścią wyroku – wydaje komu należy odpowiednie

polecenie, przesyłając jednocześnie odpis wyroku lub wyciąg z wyroku ze

wzmianką o prawomocności.

§ 2. Ten, kto otrzymał polecenie, ma obowiązek je wykonać w czasie, miejscu

i w sposób określony przez sąd oraz bezzwłocznie zawiadomić o tym sąd, który

w razie zauważenia nieprawidłowości nakazuje je usunąć.

Rozdział XIII

Środki zabezpieczające

Art. 199a. § 1. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest

właściwy do orzekania w przedmiocie środków zabezpieczających na zasadach

określonych w rozdziale X Kodeksu karnego.

§ 2. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy

w postępowaniu dotyczącym wykonania środków zabezpieczających, z wyjątkiem

elektronicznej kontroli miejsca pobytu.

§ 3. Na postanowienie co do środka zabezpieczającego przysługuje zażalenie.

Art. 199b. § 1. Wniosek o orzeczenie, zmianę lub uchylenie środka

zabezpieczającego może złożyć również dyrektor zakładu karnego, kierownik

04.02.2019

©Telksinoe s. 147/184

zakładu psychiatrycznego lub kierownik podmiotu leczniczego, w którym sprawca

odbywa terapię lub terapię uzależnień.

§ 2. Przed orzeczeniem, zmianą i uchyleniem środka zabezpieczającego sąd

wysłuchuje:

1) psychologa;

2) w sprawach osób niepoczytalnych, o ograniczonej poczytalności lub

z zaburzeniami osobowości albo gdy sąd uzna to za wskazane – ponadto

lekarza psychiatrę;

3) w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych – biegłych

wskazanych w pkt 1 i 2 oraz lekarza seksuologa lub psychologa seksuologa.

W sprawach osób uzależnionych można również wysłuchać biegłego

w przedmiocie uzależnienia.

§ 3. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca lub jego

obrońca oraz wnioskodawca określony w § 1.

§ 4. Można pozostawić bez rozpoznania wniosek o zmianę lub uchylenie

środka zabezpieczającego, jeżeli od wydania poprzedniego orzeczenia w tym

przedmiocie upłynęło mniej niż 6 miesięcy, a wnioskodawca nie wskazał nowych

okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Art. 200. § 1. Przez zakład psychiatryczny, o którym mowa w art. 93a § 1 pkt

4 Kodeksu karnego, rozumie się podmiot leczniczy udzielający świadczeń opieki

zdrowotnej w zakresie opieki psychiatrycznej.

§ 2. Zakłady psychiatryczne, o których mowa w § 1, mogą być organizowane

jako zakłady dysponujące warunkami:

1) podstawowego zabezpieczenia;

2) wzmocnionego zabezpieczenia;

3) maksymalnego zabezpieczenia.

§ 3. (uchylony)

§ 3a. Zakłady psychiatryczne wykonujące środek zabezpieczający w postaci

umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym wobec sprawców określonych w art.

93c pkt 3 Kodeksu karnego, organizowane są jako zakłady dysponujące warunkami

wzmocnionego zabezpieczenia.

04.02.2019

©Telksinoe s. 148/184

§ 3b. Środek zabezpieczający w postaci terapii orzeczonej wobec sprawcy

określonego w art. 93c pkt 3 Kodeksu karnego wykonuje się w podmiotach

leczniczych.

§ 4. (uchylony)

§ 5. Zakłady, o których mowa w § 2 pkt 3, podlegają ministrowi właściwemu

do spraw zdrowia.

Art. 200a. Do zakładu psychiatrycznego dysponującego warunkami

maksymalnego zabezpieczenia kieruje się sprawcę, jeżeli:

1) jego powtarzające się zachowania zagrażające życiu lub zdrowiu innych osób

lub powodujące niszczenie przedmiotów znacznej wartości nie mogą być

opanowane w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym dysponującym

warunkami wzmocnionego zabezpieczenia;

2) nie jest możliwe zapobieżenie samowolnemu oddaleniu się z zamkniętego

zakładu psychiatrycznego dysponującego wzmocnionymi warunkami

zabezpieczenia sprawcy, stwarzającego znaczne zagrożenie poza zakładem.

Art. 200b. Do zakładu psychiatrycznego dysponującego warunkami

wzmocnionego zabezpieczenia kieruje się sprawcę, jeżeli:

1) jego zachowania zagrażające życiu lub zdrowiu innych osób lub powodujące

niszczenie przedmiotów znacznej wartości nie mogą być opanowane

w zakładzie psychiatrycznym, dysponującym warunkami podstawowego

zabezpieczenia;

2) nie jest możliwe zapobieżenie samowolnemu oddaleniu się z zakładu

psychiatrycznego, dysponującego warunkami podstawowego zabezpieczenia

sprawcy, stwarzającego zagrożenie poza zakładem.

Art. 200c. Do zakładu psychiatrycznego dysponującego warunkami

podstawowego zabezpieczenia kieruje się sprawcę, który nie kwalifikuje się do

zakładu psychiatrycznego, o którym mowa w art. 200a oraz w art. 200b.

Art. 201. § 1. W celu zapewnienia właściwego miejsca wykonywania

środków zabezpieczających, o których mowa w art. 200 § 1 i 2, minister właściwy

do spraw zdrowia powołuje komisję psychiatryczną do spraw środków

zabezpieczających.

04.02.2019

©Telksinoe s. 149/184

§ 1a. Do zadań komisji psychiatrycznej do spraw środków zabezpieczających

należy:

1) wydawanie opinii dla właściwych sądów lub innych uprawnionych instytucji

w sprawie przyjmowania, wypisywania lub przenoszenia sprawców, wobec

których orzeczono wykonywanie środka zabezpieczającego w zakładach

psychiatrycznych;

2) analiza dostępnej dokumentacji, w tym dokumentacji medycznej, w zakresie

określonym w pkt 1;

3) analiza informacji o liczbie dostępnych miejsc w zakładach psychiatrycznych

przeznaczonych do wykonywania środków zabezpieczających;

4) wizytacja i ocena zakładów psychiatrycznych dysponujących warunkami

podstawowego, wzmocnionego i maksymalnego zabezpieczenia, w których

wykonywany jest środek zabezpieczający.

§ 2. Wykonując orzeczenie o zastosowaniu środka zabezpieczającego

związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym, o którym mowa w art.

200 § 1, sąd, po zasięgnięciu opinii komisji psychiatrycznej do spraw środków

zabezpieczających, określa rodzaj tego zakładu i przesyła odpis orzeczenia wraz

z poleceniem doprowadzenia sprawcy właściwej ze względu na miejsce pobytu

sprawcy jednostce Policji lub właściwemu organowi wojskowemu, a odpis

orzeczenia oraz polecenie doprowadzenia wraz z poleceniem przyjęcia –

kierownikowi wskazanego zakładu. Kierownik wskazanego zakładu

psychiatrycznego zapewnia transport sanitarny odpowiadający wymaganiom

określonym dla zespołu ratownictwa medycznego, po powiadomieniu go przez

właściwą jednostkę Policji lub właściwy organ wojskowy o miejscu, dniu oraz

godzinie planowanego transportu.

§ 2a. (uchylony)

§ 2b. W wypadku skierowania sprawcy na terapię lub terapię uzależnień sąd

przesyła odpis orzeczenia kierownikowi podmiotu leczniczego.

§ 2c. (uchylony)

§ 2d. (uchylony)

§ 3. Jeżeli sprawca przebywa w zakładzie karnym albo w areszcie śledczym,

polecenie doprowadzenia sąd przesyła dyrektorowi tego zakładu lub aresztu,

załączając odpis orzeczenia.

04.02.2019

©Telksinoe s. 150/184

§ 3a. Za sporządzenie opinii określonej w § 2 członkom komisji przysługuje

wynagrodzenie oraz zwrot poniesionych przez nich niezbędnych wydatków na

zasadach określonych w art. 618f Kodeksu postępowania karnego. Członkowie

komisji mają prawo do zwrotu kosztów przejazdu na posiedzenia komisji na

zasadach określonych w przepisach dotyczących podróży służbowych na terenie

kraju.

§ 4. Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z Ministrem

Sprawiedliwości, określa, w drodze rozporządzenia:

1) tryb powoływania i odwoływania członków komisji psychiatrycznej do spraw

środków zabezpieczających, jej skład i sposób działania, a także sposób

postępowania z prowadzoną przez komisję dokumentacją,

2) regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania środków

zabezpieczających,

3) warunki zabezpieczenia zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do

wykonywania środka zabezpieczającego, o których mowa w art. 200 § 2

– mając na uwadze prawidłową realizację zadań komisji, poddanie sprawcy

umieszczonego w zakładzie psychiatrycznym właściwemu leczeniu lub właściwym

metodom terapeutycznym, przeciwdziałanie zachowaniom sprawcy zagrażającym

życiu i zdrowiu własnemu i innych osób lub powodującym niszczenie przedmiotów

znacznej wartości oraz zapobieżenie samowolnemu oddaleniu się sprawcy

z zakładu.

§ 5. Minister właściwy do spraw zdrowia ogłasza, w drodze obwieszczenia,

w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” wykazy:

1) zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do wykonywania środka

zabezpieczającego wobec sprawców określonych w art. 93c pkt 1–3 Kodeksu

karnego, w tym zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do

wykonywania środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie

psychiatrycznym, orzeczonego wobec skazanych za przestępstwa skierowane

przeciwko wolności seksualnej, z uwzględnieniem warunków, o których

mowa w art. 200 § 2, wraz z podaniem liczby łóżek;

2) podmiotów leczniczych przeznaczonych do wykonywania terapii wobec

sprawców określonych w art. 93c Kodeksu karnego w zakresie działalności

stacjonarnej, wraz z podaniem liczby łóżek.

04.02.2019

©Telksinoe s. 151/184

§ 6. (uchylony)

Art. 202. Sprawcę, wobec którego wykonywany jest środek zabezpieczający,

obejmuje się odpowiednim postępowaniem leczniczym, psychoterapeutycznym,

rehabilitacyjnym lub resocjalizacyjnym, którego celem jest poprawa stanu jego

zdrowia i zachowania w stopniu umożliwiającym funkcjonowanie

w społeczeństwie w sposób niestwarzający zagrożenia porządku prawnego,

a w wypadku sprawcy umieszczonego w zakładzie psychiatrycznym – również

dalsze leczenie w warunkach poza tym zakładem.

Art. 202a. § 1. Pobyt w zakładzie psychiatrycznym orzeczony wobec

sprawców, o których mowa w art. 93c pkt 2 Kodeksu karnego, następuje przed

wykonaniem kary pozbawienia wolności, podczas przerw y w wykonywaniu tej

kary lub po jej wykonaniu. O zwolnieniu z zakładu rozstrzyga sąd na podstawie

wyników leczenia.

§ 2. Sąd zalicza na poczet kary okres pobytu skazanego w zakładzie.

Skazanego można warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary, jeżeli zostały

spełnione warunki, o których mowa w art. 77–79 Kodeksu karnego, a wyniki

leczenia za tym przemawiają; dozór jest obowiązkowy.

Art. 202b. § 1. Orzekając terapię lub terapię uzależnień wobec skazanego

określonego w art. 93c pkt 5 Kodeksu karnego, który zostaje zwolniony z zakładu

psychiatrycznego lub zakładu karnego, sąd ustala okres próby na czas od 6 miesięcy

do lat 2 i oddaje skazanego pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania,

stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy

troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym.

§ 2. Sąd może zarządzić ponowne umieszczenie skazanego w zakładzie

karnym, jeżeli skazany w okresie próby uchyla się od poddania się terapii lub

terapii uzależnień, uchyla się od dozoru kuratora, popełnia przestępstwo lub rażąco

narusza porządek prawny albo regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego.

§ 3. Jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych 6 miesięcy nie zarządzono

ponownego umieszczenia skazanego w zakładzie karnym, karę uważa się za odbytą

z upływem okresu próby.

Art. 203. § 1. Kierownik zakładu psychiatrycznego, w którym wykonuje się

środek zabezpieczający, nie rzadziej niż co 6 miesięcy przesyła do sądu opinię

04.02.2019

©Telksinoe s. 152/184

o stanie zdrowia sprawcy umieszczonego w tym zakładzie i o postępach w leczeniu

lub terapii; opinię taką obowiązany jest przesłać bezzwłocznie, jeżeli w związku ze

zmianą stanu zdrowia sprawcy uzna, że jego dalsze pozostawanie w zakładzie nie

jest konieczne.

§ 2. Sąd może w każdym czasie żądać opinii o stanie zdrowia i stosowanym

leczeniu lub terapii oraz ich wyników wobec sprawcy umieszczonego w zakładzie,

o którym mowa w § 1.

§ 3. Za sporządzenie opinii określonej w § 1 wynagrodzenie nie przysługuje.

Art. 204. § 1.4) Jeżeli wobec sprawcy orzeczono pobyt w zakładzie

psychiatrycznym, sąd, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, orzeka w przedmiocie

dalszego stosowania tego środka, a w wypadku uzyskania opinii, że dalsze

pozostawanie sprawcy w zakładzie nie jest konieczne – bezzwłocznie. W razie

potrzeby sąd zasięga opinii innych biegłych.

§ 2.4) W posiedzeniu w przedmiocie dalszego stosowania pobytu sprawcy

w zakładzie psychiatrycznym obowiązkowy jest udział:

1) prokuratora;

2) obrońcy w wypadkach określonych w art. 8 § 2, chyba że sąd orzeka na

korzyść lub zgodnie z wnioskiem skazanego.

§ 3. Orzekając o zwolnieniu z zakładu psychiatrycznego, sąd w razie

stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do przyjęcia sprawcy do domu pomocy

społecznej w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia

psychicznego (Dz. U. z 2017 r. poz. 882, 2245 i 2439 oraz z 2018 r. poz. 138),

zawiadamia o tym właściwy organ do spraw pomocy społecznej.

§ 4. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli wobec sprawcy orzeczono

inny środek zabezpieczający, z tym że sąd orzeka w przedmiocie dalszego

stosowania tego środka nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

4)

Uznany za niezgodny z Konstytucją z dniem 29 marca 2017 r. w związku z art. 22 § 1, w

zakresie, w jakim, nie przewiduje prawa do osobistego udziału sprawcy, wobec którego

stosowany jest środek zabezpieczający polegający na umieszczeniu w zamkniętym zakładzie

psychiatrycznym, w posiedzeniu sądu w sprawie dalszego stosowania tego środka

zabezpieczającego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2017 r.

sygn. akt SK 13/14 (Dz. U. poz. 666).

04.02.2019

©Telksinoe s. 153/184

Art. 204a. Wobec sprawcy umieszczonego w zakładzie psychiatrycznym

można stosować środki przymusu bezpośredniego na zasadach, w trybie i w sposób

określony w przepisach o ochronie zdrowia psychicznego.

Art. 204b. W zakładach psychiatrycznych, o których mowa w art. 200 § 2 pkt

2 i 3, dopuszcza się kontrolowanie przedmiotów posiadanych przez sprawców oraz

pomieszczeń, w których oni przebywają. Przepisy art. 116 § 4–6 stosuje się

odpowiednio.

Art. 204c. Osobiste kontakty sprawcy przebywającego w zakładzie

psychiatrycznym, o którym mowa w art. 200 § 2 pkt 2 lub 3, z osobami

odwiedzającymi mogą odbywać się tylko za zgodą kierowników tych zakładów.

Można odmówić udzielenia takiej zgody, w szczególności gdy kontakty te

powodują wzrost ryzyka zachowań niebezpiecznych.

Art. 204d. § 1. Sprawcy przebywającemu w zakładzie psychiatrycznym,

o którym mowa w art. 200c, można udzielić zezwolenia na czasowy pobyt poza

zakładem pod opieką członka rodziny lub osoby godnej zaufania, jeżeli jest to

uzasadnione względami terapeutycznymi lub ważnymi względami rodzinnymi, zaś

niebezpieczeństwo, że sprawca przebywający poza zakładem dopuści się czynu

zabronionego lub zagrozi własnemu życiu lub zdrowiu, jest nieznaczne.

§ 2. Zezwolenia udziela się na okres nieprzekraczający 3 dni.

W wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych wypadkach można udzielić

zezwolenia na okres nieprzekraczający 7 dni.

§ 3. Zezwolenia udziela kierownik zakładu po uzyskaniu opinii lekarza

prowadzącego. O udzieleniu zezwolenia kierownik zakładu niezwłocznie

informuje sąd.

§ 4. Jeżeli sprawca nie powróci do zakładu psychiatrycznego, o którym mowa

w art. 200c, z upływem okresu, na który udzielono zezwolenia, sąd niezwłocznie

zarządza jego poszukiwanie i zatrzymanie przez Policję oraz doprowadzenie do

zakładu. Sprawcę doprowadza Policja w asyście lekarza.

§ 5. Sprawcy, który nie powrócił do zakładu psychiatrycznego, o którym

mowa w art. 200c, z upływem okresu, na który udzielono zezwolenia, można

udzielić ponownego zezwolenia na czasowy pobyt poza zakładem nie wcześniej

niż po upływie roku od dnia powrotu sprawcy do zakładu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 154/184

§ 6. Sprawcy, który, przebywając poza zakładem psychiatrycznym, o którym

mowa w art. 200c, dopuścił się czynu zabronionego lub zagroził własnemu życiu

lub zdrowiu, nie udziela się ponownego zezwolenia na czasowy pobyt poza

zakładem.

Art. 205. Do wykonania orzeczonego tytułem środka zabezpieczającego

zakazu lub nakazu, o którym mowa w art. 39 pkt 2–3 Kodeksu karnego, stosuje się

odpowiednio art. 180–186.

Art. 205a. § 1. Na wniosek pokrzywdzonego upoważniony sędzia

niezwłocznie zawiadamia pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub

osobę, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje, o zwolnieniu sprawcy

z zakładu psychiatrycznego po uchyleniu lub zmianie środka zabezpieczającego,

ucieczce sprawcy z zakładu psychiatrycznego, a także o udzieleniu zezwolenia,

o którym mowa w art. 204d.

§ 2. O prawie do złożenia wniosku, o którym mowa w § 1, poucza

pokrzywdzonego sąd, kierując orzeczenie do wykonania.

§ 3. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o którym mowa w § 1,

przekazuje się również świadkowi.

Rozdział XIV

Należności sądowe

Art. 206. § 1. Sąd wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia kosztów

sądowych lub pieniężnej kary porządkowej do ich zapłacenia w terminie 30 dni,

a w razie bezskutecznego upływu tego terminu należności te ściąga się w drodze

egzekucji.

§ 2. W zakresie rozkładania na raty i umarzania należności sądowych stosuje

się odpowiednio art. 49–51, przy czym okres rozłożenia na raty pieniężnej kary

porządkowej nie może przekroczyć 6 miesięcy.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie do wykonania

orzeczenia o:

1) nawiązce na rzecz Skarbu Państwa oraz o przepadku, jeżeli jego przedmiotem

jest kwota pieniężna,

2) nawiązce lub świadczeniu pieniężnym na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej

04.02.2019

©Telksinoe s. 155/184

– z tym że okres rozłożenia na raty tych należności nie może przekroczyć 1 roku.

§ 4. W razie zasądzenia kosztów sądowych na rzecz jednostki samorządu

terytorialnego sąd, z urzędu i bez pobierania jakichkolwiek opłat, przesyła tytuł

egzekucyjny jednostce samorządu terytorialnego. Przepisów § 1 i 2 oraz art. 12a

nie stosuje się.

Rozdział XV

Tymczasowe aresztowanie

Art. 207. Wykonanie tymczasowego aresztowania służy realizacji celów, dla

których ten środek zastosowano, a w szczególności zabezpieczeniu prawidłowego

toku postępowania karnego.

Art. 207a. Sposób wykonywania tymczasowego aresztowania nie może

naruszać uprawnień procesowych tymczasowo aresztowanego.

Art. 208. § 1. Areszty śledcze podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 2. Tymczasowe aresztowanie wykonuje się w aresztach śledczych.

§ 3. Areszty śledcze mogą być tworzone jako samodzielne areszty lub jako

wyodrębnione oddziały zakładów karnych. Kilka aresztów śledczych może

posiadać wspólną administrację bądź wydzielone służby.

§ 4. Aresztem śledczym kieruje dyrektor; wyodrębnionym oddziałem może

kierować podlegający dyrektorowi kierownik.

§ 5. Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi areszty

śledcze, mając na względzie istniejące potrzeby w tym zakresie.

§ 6. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, określa, w drodze zarządzenia,

przeznaczenie aresztów śledczych, uwzględniając w szczególności potrzebę

zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla

wszystkich tymczasowo aresztowanych.

Art. 209. Do wykonywania tymczasowego aresztowania stosuje się

odpowiednio przepisy odnoszące się do wykonywania kary pozbawienia wolności,

ze zmianami wynikającymi z przepisów niniejszego rozdziału.

Art. 210. Przyjmując tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego

należy go bezzwłocznie poinformować o przysługujących mu prawach i ciążących

na nim obowiązkach oraz o konsekwencjach wynikających z art. 139 § 1 Kodeksu

04.02.2019

©Telksinoe s. 156/184

postępowania karnego, a zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się z przepisami

niniejszego kodeksu i regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania

tymczasowego aresztowania, oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim

i zabiegom sanitarnym.

Art. 211. § 1. Po przyjęciu tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego

bezzwłocznie zawiadamia się o tym organ, do którego dyspozycji tymczasowo

aresztowany pozostaje.

§ 2. Tymczasowo aresztowany ma prawo, bezzwłocznie po osadzeniu go

w areszcie śledczym, zawiadomić o miejscu swojego pobytu osobę najbliższą albo

inną osobę, stowarzyszenie, organizację lub instytucję, a także swojego obrońcę.

Tymczasowo aresztowany cudzoziemiec ma ponadto prawo powiadomić właściwy

urząd konsularny, a w razie braku takiego urzędu – właściwe przedstawicielstwo

dyplomatyczne.

§ 3. Tymczasowo aresztowanego zwalnia się w dniu, w którym upływa

termin zastosowania tymczasowego aresztowania.

§ 4. Bezpośrednio przed zwolnieniem z aresztu śledczego tymczasowo

aresztowanemu udziela się stosownych informacji mających na celu przygotowanie

go do życia po zwolnieniu, w tym także o zakresie pomocy postpenitencjarnej oraz

o instytucjach i organach udzielających tej pomocy.

§ 5. Administracja aresztu śledczego jest obowiązana udzielić zwalnianemu

pomocy w udaniu się do miejsca zameldowania lub miejsca zamieszkania albo do

podmiotu leczniczego.

§ 6. (uchylony)

§ 7. (uchylony)

Art. 212. § 1. Tymczasowo aresztowani powinni być rozmieszczani

w areszcie śledczym w sposób zapobiegający ich wzajemnej demoralizacji.

W szczególności należy oddzielać niekaranych od uprzednio odbywających karę

pozbawienia wolności oraz młodocianych od dorosłych, chyba że szczególne

względy wychowawcze przemawiają za umieszczeniem dorosłego z młodocianym

lub młodocianymi. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych w oddziałach

i celach mieszkalnych bierze się pod uwagę w szczególności:

04.02.2019

©Telksinoe s. 157/184

1) konieczność oddzielenia tymczasowo aresztowanych od skazanych, a także

tymczasowo aresztowanych funkcjonariuszy organów powołanych do

ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariuszy i pracowników

Służby Więziennej, pracowników organów wymiaru sprawiedliwości

i ścigania od pozostałych tymczasowo aresztowanych;

2) potrzebę zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w areszcie śledczym;

3) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne;

4) potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród tymczasowo

aresztowanych;

5) konieczność zapobiegania samoagresji i popełnianiu przestępstw podczas

tymczasowego aresztowania.

§ 2. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych administracja aresztu

śledczego uwzględnia wskazania organu, do którego dyspozycji pozostają, mające

na celu zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego i zapewnienie

bezpieczeństwa w areszcie.

§ 2a. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do konwojowania tymczasowo

aresztowanych.

§ 3. Jeżeli zachodzi konieczność izolowania tymczasowo aresztowanych od

siebie, organ, do którego dyspozycji pozostają, informuje o tym dyrektora aresztu

śledczego.

Art. 212a. § 1. Komisja penitencjarna kwalifikuje tymczasowo

aresztowanego jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu oraz dokonuje, co najmniej raz na

3 miesiące, weryfikacji decyzji w tym przedmiocie. O podjętych decyzjach

zawiadamia się organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje,

oraz sędziego penitencjarnego.

§ 2. Tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1, osadza się

w wyznaczonym oddziale lub celi aresztu śledczego w warunkach zapewniających

wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo tego aresztu, zawiadamiając

o tym sędziego penitencjarnego.

§ 3. Przy kwalifikowaniu tymczasowo aresztowanego jako stwarzającego

poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa

aresztu stosuje się odpowiednio przepisy art. 88a § 1 i 2.

04.02.2019

©Telksinoe s. 158/184

§ 4. (uchylony)

§ 5. Tymczasowo aresztowanego objętego ochroną na mocy ustawy z dnia

25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym można osadzić, za jego zgodą, w oddziale

lub celi, o których mowa w art. 88a § 3.

§ 6. (uchylony)

Art. 212b. § 1. W areszcie śledczym tymczasowo aresztowany, o którym

mowa w art. 212a, przebywa w następujących warunkach:

1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki,

przeprowadzania spacerów, widzeń, odprawiania nabożeństw, spotkań

religijnych i nauczania religii oraz zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu

kultury fizycznej i sportu wyposaża się w odpowiednie zabezpieczenia

techniczno-ochronne;

2) cele mieszkalne są częściej kontrolowane niż te, w których osadza się

tymczasowo aresztowanego, wobec którego nie podjęto decyzji, o której

mowa w art. 212a § 1;

3) tymczasowo aresztowany może uczyć się, pracować, bezpośrednio

uczestniczyć w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz

korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej

i sportu tylko w oddziale, w którym jest osadzony;

4) poruszanie się tymczasowo aresztowanego po terenie aresztu śledczego

odbywa się pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do

niezbędnych potrzeb;

5) tymczasowo aresztowanego poddaje się kontroli osobistej przy

każdorazowym wyjściu i powrocie do celi;

6) spacer tymczasowo aresztowanego odbywa się w wyznaczonych miejscach

pod wzmocnionym dozorem;

7) sposób osobistego kontaktowania się przedstawicieli podmiotów określonych

w art. 38 § 1 z tymczasowo aresztowanym określa każdorazowo dyrektor

aresztu śledczego;

8) widzenia odbywają się w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym

dozorem. W czasie korzystania z widzeń w sposób uniemożliwiający

bezpośredni kontakt z osobami odwiedzającymi tymczasowo aresztowany nie

może spożywać artykułów żywnościowych i napojów. Widzenia nie mogą

04.02.2019

©Telksinoe s. 159/184

odbywać się w obecności tymczasowo aresztowanego, wobec którego nie

podjęto decyzji, o której mowa w art. 212a § 1;

9) tymczasowo aresztowany nie może korzystać z własnej odzieży i obuwia.

§ 2. Zachowanie tymczasowo aresztowanego stwarzającego poważne

zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu podlega

stałemu monitorowaniu. Monitorowanie prowadzi się w celach mieszkalnych wraz

z częścią przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych oraz w miejscach

i pomieszczeniach, o których mowa w § 1 pkt 1. Monitorowany obraz lub dźwięk

podlega utrwalaniu.

§ 3. Przepisy art. 88b § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 212ba. § 1. Jeżeli w związku z toczącym się lub zakończonym

postępowaniem karnym, w którym tymczasowo aresztowany uczestniczy lub

uczestniczył w charakterze podejrzanego, oskarżonego, świadka lub

pokrzywdzonego, wystąpiło poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa

wystąpienia poważnego zagrożenia dla jego życia lub zdrowia, dyrektor aresztu

śledczego obejmuje takiego tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną

w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia, polegającą w szczególności

na:

1) kontroli stanu jego zdrowia;

2) udzielaniu pomocy psychologicznej;

3) stałym nadzorze i cenzurze korespondencji;

4) kontroli rozmów w trakcie widzeń.

§ 2. Szczególna ochrona może polegać również na stosowaniu wobec

tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1:

1) warunków wykonywania tymczasowego aresztowania określonych w art.

212b,

2) ochrony osobistej w rozumieniu ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku

koronnym

– za zgodą tymczasowo aresztowanego.

§ 3. Dyrektor aresztu śledczego obejmuje tymczasowo aresztowanego

szczególną ochroną na wniosek sądu, przed którym toczy się postępowanie karne,

albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze.

04.02.2019

©Telksinoe s. 160/184

We wniosku należy podać przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego

szczególną ochroną oraz wskazać czas jej trwania, nie dłuższy niż 3 miesiące.

§ 4. Dyrektor aresztu śledczego może objąć tymczasowo aresztowanego

szczególną ochroną na jego uzasadniony wniosek; we wniosku należy podać

przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną oraz wskazać

czas jej trwania, nie dłuższy niż 3 miesiące. Przed podjęciem decyzji dyrektor

aresztu śledczego zasięga opinii odpowiednio sądu lub prokuratora, o których

mowa w § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego

penitencjarnego; do czasu otrzymania opinii dyrektor może tymczasowo stosować

wobec tymczasowo aresztowanego środki, o których mowa w § 1.

§ 5. W decyzji o objęciu tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną

należy określić termin, do którego ochrona ma trwać, a także wskazać sposób

realizacji tej ochrony.

§ 6. Jeżeli po upływie terminu, o którym mowa w § 5, w dalszym ciągu

występuje poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia

poważnego zagrożenia dla życia lub zdrowia tymczasowo aresztowanego,

szczególną ochronę przedłuża się na kolejny okres; przepisy § 3 i 4 stosuje się

odpowiednio. Decyzja o przedłużeniu szczególnej ochrony winna być wydana

w sposób zabezpieczający ciągłość stosowania tej ochrony.

§ 7. W wypadku ustania przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego

szczególną ochroną, dyrektor aresztu śledczego, na wniosek sądu, przed którym

toczy się postępowanie karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze, cofa szczególną ochronę. W wypadku objęcia

szczególną ochroną tymczasowo aresztowanego na jego wniosek, cofnięcie

szczególnej ochrony może nastąpić na wniosek tymczasowo aresztowanego lub

z urzędu, po zasięgnięciu opinii odpowiednio sądu lub prokuratora, o których

mowa w § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego

penitencjarnego.

§ 8. Decyzję o objęciu szczególną ochroną, a także decyzję o przedłużeniu lub

o cofnięciu jej stosowania doręcza się tymczasowo aresztowanemu.

§ 9. Dyrektor aresztu śledczego zawiadamia sędziego penitencjarnego

o objęciu tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną, o jej przedłużeniu lub

o jej cofnięciu.

04.02.2019

©Telksinoe s. 161/184

§ 10. Szczególna ochrona jest stosowana także w razie przeniesienia

tymczasowo aresztowanego do innego aresztu śledczego. Dyrektor aresztu

śledczego, w którym tymczasowo aresztowany przebywa, informuje dyrektora

aresztu śledczego, do którego tymczasowo aresztowany ma być przeniesiony,

o objęciu go szczególną ochroną oraz o dotychczasowym sposobie ochrony

i przyczynach jej zastosowania. Dyrektor aresztu śledczego, do którego

tymczasowo aresztowany został przeniesiony, niezwłocznie zawiadamia sędziego

penitencjarnego o stosowaniu wobec tymczasowo aresztowanego szczególnej

ochrony.

§ 11. Po zakończeniu postępowania karnego organem właściwym w zakresie

składania wniosków sądu lub prokuratora, o których mowa w § 3 i 7, jest sędzia

penitencjarny.

Art. 212c. § 1. Tymczasowo aresztowanego poddaje się badaniom

osobopoznawczym, w zakresie niezbędnym dla zapobiegania wzajemnej

demoralizacji tymczasowo aresztowanych oraz zapewnienia porządku

i bezpieczeństwa w areszcie. Jeżeli konieczne jest przeprowadzenie badań

psychologicznych lub psychiatrycznych, dokonuje się ich na zasadach określonych

w art. 83 § 1 i 2 oraz art. 84 § 3.

§ 2. O zarządzeniu badań psychiatrycznych zawiadamia się organ, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 213. § 1. W wypadkach określonych w Kodeksie postępowania karnego

tymczasowe aresztowanie wykonuje się poza aresztem śledczym w podmiocie

leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej wskazanym przez

organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Organ ten

określa również warunki umieszczenia tymczasowo aresztowanego we wskazanym

podmiocie.

§ 2. Koszty pobytu tymczasowo aresztowanego w tym podmiocie ponosi

organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 214. § 1. Poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach niniejszego

rozdziału, tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej z takich uprawnień, jakie

przysługują skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności w systemie

zwykłym w zakładzie karnym typu zamkniętego i nie stosuje się do niego

04.02.2019

©Telksinoe s. 162/184

ograniczeń innych niż te, które są konieczne do zabezpieczenia prawidłowego toku

postępowania karnego, utrzymania porządku i bezpieczeństwa w areszcie

śledczym oraz zapobieżenia wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych.

§ 2. O użyciu środka przymusu bezpośredniego lub broni względem

tymczasowo aresztowanego zawiadamia się bezzwłocznie organ, do którego

dyspozycji pozostaje aresztowany.

Art. 214a. Tymczasowo aresztowanemu przed przeprowadzeniem pierwszej

kwalifikacji przez komisję penitencjarną lub tymczasowo aresztowanemu,

o którym mowa w art. 212a § 1, świadczenia zdrowotne udzielane są w obecności

funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego. Na wniosek osoby

udzielającej świadczenia zdrowotnego świadczenia zdrowotne mogą być udzielane

tymczasowo aresztowanemu bez obecności funkcjonariusza niewykonującego

zawodu medycznego.

Art. 215. § 1. Tymczasowo aresztowany ma prawo do porozumiewania się

z obrońcą, pełnomocnikiem będącym adwokatem albo radcą prawnym oraz

przedstawicielem niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został

zaaprobowany przez Przewodniczącego Izby Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka do reprezentowania skazanego przed tym Trybunałem, podczas

nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie. Jeżeli organ, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, zastrzeże przy widzeniu obecność

swoją lub osoby upoważnionej – widzenie odbywa się w sposób wskazany przez

ten organ.

§ 1a. W przypadku gdy tymczasowo aresztowanym jest obywatel państwa

obcego, ma on prawo do porozumiewania się z właściwym urzędem konsularnym

lub przedstawicielstwem dyplomatycznym, a w przypadku gdy tymczasowo

aresztowanym jest osoba nieposiadająca żadnego obywatelstwa –

z przedstawicielem państwa, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania, na

zasadach, o których mowa w § 1.

§ 2. Tymczasowo aresztowanemu należy umożliwić przygotowanie się do

obrony.

Art. 216. § 1. Tymczasowo aresztowany może korzystać z własnej odzieży,

bielizny i obuwia, chyba że zakłóca to porządek ustalony w areszcie śledczym lub

04.02.2019

©Telksinoe s. 163/184

sprzeciwiają się temu względy bezpieczeństwa lub względy sanitarne.

Tymczasowo aresztowany nie może posiadać środków łączności, urządzeń

technicznych służących do rejestrowania i odtwarzania informacji, sprzętu

komputerowego, a także, poza depozytem, przedmiotów i dokumentów, które

mogą utrudniać prawidłowy tok postępowania karnego.

§ 2. Tymczasowo aresztowany może za zgodą organu, do którego dyspozycji

pozostaje, oraz dyrektora aresztu korzystać z wyżywienia, środków leczniczych

i higieny otrzymywanych spoza aresztu śledczego.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może

ograniczyć lub określić sposób korzystania przez tymczasowo aresztowanego

z uprawnień, o których mowa w § 1 i 2.

Art. 216a. § 1. W czasie przeprowadzania czynności procesowych,

transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach, tymczasowo

aresztowany korzysta z własnej odzieży, bielizny i obuwia, chyba że są one

nieodpowiednie ze względu na porę roku lub zniszczone albo jeżeli przemawiają

przeciwko temu względy bezpieczeństwa lub organ dysponujący zarządzi inaczej.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do tymczasowo aresztowanego

żołnierza służby czynnej, z wyjątkiem żołnierza terytorialnej służby wojskowej

pełnionej dyspozycyjnie. W czasie czynności procesowych występuje on w

umundurowaniu, z oznakami posiadanych stopni wojskowych, a jeżeli nie posiada

właściwego umundurowania, korzysta z innej własnej odzieży, bielizny i obuwia.

Art. 217. § 1. Tymczasowo aresztowany może uzyskać widzenie po wydaniu

zarządzenia o zgodzie na widzenie przez organ, do którego dyspozycji pozostaje.

W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów,

wymagana jest zgoda na widzenie każdego z nich, chyba że organy te zarządzą

inaczej.

§ 1a. Tymczasowo aresztowany, z zastrzeżeniem § 1b, ma prawo do co

najmniej jednego widzenia w miesiącu z osobą najbliższą.

§ 1b. Odmowa wyrażenia zgody na widzenie, o którym mowa w § 1a, może

nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że widzenie zostanie

wykorzystane:

1) w celu bezprawnego utrudnienia postępowania karnego;

04.02.2019

©Telksinoe s. 164/184

2) do popełnienia przestępstwa, w szczególności podżegania do przestępstwa.

§ 1c. Na zarządzenie o odmowie wyrażenia zgody na widzenie tymczasowo

aresztowanego z osobą najbliższą, tymczasowo aresztowanemu oraz ubiegającej

się o widzenie osobie dla niego najbliższej przysługuje zażalenie do sądu, do

którego dyspozycji pozostaje tymczasowo aresztowany. Zażalenie na zarządzenie

prokuratora rozpoznaje prokurator nadrzędny.

§ 1d. W razie utrzymania w mocy zaskarżonego zarządzenia o odmowie

wyrażenia zgody na widzenie, wniesienie zażalenia na zarządzenie o odmowie

wyrażenia zgody na widzenie tymczasowo aresztowanego z tą samą osobą, wydane

w ciągu trzech miesięcy od wydania utrzymanego w mocy zarządzenia, jest

niedopuszczalne.

§ 1e. Małoletni może uzyskać zgodę na widzenie z tymczasowo

aresztowanym na wniosek przedstawiciela ustawowego.

§ 1f. Małoletni do lat 15 korzysta z widzenia z tymczasowo aresztowanym

pod opieką pozostającego na wolności przedstawiciela ustawowego lub

pełnoletniej osoby najbliższej, a w razie gdy uprawniony do opieki nad małoletnim

podczas widzenia nie uzyskał zgody na widzenie, nie chce lub nie może z niego

skorzystać – pod opieką funkcjonariusza lub pracownika aresztu śledczego

wyznaczonego przez dyrektora aresztu śledczego.

§ 2. Widzenia odbywają się pod nadzorem funkcjonariusza Służby

Więziennej w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt tymczasowo

aresztowanego z osobą odwiedzającą.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może

zezwolić na udzielenie widzenia w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt

tymczasowo aresztowanego z osobą odwiedzającą.

§ 4. W razie udzielenia widzenia w sposób umożliwiający bezpośredni

kontakt tymczasowo aresztowanego z osobą odwiedzającą, tymczasowo

aresztowany może spożywać artykuły żywnościowe i napoje zakupione przez

osoby odwiedzające na terenie aresztu śledczego. Na żądanie osoby odwiedzającej

widzenia udziela się w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt

z tymczasowo aresztowanym.

§ 5. W wypadku tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w art. 212a,

dyrektor aresztu śledczego powiadamia organ, do którego dyspozycji tymczasowo

04.02.2019

©Telksinoe s. 165/184

aresztowany pozostaje, o istnieniu poważnego niebezpieczeństwa dla osoby

odwiedzającej oraz że konieczne jest udzielenie widzenia wyłącznie w sposób

uniemożliwiający bezpośredni kontakt z tymczasowo aresztowanym.

§ 6. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może

ograniczyć lub określić sposób korzystania przez tymczasowo aresztowanego

z prawa do kontaktowania się z duchownymi świadczącymi posługi religijne lub

innymi osobami, jeżeli wymaga tego konieczność zapewnienia prawidłowego toku

postępowania karnego.

Art. 217a. § 1. Zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji

tymczasowo aresztowanego dokonuje organ, do którego dyspozycji tymczasowo

aresztowany pozostaje, chyba że organ ten zarządzi inaczej.

§ 2. Jeżeli organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje,

nie zarządzi zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji tymczasowo

aresztowanego, decyzje te może podjąć dyrektor aresztu śledczego, który

powiadamia tymczasowo aresztowanego, sędziego penitencjarnego oraz organ, do

którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, o przyczynach jej

zatrzymania, ocenzurowania lub nadzoru. Przepis art. 105 § 4 stosuje się

odpowiednio.

Art. 217b. § 1. Korespondencję tymczasowo aresztowanego przesyła się za

pośrednictwem organu, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów,

jego korespondencję przesyła się organowi, którego postanowienie wprowadzono

do wykonania jako pierwsze, chyba że organy te zarządzą inaczej.

§ 1a. Korespondencję tymczasowo aresztowanego z obrońcą lub

pełnomocnikiem będącym adwokatem albo radcą prawnym przesyła się

bezpośrednio do adresata, chyba że organ, do którego dyspozycji tymczasowo

aresztowany pozostaje, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, zarządzi inaczej.

§ 2. Korespondencję tymczasowo aresztowanego z Rzecznikiem Praw

Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka oraz organami powołanymi na

podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych

dotyczących ochrony praw człowieka przesyła się bezpośrednio do adresata.

04.02.2019

©Telksinoe s. 166/184

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do korespondencji tymczasowo

aresztowanego z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami

państwowymi oraz organami samorządu terytorialnego, chyba że organ, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, zarządzi inaczej.

§ 4. Korespondencję, o której mowa w § 1a–3, administracja aresztu

śledczego doręcza tymczasowo aresztowanemu, który podpisem i datą potwierdza

jej odbiór. W przypadku odmowy potwierdzenia czyni się o tym wzmiankę na piś-

mie urzędowym lub potwierdzeniu odbioru.

Art. 217c. § 1. Tymczasowo aresztowany:

1) może korzystać z aparatu telefonicznego, z zastrzeżeniem § 2 i 3, na zasadach

określonych w regulaminie organizacyjno-porządkowym wykonywania

tymczasowego aresztowania, za zgodą organu, do którego dyspozycji

pozostaje;

2) nie może korzystać z innych środków łączności przewodowej

i bezprzewodowej.

§ 2. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje,

wydaje zarządzenie o zgodzie na korzystanie z aparatu telefonicznego, chyba że

zachodzi uzasadniona obawa, że zostanie ona wykorzystana:

1) w celu bezprawnego utrudniania postępowania karnego;

2) do popełnienia przestępstwa, w szczególności podżegania do przestępstwa.

§ 3. W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku

organów, wymagana jest zgoda każdego z nich, chyba że organy te zarządzą

inaczej.

§ 4. Na zarządzenie o odmowie wyrażenia zgody na korzystanie z aparatu

telefonicznego tymczasowo aresztowanemu przysługuje zażalenie do sądu, do

którego dyspozycji pozostaje. Zażalenie na zarządzenie prokuratora rozpoznaje

prokurator nadrzędny.

Art. 217d. Udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia, o którym

mowa w art. 141a § 1, wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do

którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 218. § 1. Tymczasowo aresztowany ma obowiązek wykonywania prac

porządkowych w obrębie aresztu śledczego; przy innych pracach może zostać

04.02.2019

©Telksinoe s. 167/184

zatrudniony tylko za jego zgodą. Zatrudnienie poza obrębem aresztu śledczego

wymaga ponadto wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 2. Tymczasowo aresztowany zatrudniony odpłatnie otrzymuje

wynagrodzenie pomniejszone o kwotę potrąceń, o których mowa w art. 125 § 1.

§ 3. Tymczasowo aresztowany może być za jego zgodą zatrudniony

nieodpłatnie w obrębie aresztu śledczego.

Art. 219. Tymczasowo aresztowany może rozporządzać posiadanymi

w areszcie śledczym pieniędzmi, przedmiotami wartościowymi i innymi

przedmiotami, w tym wpłacać pieniądze na rachunek bankowy, chyba że organ, do

którego dyspozycji pozostaje, zarządzi inaczej.

Art. 220. Ze środków finansowych otrzymywanych przez tymczasowo

aresztowanego nie podlega egzekucji kwota do wysokości połowy przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia pracowników, niezbędna na pokrycie kosztów

przejazdu z aresztu śledczego do miejsca zamieszkania i na utrzymanie w ciągu

najbliższych dni po zwolnieniu. Przepis art. 126 stosuje się odpowiednio.

Art. 221. § 1. Tymczasowo aresztowanemu wyróżniającemu się

przestrzeganiem porządku wewnętrznego w areszcie śledczym oraz zasad

określonych w regulaminie organizacyjno-porządkowym wykonywania

tymczasowego aresztowania mogą być przyznawane nagrody.

§ 2. Nagrodami są:

1) zezwolenie na indywidualny wystrój celi mieszkalnej;

2) dodatkowy lub dłuższy spacer;

3) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki żywnościowej lub częstsze

otrzymywanie paczek;

4) indywidualne odstępstwo od porządku wewnętrznego aresztu śledczego,

w zakresie ustalonym przez dyrektora aresztu śledczego;

5) zezwolenie na częstsze branie udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych,

z zakresu kultury fizycznej i sportu;

6) zezwolenie na dłuższe widzenie;

04.02.2019

©Telksinoe s. 168/184

7) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów

żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych

do sprzedaży w areszcie śledczym;

8) zatarcie wszystkich lub niektórych kar dyscyplinarnych;

9) nagroda rzeczowa lub pieniężna.

Art. 221a. Poruszanie się tymczasowo aresztowanych po terenie aresztu

śledczego, nauczanie i zatrudnienie, bezpośrednie uczestniczenie

w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauczaniu religii oraz korzystanie

z widzeń, spacerów, kąpieli, zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury

fizycznej i sportu, a także ich udział w czynnościach procesowych, odbywa się

z uwzględnieniem konieczności zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania

karnego.

Art. 222. § 1. Tymczasowo aresztowany podlega odpowiedzialności

dyscyplinarnej za zawinione naruszenie nakazów lub zakazów wynikających

z ustawy, regulaminu lub innych przepisów wydanych na jej podstawie albo

ustalonego w areszcie śledczym porządku.

§ 2. Kary dyscyplinarne są następujące:

1) nagana;

2) pozbawienie korzystania z własnego wyżywienia na okres do 14 dni;

3) pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych, na okres do

3 miesięcy;

4) pozbawienie przyznanej ulgi;

5) umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 14 dni;

6) pozbawienie prawa do udziału w niektórych zajęciach kulturalno-

-oświatowych lub z zakresu kultury fizycznej i sportu, z wyjątkiem

korzystania z książek i prasy, na okres do 1 miesiąca;

7) pozbawienie lub ograniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów

żywnościowych lub wyrobów tytoniowych, na okres do 1 miesiąca.

Art. 222a. § 1. Decyzja o ukaraniu karą dyscyplinarną powinna zawierać

określenie przekroczenia popełnionego przez tymczasowo aresztowanego.

§ 2. Decyzję o ukaraniu, uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie,

zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplinarnej, a także o odstąpieniu od ukarania

04.02.2019

©Telksinoe s. 169/184

dyscyplinarnego sporządza się na piśmie i podaje do wiadomości tymczasowo

aresztowanemu.

§ 3. Jeżeli w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej tymczasowo

aresztowany dopuścił się ponownie przekroczenia, zawieszona kara ulega

wykonaniu, chyba że dyrektor aresztu śledczego postanowi inaczej.

§ 4. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej określonej w art. 222 § 2 pkt 2

i 3 tymczasowo aresztowanemu, któremu ze względu na stan zdrowia zezwolono

na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych lub częstsze

otrzymywanie paczek albo korzystającemu z diety, zasięga się opinii lekarza.

Art. 223. § 1. Po wydaniu wyroku skazującego sądu pierwszej instancji

tymczasowo aresztowany może być przeniesiony do zakładu karnego; sąd, do

którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może postanowić inaczej.

§ 2. W stosunku do tymczasowo aresztowanego przeniesionego na podstawie

§ 1 do zakładu karnego, stosuje się przepisy o wykonywaniu tymczasowego

aresztowania, chyba że wyraził on zgodę na stosowanie względem niego przepisów

o wykonywaniu kary pozbawienia wolności.

§ 3. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sądu pierwszej

instancji, w stosunku do którego sąd nie sprzeciwił się przeniesieniu do zakładu

karnego, a tymczasowo aresztowany wyraził zgodę na stosowanie względem niego

przepisów o wykonywaniu kary pozbawienia wolności, komisja penitencjarna

klasyfikuje niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o skazaniu.

§ 4. Zgoda, o której mowa w § 3, powinna być wyrażona przed podjęciem

decyzji klasyfikacyjnej i potwierdzona podpisem tymczasowo aresztowanego.

Cofnięcie zgody tymczasowo aresztowanego po wydaniu decyzji przez komisję

penitencjarną jest nieskuteczne.

§ 5. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sądu pierwszej

instancji, który nie wyraził zgody na stosowanie względem niego przepisów

o wykonywaniu kary pozbawienia wolności, komisja penitencjarna kwalifikuje do

tymczasowo aresztowanych, którzy mogą być przeniesieni do zakładu karnego

z oddziałem aresztu śledczego.

§ 6. Przepisy § 1–5 stosuje się odpowiednio w wypadku zastosowania

tymczasowego aresztowania wobec:

04.02.2019

©Telksinoe s. 170/184

1) skazanego znajdującego się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

prawomocnie skazanego przez sąd państwa obcego na karę pozbawienia

wolności podlegającą wykonaniu,

2) obywatela polskiego lub osoby mającej miejsce stałego pobytu na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, wobec których prawomocnie orzeczono środek

polegający na pozbawieniu wolności

– do czasu określenia przez właściwy sąd kwalifikacji prawnej czynu według prawa

polskiego oraz kary lub środka podlegającego wykonaniu.

§ 7. Przepisy o wykonaniu tymczasowego aresztowania stosuje się ponadto

do umieszczonej w areszcie śledczym lub w zakładzie karnym osoby, o której

mowa w art. 589a Kodeksu postępowania karnego.

Art. 223a. § 1. Tymczasowo aresztowany, wobec którego wykonywana jest

kara pozbawienia wolności w innej sprawie, korzysta z uprawnień takich jak

skazany, z wyjątkiem: widzeń, korespondencji, korzystania z aparatów

telefonicznych oraz innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej,

posiadania przedmiotów w celi, korzystania ze świadczeń zdrowotnych,

powiadamiania organu dysponującego o zakwalifikowaniu do tymczasowo

aresztowanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego oraz o pozostaniu na leczeniu

w zakładzie karnym po zwolnieniu, a także w zakresie udzielania zezwolenia,

o którym mowa w art. 141a, a ponadto w innych wypadkach, gdy wymaga tego

konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego –

w zakresie których stosuje się przepisy niniejszego kodeksu dotyczące tymczasowo

aresztowanych.

§ 2. Tymczasowo aresztowany, o którym mowa w § 1, nie korzysta

z przepustek wymienionych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9, nagród wymienionych

w art. 138 § 1 pkt 7 i 8, a także zezwolenia wymienionego w art. 165 § 2.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może

zarządzić stosowanie wobec tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1,

również innych przepisów dotyczących tymczasowo aresztowanych.

§ 4. Tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1, rozmieszcza się

w areszcie śledczym odrębnie od skazanych.

04.02.2019

©Telksinoe s. 171/184

Rozdział XVa

Umieszczanie tymczasowo aresztowanych i skazanych odbywających karę

pozbawienia wolności w wydzielonych pomieszczeniach lub pomieszczeniach

dla osób zatrzymanych

Art. 223b. § 1. Tymczasowo aresztowany po wniesieniu aktu oskarżenia lub

skazany może być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu Policji, Straży

Granicznej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznaczonym dla osób

zatrzymanych, jeżeli jego konwojowanie z innej miejscowości, w związku

z udziałem w czynności sądowej, łączyłoby się z nadmiernymi trudnościami lub

kosztami.

§ 2. Umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub skazanego

w pomieszczeniu, o którym mowa w § 1, z powodu jego udziału w czynności

sądowej może nastąpić tylko na czas niezbędny dla dokonania tej czynności.

W razie odroczenia lub przerwy w jej wykonaniu na czas powyżej 3 dni,

tymczasowo aresztowanego lub skazanego przenosi się do właściwego aresztu

śledczego lub zakładu karnego.

§ 3. Zarządzenia w tym przedmiocie wydaje prezes sądu rozpoznającego

sprawę, w odniesieniu do tymczasowo aresztowanego pozostającego do dyspozycji

innego sądu – za zgodą tego sądu, a w odniesieniu do skazanego – za zgodą właś-

ciwego sędziego penitencjarnego.

Art. 223c. § 1. Na zarządzenia, o których mowa w art. 223b § 3, tymczasowo

aresztowanemu lub skazanemu przysługuje zażalenie do sądu odwoławczego.

§ 2. Sąd rozpoznaje zażalenie bezzwłocznie. W razie uznania

bezpodstawności umieszczenia w pomieszczeniu, o którym mowa w art. 223b § 1,

sąd poleca bezzwłoczne przeniesienie tymczasowo aresztowanego lub skazanego

do właściwego aresztu śledczego lub zakładu karnego. Na postanowienie sądu

zażalenie nie przysługuje.

Art. 223d. § 1. Tymczasowo aresztowany lub skazany, konwojowany przez

funkcjonariuszy Policji, Służby Więziennej, Straży Granicznej, Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub

żołnierzy Żandarmerii Wojskowej, może być umieszczony w pomieszczeniu

przeznaczonym dla osób zatrzymanych, na czas trwania przeszkody

04.02.2019

©Telksinoe s. 172/184

uniemożliwiającej konwojowanie lub niezbędny ze względów humanitarnych.

Decyzję w tym przedmiocie podejmuje dowódca konwoju. W czasie tym nie mogą

być dokonywane czynności procesowe z udziałem konwojowanego w sprawie,

w związku z którą jest on konwojowany.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie przeszkody

uniemożliwiającej doprowadzenie lub przyjęcie tymczasowo aresztowanego albo

skazanego do aresztu śledczego lub zakładu karnego oraz w razie

nieprzewidzianego lądowania podczas przewozu drogą powietrzną lub

nieprzewidzianej przerwy w przewozie inną drogą osoby dostarczanej na zasadach

i w warunkach określonych w Rzymskim Statucie Międzynarodowego Trybunału

Karnego, sporządzonym w Rzymie dnia 17 lipca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r.

poz. 708). Decyzję w tym przedmiocie podejmuje odpowiednio komendant lub

kierownik jednostki Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub Żandarmerii Wojskowej.

§ 3. Każdorazowe umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub skazanego

ze względów humanitarnych w pomieszczeniu, o którym mowa w § 1, może

nastąpić na czas nie dłuższy niż 8 godzin.

Art. 223e. § 1. Wobec tymczasowo aresztowanych i skazanych

umieszczonych w pomieszczeniach, o których mowa w art. 223b § 1, stosuje się

odpowiednio przepisy regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania

tymczasowego aresztowania, regulaminu organizacyjno-porządkowego

wykonywania kary pozbawienia wolności, przepisy o nadzorze penitencjarnym,

a także inne przepisy regulujące wykonywanie tymczasowego aresztowania i kary

pozbawienia wolności.

§ 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z Ministrem

Obrony Narodowej i Ministrem Sprawiedliwości, określi, w drodze

rozporządzenia, wykaz pomieszczeń, o których mowa w art. 223b § 1, w których

mogą być odrębnie umieszczeni tymczasowo aresztowani i skazani, oraz warunki,

którym muszą one odpowiadać, uwzględniając potrzebę zapewnienia warunków

porównywalnych z określonymi dla aresztów śledczych i zakładów karnych przy

wykonywaniu tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności.

04.02.2019

©Telksinoe s. 173/184

CZĘŚĆ WOJSKOWA

Rozdział XVI

Przepisy ogólne

Art. 224. Przepisy części ogólnej, szczególnej i końcowej stosuje się

odpowiednio do żołnierzy, a w wypadkach wskazanych w ustawie – także do osób

powołanych do pełnienia służby wojskowej, ze zmianami wynikającymi z

przepisów niniejszej części.

Art. 224a. Przepisów części wojskowej nie stosuje się do żołnierzy

terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie.

Art. 225. § 1. W odniesieniu do orzeczeń sądów wojskowych prawa

i obowiązki organów postępowania wykonawczego wymienionych w art. 2 pkt 1–

4 i 6 odpowiednio mają:

1) sąd wojskowy pierwszej instancji lub inny sąd równorzędny;

2) sąd wojskowy, o którym mowa w art. 3 § 3;

3) prezes sądu wojskowego lub upoważniony sędzia wojskowy;

4) wojskowy sędzia penitencjarny;

5) wojskowy kurator społeczny.

§ 2. Organami postępowania wykonawczego są także:

1) dowódca jednostki wojskowej;

2) organ administracji wojskowej właściwy ze względu na kompetencje

służbowe.

§ 3. Do decyzji organów wymienionych w § 1 pkt 3–5 oraz § 2 stosuje się

odpowiednio art. 7.

Art. 226. § 1. Nadzór penitencjarny nad wykonywaniem kary aresztu

wojskowego, tymczasowego aresztowania zastosowanego przez sąd wojskowy

oraz zatrzymaniem sprawuje wojskowy sędzia penitencjarny.

§ 2. Nadzór określony w § 1 dotyczy również kary ograniczenia wolności

wykonywanej w wydzielonej jednostce wojskowej.

04.02.2019

©Telksinoe s. 174/184

Rozdział XVII

Kara ograniczenia wolności

Art. 227. § 1. Karę ograniczenia wolności wobec osób wymienionych

w art. 323 § 3 Kodeksu karnego wykonuje dowódca jednostki wojskowej, w której

skazany pełni służbę, lub inny właściwy dowódca.

§ 2. Karę ograniczenia wolności wobec osób wymienionych

w art. 323 § 4 Kodeksu karnego wykonuje dowódca wydzielonej jednostki

wojskowej.

Art. 228. § 1. Minister Obrony Narodowej, w drodze zarządzenia, tworzy

i znosi jednostki wojskowe wydzielone do wykonywania kary określonej

w art. 323 § 4 Kodeksu karnego.

§ 2. Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z Ministrem

Sprawiedliwości, określi, w drodze rozporządzenia, regulamin organizacyjno-

-porządkowy wykonywania kary określonej w art. 323 § 4 Kodeksu karnego,

uwzględniając w szczególności zasady wykonywania tej kary wobec osób

podlegających służbie wojskowej.

§ 3. Zawarte w regulaminie odstępstwa od ogólnie obowiązującego porządku

wojskowego mają służyć wzmożeniu dyscypliny społecznej i wojskowej oraz

utrwaleniu wiedzy wojskowej.

Art. 229. § 1. Jeżeli w wyroku orzeczono obowiązek określony

w art. 323 § 3 Kodeksu karnego, dokonywanie potrąceń następuje stosownie do

wskazań sądu.

§ 2. Dowódca jednostki wojskowej zawiadamia sąd o potrąceniach

dokonywanych z wynagrodzenia skazanego.

Art. 230. § 1. Zwolnienie od reszty kary przewidziane w art. 83 Kodeksu

karnego może nastąpić również na wniosek dowódcy jednostki wojskowej.

§ 2. Do orzekania w przedmiocie określonym w art. 323 § 5 Kodeksu

karnego stosuje się odpowiednio art. 13.

04.02.2019

©Telksinoe s. 175/184

Rozdział XVIII

Kara pozbawienia wolności i kara aresztu wojskowego

Art. 231. Szkolenie wojskowe skazanych na karę aresztu wojskowego ma na

celu utrwalenie nabytej wiedzy wojskowej, utrzymanie sprawności fizycznej

i psychicznej, a także wzmożenie dyscypliny.

Art. 232. § 1. Szkoleniem wojskowym w zakładzie karnym dla

odbywających karę aresztu wojskowego kieruje oficer wyznaczony, na podstawie

odrębnych przepisów, do wykonywania zadań poza wojskiem.

§ 2. Oficer kierujący szkoleniem wojskowym jest zastępcą dyrektora zakładu

karnego, a także przełożonym żołnierzy zawodowych wyznaczonych do

wykonywania zadań w tym zakresie.

§ 3. Dyrektor zakładu karnego, przed podjęciem decyzji związanych

z wykonywaniem kary, zapoznaje się z opinią oficera kierującego szkoleniem

wojskowym; oficer ten wchodzi w skład komisji penitencjarnej.

Art. 233. Oddzielnie rozmieszcza się następujących skazanych:

1) oficerów;

2) podoficerów zawodowych, służby nadterminowej i okresowej;

3) pozostałych.

Art. 234. § 1. Skazany odbywający karę aresztu wojskowego może

otrzymywać nagrody przewidziane w art. 138 § 1, z tym że czas widzenia

określonego w art. 138 § 1 pkt 7 nie może przekroczyć 60 godzin.

§ 2. Skazany odbywający karę aresztu wojskowego otrzymuje w dniu Święta

Wojska Polskiego od dyrektora zakładu karnego zezwolenie na widzenie poza

obrębem zakładu, chyba że przemawia przeciwko temu brak postępów w szkoleniu

wojskowym.

§ 3. Do zezwolenia określonego w § 2 stosuje się odpowiednio przepisy

art. 139 § 1, 2, 7 i 8 oraz art. 140.

Art. 235. § 1. W stosunku do żołnierza sąd może zastosować odpowiednio

art. 330 Kodeksu karnego, jeżeli wniosek złoży dowódca jednostki wojskowej.

§ 2. Na żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, w stosunku do

którego zarządzono wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, bez

04.02.2019

©Telksinoe s. 176/184

względu na jej wymiar, sąd może nałożyć odpowiednie obowiązki lub środki,

określone w art. 67 lub 72 Kodeksu karnego.

Art. 236. Dla realizacji celów kary dyrektor zakładu karnego współdziała

z odpowiednimi instytucjami wojskowymi oraz podmiotami, o których mowa

w art. 38 § 1.

Rozdział XIX

Środki karne

Art. 237. W razie orzeczenia wobec żołnierza wydalenia z zawodowej służby

wojskowej lub degradacji sąd zarządza wykonanie orzeczonego środka przez

właściwego dowódcę oraz zawiadamia o treści orzeczenia odpowiedni w sprawach

kadrowych organ wojskowy.

Art. 238. Jeżeli wobec żołnierza orzeczono środek karny inny niż

przewidziany w art. 237, sąd zawiadamia o orzeczeniu również dowódcę jednostki

wojskowej, w której skazany pełnił ostatnio służbę, oraz właściwe w sprawach

kadrowych organy wojskowe.

Art. 239. § 1. W razie oddania pod dozór przez sąd wojskowy skazanej osoby

cywilnej, sąd ten zwraca się do właściwego sądu powszechnego o wyznaczenie

kuratora sądowego.

§ 2. W razie zwolnienia z czynnej służby wojskowej żołnierza, którego sąd

wojskowy oddał pod dozór po skazaniu, sąd ten zwraca się do właściwego sądu

powszechnego o wyznaczenie kuratora sądowego.

§ 3. W razie oddania pod dozór przez sąd powszechny skazanego żołnierza

odbywającego czynną służbę wojskową, przepis art. 334 § 2 Kodeksu karnego

stosuje się odpowiednio.

§ 4. Dozór wobec żołnierza czynnej służby wojskowej wykonuje się

w miejscu pełnienia służby.

Rozdział XX

Tymczasowe aresztowanie

Art. 240. Tymczasowo aresztowanych żołnierzy służby czynnej osadza się

w areszcie śledczym w wydzielonych celach.

04.02.2019

©Telksinoe s. 177/184

Art. 241. (uchylony)

CZĘŚĆ KOŃCOWA

Rozdział XXI

Objaśnienie wyrażeń ustawowych

Art. 242. § 1. Jeżeli w części ogólnej niniejszego kodeksu używa się

określenia „skazany”, odpowiednie przepisy mają zastosowanie także do

tymczasowo aresztowanego oraz do sprawcy, wobec którego zastosowano środek

zabezpieczający.

§ 2. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia

„oskarżony”, należy przez to rozumieć również podejrzanego.

§ 3. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia „kara

pozbawienia wolności”, należy przez to rozumieć również zastępczą karę

pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego, karę aresztu lub zastępczą karę

aresztu, karę porządkową oraz środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności,

chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 3a. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „zakład karny” oznacza także

oddział zakładu karnego w areszcie śledczym, a określenie „areszt śledczy”

oznacza także oddział aresztu śledczego w zakładzie karnym.

§ 4. Określenie „sąd” bez bliższego sprecyzowania oznacza sąd powszechny

lub wojskowy określony w art. 3 § 1, z tym zastrzeżeniem, że art. 6 § 1, art. 7, art.

8 § 2, art. 10, art. 11 § 1, art. 13, art. 15 oraz art. 18–24 stosuje się odpowiednio do

sądu penitencjarnego lub innego sądu właściwego na podstawie niniejszego

kodeksu.

§ 4a. Określenie „dyrektor” oznacza również zastępcę dyrektora aresztu

śledczego lub zakładu karnego, a także funkcjonariusza lub pracownika zakładu

karnego lub aresztu śledczego, który został upoważniony do zastępowania

dyrektora zakładu karnego lub aresztu śledczego podczas jego nieobecności.

§ 5. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „przeciętne miesięczne

wynagrodzenie pracowników” oznacza przeciętne wynagrodzenie miesięczne

w poprzednim kwartale, obowiązujące od pierwszego dnia następnego miesiąca po

ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku

04.02.2019

©Telksinoe s. 178/184

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” do celów emerytalno-

-rentowych.

§ 6. Przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie się otwarcie listu

i sprawdzenie jego zawartości.

§ 7. Przez pojęcie cenzury korespondencji rozumie się zapoznawanie się

z treścią pisma oraz usunięcie części jego tekstu lub uczynienie go nieczytelnym.

§ 8. Przez pojęcie zatrzymania korespondencji rozumie się nieprzekazanie jej

adresatowi i dołączenie do akt osobowych skazanego.

§ 9. Przez pojęcie nadzoru nad widzeniem rozumie się zapewnienie porządku

w czasie jego trwania.

§ 10. Przez pojęcie kontroli rozmowy w trakcie widzenia lub rozmowy

telefonicznej rozumie się zapoznawanie się z jej treścią oraz możliwość przerwania

jej lub utrwalenia.

§ 11. Kontrola paczki oznacza sprawdzanie jej opakowania i zawartości.

§ 12. Użyte w niniejszym kodeksie określenia „kościół”, „inny związek

wyznaniowy” należy rozumieć jako kościół, inny związek wyznaniowy

o ustawowo uregulowanej sytuacji prawnej.

§ 13. Przez użyte w art. 91 pkt 7, art. 92 pkt 9 oraz w art. 139 § 3

i 4 określenie „w roku” należy rozumieć okres 12 miesięcy poprzedzających dzień

rozpoczęcia korzystania z kolejnej przepustki lub zezwolenia na opuszczenie

zakładu karnego.

§ 14. Przez użyte w niniejszym kodeksie określenia „zakład pracy”

i „podmiot zatrudniający” należy rozumieć pracodawcę jako jednostkę

organizacyjną zatrudniającą pracowników.

§ 15. Przez pojęcie wynagrodzenia przypadającego skazanemu rozumie się

kwotę, pozostałą po dokonaniu potrąceń z wynagrodzenia przysługującego składek

na ubezpieczenie społeczne, kwoty na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz

Pomocy Postpenitencjarnej i kwoty na Fundusz Aktywizacji Zawodowej

Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, stanowiącą podstawę

do naliczenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

04.02.2019

©Telksinoe s. 179/184

Rozdział XXII

Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 243. § 1. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się również przy

wykonywaniu orzeczeń, które stały się wykonalne przed dniem jego wejścia

w życie.

§ 2. Czynności procesowe w zakresie postępowania wykonawczego i inne

czynności wykonawcze, dokonane przed wejściem w życie niniejszego kodeksu

z zachowaniem przepisów dotychczasowych, są skuteczne.

§ 3. W razie wątpliwości, czy ma być stosowane prawo dotychczasowe czy

Kodeks karny wykonawczy, stosuje się niniejszy kodeks.

Art. 244. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się odpowiednio przy

wykonywaniu wyroków po przejęciu obywatela polskiego skazanego za granicą;

określenie kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego oraz kary albo

środka karnego lub zabezpieczającego podlegających wykonaniu następuje według

przepisów Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego.

Art. 245. Do czasu przekazania obcemu państwu cudzoziemca lub obywatela

polskiego, wobec którego zapadło orzeczenie, wykonywane jest ono w trybie

niniejszego kodeksu. Wykonanie tego orzeczenia w tym trybie ustaje w dniu

przekazania.

Art. 246. (uchylony)

Art. 247. § 1. W wypadkach uzasadnionych szczególnymi względami

sanitarnymi lub zdrowotnymi albo poważnym zagrożeniem bezpieczeństwa

dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może na czas określony wstrzymać

lub ograniczyć zatrudnienie osadzonych, kontakty między nimi, udzielanie widzeń

i spacerów, przeprowadzanie zajęć o charakterze zbiorowym, odprawianie

nabożeństw i udzielanie posług religijnych, dokonywanie zakupów, otrzymywanie

paczek, a także korzystanie z samoinkasujących aparatów telefonicznych, nakazać

zamknięcie cel lub innych pomieszczeń, w których przebywają lub pracują

osadzeni, zabronić posiadania w celi niektórych przedmiotów oraz zawiesić

funkcję rzecznika skazanych.

04.02.2019

©Telksinoe s. 180/184

§ 2. W wypadku wprowadzenia ograniczeń lub zakazów, o których mowa

w § 1, na okres do 7 dni, dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego

bezzwłocznie powiadamia o swojej decyzji sędziego penitencjarnego. Przedłużenie

okresu trwania ograniczeń lub zakazów wymaga zgody tego sędziego. Brak zgo dy

sędziego nie wstrzymuje wykonania decyzji dyrektora zakładu karnego lub aresztu

śledczego. Na decyzję sędziego dyrektorowi zakładu lub aresztu przysługuje skarga

do sądu penitencjarnego. Przepis art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Jeżeli widzenie, ze względu na osobę odwiedzanego lub odwiedzającego,

stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo

dla porządku prawnego, dyrektor zakładu lub aresztu może uzależnić jego odbycie

od spełnienia warunków zapewniających bezpieczeństwo.

Art. 248. (uchylony)

Art. 249. § 1. Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia,

regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania kary pozbawienia wolności

i regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania tymczasowego

aresztowania, określające w szczególności:

1) organizację przyjęć do zakładów karnych i aresztów śledczych,

2) sposób rozmieszczania osadzonych w celach mieszkalnych,

3) porządek wewnętrzny zakładów karnych i aresztów śledczych,

4) organizację przyjmowania korespondencji i organizację widzeń w zakładach

karnych i aresztach śledczych,

5) sposoby korzystania przez tymczasowo aresztowanych i skazanych z aparatu

telefonicznego,

6) warunki opieki zdrowotnej i bytowej w zakładach karnych i aresztach

śledczych,

7) sposób przygotowania skazanych i tymczasowo aresztowanych do ich

zwolnienia z zakładu karnego i aresztu śledczego

– uwzględniając potrzebę zapewnienia porządku wewnętrznego i bezpieczeństwa

w zakładach karnych i aresztach śledczych.

§ 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Obrony

Narodowej, określi, w drodze rozporządzenia, regulamin organizacyjno-

-porządkowy wykonywania kary aresztu wojskowego, uwzględniając

04.02.2019

©Telksinoe s. 181/184

w szczególności organizację przyjęć tych osób do zakładu karnego, zasady

rozmieszczania skazanych żołnierzy w celach mieszkalnych, zasady udziału

organów wyznaczonych przez Ministra Obrony Narodowej w procesie

resocjalizacji skazanych żołnierzy oraz metody oddziaływania na skazanego

uwzględniające zasady pełnienia służby wojskowej.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1) sposoby prowadzenia oddziaływań penitencjarnych w zakładach karnych

i aresztach śledczych, mając na względzie zwłaszcza ich organizację,

warunki, zasady i formy oraz sposób dokumentowania prowadzonych

oddziaływań;

2) warunki bytowe osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych,

mając na uwadze potrzebę zapewnienia osadzonym odzieży, bielizny, obuwia,

sprzętu stołowego, środków higieny i czystości, a także wyposażenia

pomieszczeń w podstawowy sprzęt kwaterunkowy;

3) sposoby załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach

karnych i aresztach śledczych, biorąc w szczególności pod uwagę zasady

i tryb przyjmowania i rozpoznawania wniosków, skarg i próśb, a także ich

ewidencję i dokumentowanie;

4) sposoby ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz osób

osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, w tym:

a) formy organizacyjne ochrony jednostek organizacyjnych Służby

Więziennej,

b) zadania funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej oraz

przywięziennych zakładów pracy,

c) sposób postępowania z osobami osadzonymi w zakładach karnych

i aresztach śledczych, w tym podczas ich konwojowania,

d) warunki wstępu na teren jednostek organizacyjnych Służby Więziennej

osób niebędących funkcjonariuszami lub pracownikami Służby

Więziennej albo pracownikami przywięziennych zakładów pracy

– mając na względzie konieczność zapewnienia sprawnego wykonywania

zadań przez Służbę Więzienną, porządku wewnętrznego i bezpieczeństwa

jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz bezpieczeństwa osób

osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych;

04.02.2019

©Telksinoe s. 182/184

5) sposoby obrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej w sytuacjach

zagrożenia zdrowia i życia funkcjonariuszy i pracowników Służby

Więziennej, pracowników przywięziennych zakładów pracy oraz osadzonych

w zakładach karnych i aresztach śledczych, w wyniku klęsk żywiołowych,

a także zagrożeń dla ludzi i środowiska w sytuacjach stanów

nadzwyczajnych;

6) czynności administracyjne i rozliczenia finansowe związane z prowadzeniem

depozytu przedmiotów wartościowych i środków pieniężnych osób

pozbawionych wolności, uwzględniając w szczególności ewidencjonowanie

zdeponowanych środków i przedmiotów, czynności związane z ich

przyjmowaniem, przechowywaniem i wydawaniem, w tym gromadzeniem

środków pieniężnych na książeczkach oszczędnościowych, tryb

przekazywania zdeponowanych środków i przedmiotów między jednostkami

organizacyjnymi, czynności związane z rozliczeniem należności za pracę

osadzonych, tryb dokonywania zakupów przez osadzonych oraz

dokumentowanie tych czynności;

7) czynności administracyjne związane z wykonywaniem tymczasowego

aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie

wolności oraz dokumentowanie tych czynności, uwzględniając potrzebę

zapewnienia sprawnego wykonywania czynności administracyjnych oraz

porządku wewnętrznego w zakładach karnych i aresztach śledczych.

8) (uchylony)

Art. 249a. Dyrektor Generalny Służby Więziennej może, w drodze

zarządzenia, określić:

1) organizację ochrony przeciwpożarowej i zabezpieczenia przeciwpożarowego

w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej;

2) szczegółowe zasady prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz

zakresy czynności funkcjonariuszy i pracowników działów penitencjarnych

i terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych;

3) organizację służby zdrowia w jednostkach organizacyjnych Służby

Więziennej;

4) zakres i formy prowadzenia ewidencji osób pozbawionych wolności przez

jednostki organizacyjne Służby Więziennej;

04.02.2019

©Telksinoe s. 183/184

5) dopuszczalną ilość i wymiary rzeczy, w tym żywności, znajdujących się

w posiadaniu skazanego w trakcie pobytu w zakładzie karnym oraz sposób

postępowania z przedmiotami i żywnością, których wymiary lub ilość

naruszają obowiązujący porządek lub utrudniają konwojowanie.

Art. 250. (uchylony)

Art. 251. (utracił moc)

Art. 252. (utracił moc)

Art. 253. (utracił moc)

Art. 254. (utracił moc)

Art. 255. Okresy pracy skazanego, wykonywanej przed dniem wejścia

w życie niniejszego kodeksu, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą

uprawnienia pracownicze, na zasadach obowiązujących przed tym dniem.

Art. 256. Użycie i wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego lub

użycie broni względem osób pozbawionych wolności reguluje odrębna ustawa.

Art. 257. § 1. Z dniem wejścia w życie niniejszego kodeksu tracą moc

dotychczasowe przepisy dotyczące spraw w nim unormowanych.

§ 2. W szczególności tracą moc:

1) ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U.

poz. 98, z późn. zm.5));

2) przepisy:

a) art. 36 i 37 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U.

z 1994 r. poz. 70 i 509, z 1995 r. poz. 163 oraz z 1996 r. poz. 367),

b) o stosunku Państwa do Kościołów, dotyczące wykonywania praktyk

religijnych osób skazanych i tymczasowo aresztowanych.

Art. 258. Jeżeli do któregokolwiek z przedmiotów unormowanych

w niniejszym kodeksie przewidziane jest wydanie przepisów wykonawczych, do

czasu ich wydania zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne

z przepisami niniejszego kodeksu.

5)

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1975 r. poz. 234, z 1982 r. poz. 125

i 289, z 1985 r. poz. 100 i 138, z 1988 r. poz. 135, z 1990 r. poz. 85, 198 i 206, z 1995 r. poz. 475

oraz z 1996 r. poz. 283.

04.02.2019

©Telksinoe s. 184/184

Art. 259. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1998 r., z tym że

przepisy art. 251–254 obowiązują nie dłużej niż przez 10 lat od dnia jej wejścia

w życie.

04.02.2019