Wyszukiwarka ustaw

2017 Pozycja 2024

©Telksinoe s. 1/53

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2017 r.

poz. 2024,

z 2018 r. poz. 1669.

U S T A W A

z dnia 9 października 2009 r.

o dyscyplinie wojskowej

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 1. Ustawa określa zasady wyróżniania żołnierzy i byłych żołnierzy oraz

pododdziałów, oddziałów i instytucji wojskowych, a także zasady i sposoby

reagowania na naruszenia dyscypliny wojskowej oraz ponoszenia przez żołnierzy

odpowiedzialności dyscyplinarnej, jak również tryb postępowania w tych sprawach.

Art. 2. 1. Żołnierz obowiązany jest do przestrzegania dyscypliny wojskowej.

2. Przełożony jest obowiązany:

1) kształtować dyscyplinę wojskową podporządkowanych mu żołnierzy,

w szczególności przez działania profilaktyczno-wychowawcze oraz tworzenie

warunków do wyróżniania i przestrzegania dyscypliny wojskowej;

2) niezwłocznie reagować na zachowania żołnierzy naruszające dyscyplinę

wojskową.

3. Żołnierz starszy stopniem wojskowym, niebędący przełożonym żołnierza

młodszego stopniem wojskowym, naruszającego dyscyplinę wojskową podczas

nieobecności przełożonego, jest:

1) uprawniony do wydania temu żołnierzowi rozkazu zaprzestania naruszania

dyscypliny wojskowej;

2) obowiązany do powiadomienia o tym fakcie przełożonego tego żołnierza.

4. Żołnierz jest obowiązany, na żądanie uprawnionej osoby, do udzielenia

pomocy w czynnościach służbowych, podejmowanych w stosunku do żołnierza

naruszającego dyscyplinę wojskową.

Art. 3. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) dyscyplina wojskowa – przestrzeganie przez żołnierza przepisów prawa

dotyczących służby wojskowej i innych przepisów prawa przewidujących

21.09.2018

©Telksinoe s. 2/53

odpowiedzialność dyscyplinarną na zasadach i w trybie określonych w ustawie

oraz wykonywanie rozkazów i decyzji wydanych w sprawach służbowych;

2) wyróżnienie – materialną lub niematerialną formę wyrażenia uznania żołnierzom

oraz byłym żołnierzom niepozostającym w czynnej służbie wojskowej, a także

pododdziałom, oddziałom i instytucjom wojskowym;

3) reagowanie dyscyplinarne – zastosowanie dyscyplinarnego środka

zapobiegawczego, zwrócenie żołnierzowi uwagi albo przeprowadzenie z nim

rozmowy ostrzegawczej oraz postępowanie dyscyplinarne;

4) przewinienie dyscyplinarne – naruszenie dyscypliny wojskowej, w wyniku

działania lub zaniechania działania, które nie jest przestępstwem lub

wykroczeniem albo przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym;

5) postępowanie dyscyplinarne – ogół czynności mających na celu rozpoznanie

i rozstrzygnięcie sprawy przewinienia dyscyplinarnego, o którego popełnienie

żołnierz jest obwiniony, prowadzonej w trybie uproszczonym lub zwykłym,

a także postępowanie w sprawie wzruszenia prawomocnego orzeczenia

dyscyplinarnego;

6) raport dyscyplinarny – rozpatrzenie sprawy przewinienia dyscyplinarnego

i wydanie orzeczenia w toku postępowania dyscyplinarnego przez uprawniony

do tego organ, z udziałem określonych w ustawie osób;

7) ukaranie – prawomocne wymierzenie kary dyscyplinarnej oraz prawomocne

zastosowanie środka dyscyplinarnego, w tym z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania;

8) żołnierz – żołnierza pełniącego, w tym odbywającego, czynną służbę wojskową,

o którym mowa w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym

obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1430) oraz

w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy

zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1726 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 60);

9) obwiniony – żołnierza objętego postępowaniem dyscyplinarnym;

10) przełożony – żołnierza albo inną osobę niebędącą żołnierzem, którym na mocy

przepisu prawa, rozkazu, polecenia lub decyzji podporządkowano żołnierza lub

żołnierzy;

11) przełożony dyscyplinarny – przełożonego uprawnionego do wyróżniania,

wszczynania postępowań dyscyplinarnych, wydawania orzeczeń związanych

21.09.2018

©Telksinoe s. 3/53

z postępowaniem dyscyplinarnym w pierwszej instancji, a ponadto do

podejmowania innych czynności w sprawach dyscyplinarnych;

12) wyższy przełożony dyscyplinarny – przełożonego dyscyplinarnego, którego

przepisy ustawy upoważniają do rozpoznawania odpowiednio odwołania lub

zażalenia wniesionego w przypadkach określonych ustawą, a także do

podejmowania innych czynności w sprawach dyscyplinarnych;

13) organ orzekający – przełożonego dyscyplinarnego, organ wojskowy uprawniony

do orzekania o ukaraniu lub sąd wojskowy;

14) organ odwoławczy – wyższego przełożonego dyscyplinarnego, organ wojskowy

lub sąd wojskowy, właściwych do rozpatrzenia odpowiednio odwołania od

orzeczenia lub zażalenia na postanowienie, a także polecenia poddania się

badaniom przed zastosowaniem dyscyplinarnego środka zapobiegawczego;

15) rzecznik dyscyplinarny – żołnierza, którego przepisy ustawy upoważniają do

przeprowadzenia czynności wyjaśniających i innych czynności w postępowaniu

dyscyplinarnym;

16) dowódca jednostki wojskowej – dowódcę (dyrektora, szefa, komendanta, prezesa

lub inną osobę na równorzędnym stanowisku służbowym) jednostki wojskowej;

17) kierownik instytucji cywilnej – ministra, kierownika urzędu lub innego szefa

instytucji cywilnej;

18) jednostka wojskowa – jednostkę wojskową, o której mowa w ustawie z dnia

21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej

Polskiej oraz ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił

Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. z 2014 r.

poz. 1510), a także komórkę organizacyjną Ministerstwa Obrony Narodowej,

jednostkę organizacyjną podległą Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego

nadzorowaną oraz przedsiębiorstwo państwowe, dla którego jest on organem

założycielskim;

19) instytucja wojskowa – jednostkę organizacyjną niebędącą oddziałem ani

pododdziałem wojskowym, podległą Ministrowi Obrony Narodowej lub przez

niego nadzorowaną;

20) instytucja cywilna – instytucję cywilną, o której mowa w ustawie z dnia

11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;

21.09.2018

©Telksinoe s. 4/53

21) narkotyk – środek odurzający, substancję psychotropową i środek zastępczy,

o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii (Dz. U. z 2017 r. poz. 783 i 1458).

Art. 4. 1. Przełożonymi dyscyplinarnymi są:

1) Minister Obrony Narodowej i Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych – w stosunku

do wszystkich żołnierzy;

2) sekretarz stanu, podsekretarz stanu oraz dyrektor generalny w Ministerstwie

Obrony Narodowej – w stosunku do podporządkowanych im żołnierzy;

3) Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego – w stosunku do

podporządkowanych mu żołnierzy;

4) przełożony zajmujący stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia

etatowego kaprala (mata) lub wyższe – w stosunku do podporządkowanych mu

żołnierzy;

5) kierownik instytucji cywilnej – w stosunku do podporządkowanych mu

żołnierzy;

6) inni uprawnieni przełożeni, zajmujący stanowiska służbowe określone

w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 56 – w stosunku do

podporządkowanych im żołnierzy.

2. Osoba, której czasowo powierzono pełnienie obowiązków na stanowisku

służbowym albo pełni je w zastępstwie, posiada uprawnienia przysługujące

przełożonemu dyscyplinarnemu wyznaczonemu na to stanowisko.

Art. 5. 1. W postępowaniu dyscyplinarnym uczestniczy rzecznik dyscyplinarny,

który jest właściwy do prowadzenia czynności wobec:

1) żołnierzy posiadających stopień wojskowy szeregowych lub podoficerów –

będący podoficerem w stopniu wojskowym plutonowego (bosmanmata) lub

wyższym;

2) oficerów młodszych lub żołnierzy, o których mowa w pkt 1 – będący oficerem

młodszym;

3) oficerów starszych lub żołnierzy, o których mowa w pkt 1 i 2 – będący oficerem

starszym;

21.09.2018

©Telksinoe s. 5/53

4) oficerów posiadających stopień generała brygady (kontradmirała) lub wyższy –

oficer posiadający stopień wojskowy generała brygady (kontradmirała) lub

wyższy.

2. Rzeczników dyscyplinarnych wyznacza spośród żołnierzy zawodowych

przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko służbowe co najmniej dowódcy

jednostki wojskowej albo kierownika instytucji cywilnej, określony w rozporządzeniu,

o którym mowa w art. 56.

3. W toku postępowania dyscyplinarnego rzecznik dyscyplinarny jest

niezależny, w granicach określonych ustawą.

4. Rzecznikowi dyscyplinarnemu za uczestniczenie oraz wykonywanie

czynności w postępowaniu dyscyplinarnym przysługuje dodatkowe wynagrodzenie,

określone w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 56.

5. Przełożony dyscyplinarny, który wyznaczył rzecznika dyscyplinarnego,

odwołuje go wskutek:

1) zaistnienia okoliczności, które stanowią podstawę zwolnienia żołnierza

z czynnej służby wojskowej;

2) prawomocnego skazania żołnierza przez sąd za przestępstwo lub wykroczenie

albo przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe;

3) prawomocnego ukarania żołnierza;

4) rozformowania jednostki wojskowej albo likwidacji instytucji cywilnej lub

przeniesienia żołnierza do innej jednostki wojskowej albo instytucji cywilnej,

z zastrzeżeniem ust. 7.

6. Przełożony dyscyplinarny, który wyznaczył rzecznika dyscyplinarnego, może

odwołać go wskutek:

1) wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe wymagające wykonywania

zadań poza dotychczasowym miejscem służby lub w znacznym stopniu

utrudniających pełnienie funkcji rzecznika dyscyplinarnego;

2) niewykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych na zajmowanym

stanowisku służbowym nieprzerwanie przez okres dłuższy niż trzy miesiące;

3) zrzeczenia się przez żołnierza pełnienia funkcji rzecznika dyscyplinarnego.

7. Rzecznika dyscyplinarnego, który po przeniesieniu do innej jednostki

wojskowej nadal pozostaje w podporządkowaniu służbowym przełożonego

dyscyplinarnego, który go wyznaczył, można nie odwoływać z tej funkcji.

21.09.2018

©Telksinoe s. 6/53

Art. 6. 1. Sądem wojskowym właściwym do orzekania lub rozpatrzenia

odwołania i zażalenia albo wniosku o wzruszenie prawomocnego orzeczenia

dyscyplinarnego jest wojskowy sąd garnizonowy lub wojskowy sąd okręgowy

obejmujący swoją właściwością jednostkę wojskową albo instytucję cywilną, w której

żołnierz pełnił służbę w chwili:

1) złożenia wniosku o wydanie orzeczenia dyscyplinarnego w sprawie jego

dotyczącej;

2) złożenia odwołania od orzeczenia lub zażalenia na postanowienie;

3) złożenia wniosku o wzruszenie prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego;

4) zwolnienia z czynnej służby wojskowej, jeżeli jego sprawa jest rozpoznawana po

tym zwolnieniu.

2. W sprawach dyscyplinarnych sądy wojskowe orzekają jednoosobowo.

Art. 7. 1. Czynności związane z reagowaniem dyscyplinarnym i informacje ich

dotyczące, zawarte w rozkazie lub decyzji oraz dokumentacji i ewidencji

dyscyplinarnej, są jawne wyłącznie dla uczestników tych czynności oraz innych

uprawnionych na podstawie ustawy osób, chyba że ustawa stanowi inaczej.

2. W trakcie reagowania dyscyplinarnego nie stosuje się drogi służbowej, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

Art. 8. 1. Do biegu terminu określonego w ustawie nie wlicza się dnia, od

którego liczy się dany termin.

2. Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, koniec terminu przypada na dzień

miesiąca, który odpowiada początkowemu dniowi terminu; jeżeli w miesiącu nie ma

takiego dnia, koniec terminu przypada w ostatnim dniu tego miesiąca.

3. Jeżeli termin upływa w dniu ustawowo wolnym od pracy, koniec terminu

przypada na najbliższy dzień roboczy.

4. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało:

1) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej lub w kierownictwie

instytucji cywilnej, w której pełni służbę;

2) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego

zakładu;

3) złożone przez członka załogi polskiego okrętu wojennego dowódcy okrętu;

4) złożone w polskim urzędzie konsularnym;

21.09.2018

©Telksinoes. 7/53

5) nadane w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy

z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481).

5. Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego organu

w postępowaniu dyscyplinarnym uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

6. Organ orzekający lub odwoławczy odmawia przyjęcia pisma wniesionego po

terminie lub przez osobę nieuprawnioną, a także wspólnie przez obwinionych.

Art. 9. W kwestiach nieuregulowanych w ustawie w sprawach dyscyplinarnych

w postępowaniu przed sądem wojskowym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy

z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749,

z późn. zm.1)).

DZIAŁ II

Wyróżnianie

Art. 10. 1. Żołnierzowi może być udzielone wyróżnienie za czyny świadczące

o ofiarności i odwadze lub za szczególne osiągnięcia w wykonywaniu zadań

służbowych.

2. Byłemu żołnierzowi za zasługi określone w ust. 1 może być udzielone

wyróżnienie, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 i 8–12, przy czym pośmiertnie

wyłącznie w formie, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 8, 10 i 12.

3. Udzielenie wyróżnienia stwierdza się w rozkazie lub decyzji.

4. Jednorazowo nie można wyróżnić więcej niż dwoma wyróżnieniami.

Art. 11. 1. Wyróżnieniami są:

1) zatarcie ukarania przed upływem terminu określonego w ustawie;

2) pochwała;

3) list gratulacyjny;

4) pismo pochwalne ze zdjęciem wyróżnionego żołnierza na tle:

a) flagi państwowej Rzeczypospolitej Polskiej lub wojskowej,

b) sztandaru jednostki wojskowej lub bandery wojennej;

5) urlop nagrodowy;

6) nagroda rzeczowa;

1)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 1948,

2138 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 244, 768, 773, 966 i 1452.

21.09.2018

©Telksinoe s. 8/53

7) nagroda pieniężna;

8) wpisanie zasług żołnierza do kroniki jednostki wojskowej;

9) odznaka honorowa;

10) tytuł honorowy;

11) honorowa broń biała;

12) wpisanie zasług żołnierza do Księgi Honorowej Wojska Polskiego.

2. Ukaranego żołnierza nie można wyróżnić, jeżeli jednocześnie nie jest mu

udzielane wyróżnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1.

3. Urlopu nagrodowego jednorazowo udziela się na czas od trzech do sześciu dni

roboczych.

4. Łączny wymiar urlopów nagrodowych w ciągu roku kalendarzowego nie

może przekroczyć dwunastu dni, przy czym w przypadku pełnienia czynnej służby

wojskowej przez okres krótszy niż rok, wymiar ten nie może przekroczyć liczby dni

równej liczbie rozpoczętych miesięcy tej służby.

5. Nagrodę rzeczową może stanowić przedmiot o wartości nie wyższej od

dwukrotności najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego,

obowiązującego w dniu udzielenia tej nagrody.

6. Wysokość nagrody pieniężnej nie może być wyższa od dwukrotności

uposażenia zasadniczego ostatnio otrzymanego przez wyróżnionego żołnierza.

Art. 12. Pododdziały, oddziały i instytucje wojskowe można wyróżnić za:

1) czyny świadczące o ofiarności i odwadze żołnierzy tych pododdziałów

i oddziałów, dokonane w czasie wojny lub w strefie działań wojennych;

2) szczególne osiągnięcia w wykonywaniu zadań służbowych, w tym

szkoleniowych w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji lub stanów

nadzwyczajnych, użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w kraju i poza

granicami państwa w działaniach antyterrorystycznych, akcjach humanitarnych,

poszukiwawczych lub ratowniczych, a także w zwalczaniu klęsk żywiołowych

oraz likwidacji ich skutków.

Art. 13. Wyróżnieniami dla pododdziałów, oddziałów i instytucji wojskowych

są:

1) dyplom uznania;

2) wpisanie nazwy i osiągnięć pododdziału do kroniki jednostki wojskowej;

21.09.2018

©Telksinoe s. 9/53

3) tytuł honorowy;

4) wpisanie nazwy i osiągnięć oddziału lub instytucji wojskowej do Księgi

Honorowej Wojska Polskiego.

Art. 14. 1. Wyróżnień, o których mowa w art. 11, mogą udzielać:

1) wymienionych w pkt 1–3 i 5 – każdy przełożony dyscyplinarny;

2) wymienionego w pkt 4 – przełożeni dyscyplinarni określeni w rozporządzeniu,

o którym mowa w art. 15;

3) wymienionych w pkt 6 i 7 – przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko

służbowe dowódcy jednostki wojskowej albo wyższe, jeżeli stanowiska te

zostały zaszeregowane do stopnia etatowego co najmniej majora (komandora

podporucznika), lub kierownik instytucji cywilnej;

4) wymienionego w pkt 8 – przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko

służbowe dowódcy jednostki wojskowej albo wyższe, jeżeli stanowiska te

zostały zaszeregowane do stopnia etatowego co najmniej majora (komandora

podporucznika);

5) wymienionych w pkt 9–11 – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej oraz

przełożeni dyscyplinarni określeni w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 15;

6) wymienionego w pkt 12 – Minister Obrony Narodowej lub Naczelny Dowódca

Sił Zbrojnych.

2. Wyróżnień, o których mowa w art. 13, mogą udzielać:

1) wymienionego w pkt 1 – przełożony dyscyplinarny dowódcy pododdziału,

oddziału lub instytucji wojskowej;

2) wymienionego w pkt 2 – dowódca jednostki wojskowej;

3) wymienionego w pkt 3 – przełożeni dyscyplinarni określeni w rozporządzeniu,

o którym mowa w art. 15;

4) wymienionego w pkt 4 – Minister Obrony Narodowej lub Naczelny Dowódca Sił

Zbrojnych.

3. Przełożony dyscyplinarny może wystąpić do wyższego przełożonego

dyscyplinarnego o udzielenie wyróżnienia, jeżeli sam nie jest uprawniony do jego

udzielenia.

Art. 15. 1. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowe warunki i tryb wyróżniania;

21.09.2018

©Telksinoe s. 10/53

2) przełożonych dyscyplinarnych uprawnionych do udzielania wyróżnień,

o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz ust. 2 pkt 3;

3) rodzaje odznak honorowych, tytułów honorowych oraz honorowej broni białej;

4) wzory odznak honorowych, odznak i znaków tytułów honorowych oraz

honorowej broni białej;

5) sposób noszenia odznak honorowych, odznak tytułów honorowych oraz

honorowej broni białej, a także eksponowania, przekazywania i przechowywania

niektórych wyróżnień;

6) pododdziały, oddziały i instytucje wojskowe, które mogą być wyróżnione

poszczególnymi rodzajami wyróżnień;

7) szczegółowe warunki tworzenia funduszu przeznaczonego na wyróżnienia oraz

dysponowania tym funduszem.

2. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, należy w szczególności

uwzględnić:

1) rodzaje osiągnięć będących kryterium wyróżnienia, a zwłaszcza mających

znaczenie dla obronności państwa i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz

czynów świadczących o ofiarności i odwadze w warunkach pełnienia czynnej

służby wojskowej po ogłoszeniu mobilizacji, w stanach nadzwyczajnych,

w czasie wojny, a także podczas wykonywania zadań służbowych w strefie

działań wojennych oraz w przypadku użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej

Polskiej poza granicami państwa, jak również udziału w akcjach humanitarnych,

poszukiwawczych lub ratowniczych;

2) charakter wykonywanych zadań i odpowiedniość struktur organizacyjnych

Ministerstwa Obrony Narodowej oraz jednostek organizacyjnych podległych

Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, a także

instytucji cywilnych, w których żołnierze pełnią służbę;

3) wysokość i sposób ustalania środków finansowych przeznaczonych na

wyróżnienia, a także sposób ustalania wielkości środków pozostających

w dyspozycji dowódców jednostek wojskowych oraz Ministra Obrony

Narodowej, jednostki wojskowe, w których tworzy się fundusz przeznaczony na

wyróżnienia, organy uprawnione do tworzenia tego funduszu, sposób ustalania

jego środków oraz organy uprawnione do dysponowania tym funduszem;

21.09.2018

©Telksinoe s. 11/53

4) uroczysty charakter udzielania wyróżnień oraz sposób wręczania niektórych

z nich, zgodnie z ceremoniałem wojskowym.

DZIAŁ III

Reagowanie dyscyplinarne

Rozdział 1

Zasady ogólne odpowiedzialności dyscyplinarnej

Art. 16. 1. Odpowiedzialność dyscyplinarną ponosi żołnierz, który popełnia

przewinienie dyscyplinarne.

2. Przewinienie dyscyplinarne może być popełnione zarówno umyślnie, jak

i nieumyślnie.

3. Nie popełnia przewinienia dyscyplinarnego żołnierz, jeżeli nie można

przypisać mu winy w czasie popełniania czynu.

4. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie

stwierdzona prawomocnym orzeczeniem organu orzekającego.

5. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.

6. W stosunku do sprawcy przewinienia dyscyplinarnego można poprzestać na

zwróceniu mu uwagi albo przeprowadzeniu z nim rozmowy ostrzegawczej, jeżeli

okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości i uznaje się te działania za wystarczające.

Art. 17. 1. Żołnierz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnienie

przewinienia dyscyplinarnego, posiadającego jednocześnie znamiona innego czynu

zabronionego, jeżeli to naruszenie prawa miało związek ze służbą wojskową,

niezależnie od odpowiedzialności ponoszonej na podstawie innych przepisów.

2. Żołnierz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną również za:

1) czyny, za które właściwe organy są uprawnione do nakładania kar porządkowych

lub wymierzania kar pieniężnych, jeżeli właściwy organ wystąpił z wnioskiem

o ukaranie dyscyplinarne do dowódcy jednostki wojskowej lub kierownika

instytucji cywilnej;

2) czyny o znamionach przestępstwa ściganego na wniosek dowódcy jednostki

wojskowej albo wykroczenia ściganego na żądanie dowódcy jednostki

wojskowej lub kierownika instytucji cywilnej, jeżeli uprawniony dowódca lub

kierownik instytucji cywilnej odstąpił od złożenia wniosku albo żądania;

21.09.2018

©Telksinoe s. 12/53

3) czyny o znamionach przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa

skarbowego lub wykroczenia skarbowego, jeżeli sąd lub prokurator albo inny

organ uprawniony do orzekania w tych sprawach wystąpił do dowódcy jednostki

wojskowej lub kierownika instytucji cywilnej z wnioskiem o ukaranie

dyscyplinarne.

3. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o przewinieniu dyscyplinarnym,

przepisy te stosuje się również do czynów, o których mowa w ust. 1 i 2.

4. Żołnierz za popełnienie czynu będącego naruszeniem wyłącznie zasad etyki

oraz godności i honoru żołnierza nie ponosi odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Art. 18. 1. Sędziowie sądów wojskowych, będący żołnierzami, ponoszą

odpowiedzialność dyscyplinarną za przewinienia dyscyplinarne na zasadach

określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów

wojskowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 358, 2103 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 1452).

2. Prokuratorzy do spraw wojskowych ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną

za przewinienia dyscyplinarne na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 stycznia

2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 1767).

Art. 19. Odpowiedzialność dyscyplinarna na podstawie ustawy nie wyłącza

odpowiedzialności dyscyplinarnej za:

1) przewinienia dyscyplinarne polegające na naruszeniu przepisów o wykonywaniu

specjalności zawodowej – żołnierzy, których przynależność do samorządów

zawodowych jest obowiązkowa;

2) naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające

godności studenta lub doktoranta – żołnierzy, którzy odbywają studia lub

kształcenie w szkole doktorskiej w uczelni wojskowej;

3) postępowanie uchybiające obowiązkom nauczyciela akademickiego lub

godności zawodu nauczycielskiego – żołnierzy będących nauczycielami

akademickimi.

Rozdział 2

Wymierzanie kar dyscyplinarnych i stosowanie środków dyscyplinarnych

Art. 20. 1. Organ orzekający wymierza obwinionemu karę dyscyplinarną lub

stosuje wobec niego środek dyscyplinarny według swojego uznania, w granicach

przewidzianych ustawą, uwzględniając stopień winy, stopień szkodliwości

21.09.2018

©Telksinoe s. 13/53

przewinienia dyscyplinarnego oraz cele zapobiegawcze i wychowawcze, które przez

ukaranie ma się osiągnąć.

2. Orzekając o ukaraniu, organ orzekający uwzględnia w szczególności sposób

popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na

obwinionym obowiązków, rodzaj i rozmiar następstw przewinienia dyscyplinarnego

oraz właściwości i warunki osobiste żołnierza, przebieg jego służby przed

popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i zachowanie się żołnierza po jego

popełnieniu.

3. Wymierzenie surowszej kary dyscyplinarnej albo zaostrzenie jej wymiaru lub

zastosowanie surowszego rodzaju środka dyscyplinarnego albo zaostrzenie jego

wymiaru lub zastosowanie większej liczby środków dyscyplinarnych może nastąpić,

jeżeli:

1) obwiniony działał wspólnie z innymi żołnierzami lub w obecności innych

żołnierzy, a także w obecności podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę;

2) obwiniony znajdował się pod wpływem alkoholu, narkotyku lub innych

podobnie działających substancji i środków;

3) działanie obwinionego nastąpiło z niskich pobudek lub jego czyn zasługuje na

szczególne potępienie;

4) w następstwie przewinienia dyscyplinarnego zaistniały poważne skutki dla

gotowości i zdolności bojowej oraz interesu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej

Polskiej;

5) przewinienie dyscyplinarne zostało popełnione przed zatarciem ukarania za inne

przewinienie dyscyplinarne.

4. Wymierzenie łagodniejszej kary dyscyplinarnej albo zmniejszenie jej

wymiaru lub zastosowanie lżejszego środka dyscyplinarnego albo zmniejszenie jego

wymiaru lub zastosowanie mniejszej liczby środków dyscyplinarnych może nastąpić,

jeżeli obwiniony:

1) działał nieumyślnie;

2) podjął starania o zmniejszenie skutków popełnionego czynu;

3) nie miał należytego doświadczenia zawodowego w zakresie wykonywanej

czynności służbowej;

4) ujawnił istotne i nieznane wcześniej okoliczności popełnienia przewinienia

dyscyplinarnego;

21.09.2018

©Telksinoes. 14/53

5) złożył wniosek o dobrowolne poddanie się ukaraniu.

Art. 21. 1. Za popełnione przewinienie dyscyplinarne wymierza się tylko jedną

karę dyscyplinarną.

2. Za popełnienie kilku przewinień dyscyplinarnych wymierza się jedną karę

dyscyplinarną odpowiednio surowszą.

3. Niezależnie od liczby przewinień dyscyplinarnych można zastosować jeden

lub więcej środków dyscyplinarnych.

Art. 22. 1. Nie można ukarać dyscyplinarnie po upływie roku od dnia

popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, z zastrzeżeniem ust. 2–4.

2. Nie można ukarać dyscyplinarnie po zwolnieniu żołnierza z czynnej służby

wojskowej.

3. Jeżeli przewinieniem dyscyplinarnym jest czyn, o którym mowa w art. 17

ust. 1 lub 2, przedawnienie ukarania dyscyplinarnego następuje z upływem,

określonego w odrębnych przepisach, terminu przedawnienia karalności tego czynu.

4. Jeżeli popełnienie przewinienia dyscyplinarnego zależy od wystąpienia skutku

dokonanego czynu, bieg przedawnienia ukarania rozpoczyna się od czasu, gdy skutek

ten wystąpił.

5. Terminy określone w ust. 1 i 4 nie biegną w okresie zawieszenia

postępowania dyscyplinarnego.

Art. 23. 1. Organ orzekający może orzec o odstąpieniu od ukarania albo

warunkowo zawiesić wykonanie orzeczonej kary pieniężnej oraz środka

dyscyplinarnego polegającego na zobowiązaniu do wykonania dodatkowych zadań

służbowych, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia

dyscyplinarnego nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste żołnierza oraz

dotychczasowy przebieg jego służby uzasadniają przypuszczenie, że mimo

odstąpienia od ukarania albo zawieszenia wykonania ukarania będzie on przestrzegał

dyscypliny wojskowej.

2. Warunkowe zawieszenie wykonania ukarania następuje na okres próby, który

wynosi od miesiąca do trzech miesięcy i biegnie od dnia, w którym orzeczenie stało

się prawomocne.

3. Organ orzekający może zarządzić wykonanie ukarania, które zostało

zawieszone, jeżeli żołnierz w okresie próby popełnia przewinienie dyscyplinarne lub

21.09.2018

©Telksinoe s. 15/53

uchyla się od spełnienia obowiązku wynikającego z zastosowanego środka

dyscyplinarnego.

Art. 24. Karami dyscyplinarnymi są:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) kara pieniężna;

4) ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym;

5) odwołanie z zajmowanego stanowiska służbowego;

6) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby kandydackiej, służby

przygotowawczej, okresowej służby wojskowej albo do zawodowej służby

wojskowej;

7) usunięcie ze służby kandydackiej, służby przygotowawczej, z okresowej służby

wojskowej albo zawodowej służby wojskowej.

Art. 25. Kary dyscyplinarne, o których mowa w art. 24, mogą wymierzać:

1) wymienione w pkt 1 i 2 – każdy przełożony dyscyplinarny;

2) wymienioną w pkt 3 – przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko

służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego kapitana (kapitana marynarki)

albo wyższe lub kierownik instytucji cywilnej;

3) wymienione w pkt 4 i 6 – przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko

służbowe nie niższe niż dowódcy jednostki wojskowej lub kierownik instytucji

cywilnej;

4) wymienioną w pkt 5 – przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko

służbowe nie niższe niż dowódcy jednostki wojskowej zaszeregowane do stopnia

etatowego co najmniej podpułkownika (komandora porucznika) lub kierownik

instytucji cywilnej;

5) wymienioną w pkt 7 – odpowiednio wobec:

a) żołnierza służby kandydackiej lub służby przygotowawczej – rektor uczelni

wojskowej lub komendant szkoły podoficerskiej, centrum lub ośrodka

szkolenia,

b) żołnierza okresowej służby wojskowej – przełożony dyscyplinarny

zajmujący stanowisko służbowe nie niższe niż dowódcy jednostki

wojskowej,

21.09.2018

©Telksinoe s. 16/53

c) żołnierza zawodowego – organ wojskowy, który byłby uprawniony do

powołania tego żołnierza do zawodowej służby wojskowej w chwili

wymierzania kary, albo nadrzędne nad nim organy wojskowe.

Art. 26. Karę upomnienia wymierza się przez wytknięcie żołnierzowi

przewinienia dyscyplinarnego, jakiego się dopuścił.

Art. 27. Karę nagany wymierza się przez wytknięcie żołnierzowi przewinienia

dyscyplinarnego, jakiego się dopuścił, oraz ostrzeżenie, że kolejne naruszenie

dyscypliny wojskowej przed zatarciem ukarania może skutkować ukaraniem surowszą

karą dyscyplinarną.

Art. 28. 1. Karę pieniężną wymierza się w stawkach dziennych, określając

liczbę stawek.

2. Stawka dzienna stanowi jedną trzydziestą miesięcznego uposażenia

zasadniczego otrzymanego przez żołnierza w miesiącu, w którym popełnił on

przewinienie dyscyplinarne.

3. Liczba stawek wynosi od jednej do dziesięciu, przy czym karę przekraczającą

pięć stawek dziennych można potrącać w miesięcznych ratach, a karę wykonywaną

w ostatnim miesiącu czynnej służby wojskowej potrąca się w całości, niezależnie od

jej wysokości.

Art. 29. Karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku

służbowym wymierza się przez wytknięcie żołnierzowi przewinienia

dyscyplinarnego, jakiego się dopuścił, oraz ostrzeżenie, że kolejne rażące naruszenie

dyscypliny wojskowej może skutkować wymierzeniem surowszej kary

dyscyplinarnej, w szczególności kary odwołania z zajmowanegostanowiska

służbowego.

Art. 30. 1. Wymierzenie kary odwołania z zajmowanego stanowiska

służbowego oznacza zwolnienie z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego.

2. Żołnierza, któremu wymierzono karę, o której mowa w ust. 1, zwalnia się

z dotychczas zajmowanego stanowiska i wyznacza na inne stanowisko służbowe albo

przenosi do rezerwy kadrowej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 11 września

2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

3. Karę, o której mowa w ust. 1, można wymierzyć, jeżeli żołnierz popełnił

przewinienie dyscyplinarne:

21.09.2018

©Telksinoe s. 17/53

1) o którym mowa w art. 17 ust. 2 pkt 2 lub 3;

2) polegające na rażącym niedopełnieniu obowiązków lub przekroczeniu

uprawnień wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego;

3) przed zatarciem uprzednio orzeczonej kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności

na zajmowanym stanowisku służbowym.

Art. 31. Karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby kandydackiej,

służby przygotowawczej, okresowej służby wojskowej albo do zawodowej służby

wojskowej wymierza się przez wytknięcie żołnierzowi przewinienia dyscyplinarnego,

jakiego się dopuścił, oraz ostrzeżenie, że kolejne naruszenie dyscypliny wojskowej

przed zatarciem ukarania może skutkować ukaraniem karą usunięcia ze służby

kandydackiej, służby przygotowawczej, z okresowej służby wojskowej albo

zawodowej służby wojskowej.

Art. 32. 1. Wymierzenie kary usunięcia ze służby kandydackiej, służby

przygotowawczej, z okresowej służby wojskowej albo zawodowej służby wojskowej

oznacza zwolnienie z tej służby.

2. Karę, o której mowa w ust. 1, można wymierzyć, jeżeli żołnierz popełnił

rażące przewinienie dyscyplinarne:

1) o którym mowa w art. 17 ust. 2 pkt 2 lub 3;

2) przed zatarciem uprzednio orzeczonej kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności

do służby kandydackiej, służby przygotowawczej, okresowej służby wojskowej

albo do zawodowej służby wojskowej;

3) które świadczy, że postępowanie tego żołnierza nie daje rękojmi dalszego

rzetelnego pełnienia służby wojskowej.

Art. 33. 1. Środkami dyscyplinarnymi są:

1) zobowiązanie do przeproszenia pokrzywdzonego;

2) zobowiązanie do wykonania dodatkowych zadań służbowych;

3) zobowiązanie do naprawienia wyrządzonej szkody;

4) pozbawienie prawa do noszenia odznaki honorowej lub odznaki tytułu

honorowego oraz udziału w uroczystościach wojskowych i państwowych

z udziałem wojska;

5) podanie informacji o ukaraniu do wiadomości innych osób.

21.09.2018

©Telksinoe s. 18/53

2. Środek dyscyplinarny można zastosować samoistnie albo obok kary

dyscyplinarnej.

Art. 34. Środki dyscyplinarne, o których mowa w art. 33 ust. 1, mogą stosować:

1) wymienione w pkt 1, 2 i 5 – każdy przełożony dyscyplinarny;

2) wymienione w pkt 3 i 4 – przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko

służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego młodszego chorążego

(młodszego chorążego marynarki) albo wyższe lub kierownik instytucji

cywilnej.

Art. 35. 1. Środek dyscyplinarny zobowiązania do wykonania dodatkowych

zadań służbowych:

1) oznacza obowiązek wykonywania przez ukaranego w czasie wolnym od zajęć

służbowych zadań służbowych na rzecz jednostki wojskowej lub instytucji

cywilnej, określonych przez przełożonego dyscyplinarnego w wymiarze do

trzech godzin dziennie;

2) stosuje się na okres od trzech do czternastu dni;

3) można zastosować obok kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 24 pkt 1–4 i 6.

2. Środek dyscyplinarny pozbawienia prawa do noszenia odznaki honorowej lub

odznaki tytułu honorowego oraz udziału w uroczystościach wojskowych

i państwowych z udziałem wojska obejmuje utratę prawa do noszenia odznaki

honorowej lub odznaki tytułu honorowego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 9 i 10

oraz art. 13 pkt 3, a także wyłączenie żołnierza z uczestnictwa w uroczystościach

wojskowych i państwowych z udziałem wojska, w okresie od dnia uprawomocnienia

się orzeczenia o ukaraniu do dnia zatarcia ukarania.

3. Środek dyscyplinarny podania informacji o ukaraniu do wiadomości innych

osób polega na zamieszczeniu tej informacji w rozkazie lub decyzji, a następnie jej

odczytaniu w czasie odprawy lub na zbiórce oraz wykorzystaniu informacji o ukaraniu

w analizach lub ocenach dyscypliny wojskowej.

Rozdział 3

Dyscyplinarne środki zapobiegawcze

Art. 36. 1. W przypadkach określonych ustawą przełożony dyscyplinarny może

stosować wobec podporządkowanych sobie żołnierzy następujące dyscyplinarne

środki zapobiegawcze:

21.09.2018

©Telksinoe s. 19/53

1) niedopuszczenie do wykonywania czynności służbowych;

2) osadzenie w izbie zatrzymań;

3) zawieszenie w czynnościach służbowych.

2. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, przysługują również

wojskowym organom porządkowym i Żandarmerii Wojskowej wobec żołnierzy, do

których ze względu na okoliczności, miejsce i czas są właściwymi organami do

zastosowania dyscyplinarnych środków zapobiegawczych.

Art. 37. 1. Niedopuszczenie do wykonywania czynności służbowych stosuje się,

jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że żołnierz znajduje się w stanie

nietrzeźwości lub odurzenia, po użyciu alkoholu, narkotyku lub pod wpływem

podobnie działającego środka.

2. Środka, o którym mowa w ust. 1, można nie stosować w przypadku

zagrożenia życia lub zdrowia żołnierza lub innej osoby albo zagrożenia zniszczeniem

lub uszkodzeniem mienia.

Art. 38. 1. Osadzenie w izbie zatrzymań można zastosować wobec żołnierza

będącego w stanie nietrzeźwości lub odurzenia w obiekcie zajmowanym przez organ

wojskowy, a także w rejonie obiektów koszarowych lub zakwaterowania

przejściowego jednostki wojskowej albo w innym miejscu wykonywania zadań

służbowych lub w miejscu publicznym, który swoim zachowaniem daje powód do

zgorszenia, znajduje się w okolicznościach zagrażających jego zdrowiu lub życiu albo

zagraża zdrowiu lub życiu innej osoby lub mieniu.

2. Jeżeli brak jest możliwości osadzenia żołnierza w izbie zatrzymań albo jego

warunki zdrowotne to uzasadniają, przełożony dyscyplinarny, wojskowy organ

porządkowy lub Żandarmeria Wojskowa może polecić doprowadzenie tego żołnierza

do miejsca zamieszkania lub zakwaterowania albo, zgodnie z diagnozą lekarza,

skierować go do izby chorych lub zakładu opieki zdrowotnej.

3. Żołnierza osadzonego w izbie zatrzymań zwalnia się niezwłocznie po

wytrzeźwieniu lub ustaniu stanu odurzenia, nie później niż z upływem dwudziestu

czterech godzin od chwili osadzenia.

Art. 39. 1. Zawieszenie w czynnościach służbowych można zastosować wobec

żołnierza objętego postępowaniem dyscyplinarnym, jeżeli rażąco naruszył dyscyplinę

wojskową, a charakter zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego lub okoliczności

21.09.2018

©Telksinoe s. 20/53

jego popełnienia wskazują na potrzebę niezwłocznego odsunięcia tego żołnierza od

wykonywania czynności na zajmowanym stanowisku służbowym lub związanych

z pełnioną funkcją.

2. Żołnierz zawieszony w czynnościach służbowych zostaje odsunięty od

wykonywania dotychczasowych obowiązków służbowych oraz wykonuje zadania

określone przez przełożonego dyscyplinarnego.

3. Zawieszenie w czynnościach służbowych powinno zostać zakończone

niezwłocznie, gdy ustaną przyczyny je uzasadniające, nie później jednak niż

z upływem jednego miesiąca, z zastrzeżeniem ust. 4.

4. Przełożony dyscyplinarny w szczególnie uzasadnionych przypadkach może

przedłużyć okres zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych do trzech

miesięcy.

5. Zawieszenie w czynnościach służbowych ustaje, przed upływem terminów,

o których mowa w ust. 3 i 4, z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wydanego

wobec obwinionego za przewinienie dyscyplinarne, które było przyczyną

zawieszenia.

Art. 40. 1. Przed zastosowaniem dyscyplinarnego środka zapobiegawczego

niedopuszczenia do wykonywania czynności służbowych lub osadzenia w izbie

zatrzymań przełożony dyscyplinarny, wojskowy organ porządkowy lub Żandarmeria

Wojskowa poleca poddanie żołnierza badaniom koniecznym do ustalenia zawartości

alkoholu lub narkotyku w organizmie tego żołnierza, w tym zabiegowi pobrania krwi,

zwanymi dalej „badaniami”.

2. Żołnierz jest obowiązany poddać się badaniom oraz zabiegom niezbędnym do

wykonania podstawowych badań laboratoryjnych, pod warunkiem że dokonywane są

z zachowaniem wskazań wiedzy medycznej i nie zagrażają jego zdrowiu.

3. Badania laboratoryjne i zabiegi niezbędne do ich wykonania przeprowadzane

w ramach badań mogą być dokon ywane wyłącznie przez uprawnionych do tego

pracowników ochrony zdrowia.

4. Polecenie poddania się badaniom przekazuje się żołnierzowi ustnie,

a następnie stwierdza się w rozkazie lub decyzji, z których wyciąg niezwłocznie

doręcza się żołnierzowi, oraz poucza się go o prawie, terminie i trybie wniesienia

zażalenia, o którym mowa w ust. 7.

21.09.2018

©Telksinoe s. 21/53

5. Z badań lub w przypadku braku możliwości ich przeprowadzenia sporządza

się protokół.

6. Odmowa żołnierza poddania się badaniom lub uniemożliwienie ich

przeprowadzenia nie wyłącza zastosowania środków zapobiegawczych.

7. Żołnierzowi przysługuje prawo złożenia zażalenia do wyższego przełożonego

dyscyplinarnego lub przełożonego wojskowego organu porządkowego albo

komendanta jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej, której żołnierz

zastosował ten środek, w terminie trzech dni od dnia doręczenia wyciągu, o którym

mowa w ust. 4, na:

1) polecenie poddania badaniom;

2) warunki i sposób przeprowadzenia tych badań.

8. Koszty badań ponoszone są z budżetu państwa, z części, której dysponentem

jest Minister Obrony Narodowej.

9. Do zamówień na przeprowadzanie badań nie stosuje się przepisów ustawy

z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2017 r.

poz. 1579).

Art. 41. 1. Żołnierzowi przysługuje zażalenie na postanowienie o zastosowaniu

dyscyplinarnego środka zapobiegawczego niedopuszczenia do wykonywania

czynności służbowych, zawieszenia w czynnościach służbowych lub przedłużenia

okresu tego zawieszenia oraz osadzenia w izbie zatrzymań.

2. W zażaleniu żołnierz może się domagać uchylenia, zmiany oraz zbadania

zasadności i legalności zastosowania lub przedłużenia stosowania, a także

prawidłowości wykonania dyscyplinarnego środka zapobiegawczego.

3. Żołnierz może wnieść zażalenie w terminie trzech dni od dnia doręczenia mu

postanowienia o zastosowaniu lub przedłużeniu stosowania względem niego

dyscyplinarnego środka zapobiegawczego.

4. Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia

o zastosowaniu lub przedłużeniu stosowania dyscyplinarnego środka

zapobiegawczego.

5. Na postanowienie o zastosowaniu dyscyplinarnego środka zapobiegawczego:

1) niedopuszczenia żołnierza do wykonywania czynności służbowych – zażalenie

rozpatruje odpowiednio wyższy przełożony dyscyplinarny lub przełożony

21.09.2018

©Telksinoe s. 22/53

wojskowego organu porządkowego albo komendant jednostki organizacyjnej

Żandarmerii Wojskowej, której żołnierz zastosował ten środek;

2) zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych oraz o przedłużeniu okresu

tego zawieszenia – zażalenie rozpatruje wyższy przełożony dyscyplinarny;

3) osadzenia w izbie zatrzymań – zażalenie rozpatruje wojskowy sąd garnizonowy.

6. Na postanowienie o zastosowaniu dyscyplinarnego środka zapobiegawczego

wydane przez Ministra Obrony Narodowej lub kierownika instytucji cywilnej

zażalenie rozpatruje wojskowy sąd garnizonowy.

7. W sprawach zażalenia na zastosowanie dyscyplinarnych środków

zapobiegawczych stosuje się odpowiednio art. 52 ust. 1, 3 i 5.

Art. 42. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym

do spraw zdrowia i Ministrem Sprawiedliwości, odpowiednio do ich właściwości,

określi, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowy tryb postępowania w sprawach stosowania dyscyplinarnych

środków zapobiegawczych, z uwzględnieniem:

a) postępowania, odpowiednio, przełożonego dyscyplinarnego, wojskowego

organu porządkowego i Żandarmerii Wojskowej przed zastosowaniem tych

środków,

b) uchylenia, wygaśnięcia lub zmiany postanowienia o zastosowaniu

dyscyplinarnego środka zapobiegawczego,

c) treści postanowień w tych sprawach,

d) sposobu i terminu zawiadamiania właściwych przełożonych, organów

wojskowych i zainteresowanych osób o zastosowaniu dyscyplinarnego

środka zapobiegawczego,

e) czynności i terminów rozpatrywania zażaleń na zastosowanie

dyscyplinarnych środków zapobiegawczych;

2) warunki osadzania żołnierza w izbie zatrzymań oraz organizację osadzania

żołnierzy w izbach zatrzymań, z uwzględnieniem:

a) trybu doprowadzania do izby zatrzymań żołnierza, w stosunku do którego

zostało wydane postanowienie o osadzeniu w izbie zatrzymań,

b) warunków przyjęcia żołnierza doprowadzonego do izby zatrzymań

i postępowania w razie jego nieprzyjęcia do izby zatrzymań,

21.09.2018

©Telksinoe s. 23/53

c) czynności dokonywanych przez obsługę izby zatrzymań wobec osadzonych

żołnierzy,

3) rodzaje, zakres, przypadki, warunki i sposób dokonywania badań, o których

mowa w art. 40, w celu zapewnienia prawidłowości ich przeprowadzania,

sposób postępowania w przypadku odmowy poddania się badaniu przez

żołnierza, procedurę składania i rozpatrywania zażaleń w tych sprawach

– dostosowując przepisy określone w pkt 1–3 do warunków pełnienia czynnej służby

wojskowej po ogłoszeniu mobilizacji, w stanach nadzwyczajnych, w czasie wojny,

a także podczas wykonywania zadań służbowych w strefie działań wojennych oraz

w przypadku użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa,

jak również udziału w akcjach humanitarnych, poszukiwawczych lub ratowniczych.

Rozdział 4

Zasady i przebieg postępowania dyscyplinarnego

Art. 43. 1. Postępowanie dyscyplinarne w trybie zwykłym obejmuje

postępowanie przed organem orzekającym w pierwszej instancji oraz przed organem

odwoławczym.

2. Postępowanie dyscyplinarne w trybie uproszczonym obejmuje postępowanie

przed organem orzekającym w pierwszej instancji.

Art. 44. 1. Przełożony dyscyplinarny niezwłocznie wszczyna postępowanie

dyscyplinarne, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że żołnierz popełnił

przewinienie dyscyplinarne, z zastrzeżeniem art. 47.

2. Przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne również na

polecenie przełożonego albo na wniosek:

1) organu kontroli;

2) wojskowego organu porządkowego;

3) Żandarmerii Wojskowej;

4) sądu, prokuratora albo innego organu uprawnionego do rozpatrywania sprawy

o czyn, o którym mowa w art. 17 ust. 2 pkt 1 lub 3.

3. Przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne także na

uzasadniony wniosek:

1) podwładnego;

2) pokrzywdzonego.

21.09.2018

©Telksinoe s. 24/53

Art. 45. 1. W toku postępowania dyscyplinarnego w trybie zwykłym prowadzi

się czynności wyjaśniające, z zastrzeżeniem ust. 3 i art. 51 ust. 4.

2. Przeprowadzenie czynności wyjaśniających, o których mowa w ust. 1,

przełożony dyscyplinarny poleca rzecznikowi dyscyplinarnemu, który zobowiązany

jest zakończyć je w ciągu trzydziestu dni od dnia wydania polecenia.

3. Czynności wyjaśniających nie przeprowadza się, jeżeli postępowanie

dyscyplinarne wszczęto na jeden z wniosków, o których mowa w art. 44 ust. 2 pkt 3

i 4.

4. Każdy organ oraz rzecznik dyscyplinarny biorący udział w postępowaniu

dyscyplinarnym, obowiązany jest badać oraz uwzględniać okoliczności

przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.

5. Postępowanie dyscyplinarne w trybie zwykłym wszczyna się, wydając

pisemne postanowienie, w którym przedstawia się obwinionemu zarzut popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego.

6. Na postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zażalenie nie

przysługuje.

Art. 46. 1. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna przełożony dyscyplinarny,

któremu bezpośrednio podporządkowany jest żołnierz, który popełnił przewinienie

dyscyplinarne, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Postępowanie dyscyplinarne w związku z czynem określonym w art. 17 ust. 1

lub 2 wszczyna dowódca jednostki wojskowej lub kierownik instytucji cywilnej bądź

na ich polecenie albo wniosek inny przełożony dyscyplinarny.

3. W przypadku przeniesienia żołnierza do innej jednostki wojskowej lub

instytucji cywilnej, innego pododdziału albo komórki wewnętrznej, wszczęte wobec

niego postępowanie dyscyplinarne przejmuje i orzeka w pierwszej instancji nowy

przełożony dyscyplinarny, chyba że dotychczasowy przełożony d yscyplinarny

zachowuje właściwość.

4. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o przełożonym dyscyplinarnym,

który wszczął postępowanie dyscyplinarne, przepisy te stosuje się również do nowego

przełożonego dyscyplinarnego, o którym mowa w ust. 3.

5. Przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko służbowe niższe niż

dowódcy jednostki wojskowej albo kierownika instytucji cywilnej, w przypadku

powzięcia uzasadnionego przypuszczenia, że podporządkowany mu żołnierz popełnił

21.09.2018

©Telksinoe s. 25/53

czyn o znamionach przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub

wykroczenia skarbowego, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym

odpowiednio dowódcę jednostki wojskowej albo kierownika instytucji cywilnej.

Art. 47. 1. Postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, jeżeli:

1) czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających

przypuszczenie jego popełnienia;

2) czyn nie nosi cech przewinienia dyscyplinarnego;

3) żołnierzowi nie można przypisać winy albo zachodzą inne okoliczności

wyłączające ukaranie dyscyplinarne;

4) okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości i przełożony dyscyplinarny uznaje za

wystarczające zwrócenie żołnierzowi uwagi albo przeprowadzenie z nim

rozmowy ostrzegawczej;

5) możliwość przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego jest wyłączona,

jeżeli:

a) żołnierz, który miałby być nim objęty, zmarł,

b) postępowanie dyscyplinarne co do tego samego czynu tego samego

żołnierza zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy

się,

c) w sprawie o czyn, o którym mowa w art. 17 ust. 2 pkt 1 lub 3, brak jest

wniosku uprawnionego organu o ukaranie dyscyplinarne,

d) zachodzi inna okoliczność powodująca bezprzedmiotowość postępowania

dyscyplinarnego.

2. Z rozmowy ostrzegawczej, o której mowa w ust. 1 pkt 4, można sporządzić

notatkę służbową.

3. Po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, w razie stwierdzenia

okoliczności, o której mowa w ust. 1:

1) pkt 1–3 – wydaje się orzeczenie o uniewinnieniu;

2) pkt 4 i 5 – wydaje się orzeczenie o umorzeniu postępowania.

Art. 48. 1. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca

prowadzenie postępowania dyscyplinarnego, w szczególności długotrwała

nieobecność obwinionego, w sytuacji kiedy jego udział w czynnościach postępowania

21.09.2018

©Telksinoe s. 26/53

dyscyplinarnego jest wymagany, postępowanie zawiesza się na czas trwania

przeszkody, z zastrzeżeniem ust. 3.

2. Postępowanie dyscyplinarne wznawia się niezwłocznie, gdy ustaną przyczyny

uzasadniające jego zawieszenie.

3. Nieusprawiedliwiona nieobecność obwinionego w służbie oraz

nieusprawiedliwione niestawiennictwo prawidłowo powiadomionego obwinionego

lub jego obrońcy do udziału w czynności postępowania dyscyplinarnego nie

wstrzymują biegu postępowania dyscyplinarnego.

4. Zawieszenie postępowania dyscyplinarnego nie wyłącza możliwości

zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych.

Art. 49. 1. Przełożony dyscyplinarny, organ wojskowy uprawniony do orzekania

o ukaraniu, wyższy przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny podlega

wyłączeniu od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, jeżeli:

1) sprawa dotyczy go bezpośrednio albo został pokrzywdzony czynem, którego

dotyczy postępowanie dyscyplinarne;

2) jest małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej obwinionego, osoby

przez niego pokrzywdzonej albo obrońcy obwinionego, albo pozostaje we

wspólnym pożyciu z jedną z tych osób;

3) między nim a obwinionym lub osobą pokrzywdzoną przez obwinionego

zachodzi stosunek osobisty lub służbowy mogący wywołać wątpliwości co do

jego bezstronności;

4) brał udział w postępowaniu dyscyplinarnym jako rzecznik dyscyplinarny albo

przełożony dyscyplinarny lub był świadkiem przewinienia dyscyplinarnego,

którego postępowanie to dotyczy;

5) istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość

co do jego bezstronności, niewymieniona w pkt 1–4.

2. Rzecznik dyscyplinarny podlega wyłączeniu z urzędu także wtedy, gdy jest

podwładnym obwinionego.

3. Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniających je przyczyn.

4. Wyłączenie z powodu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1–4, następuje z urzędu,

a z powodu wymienionego w ust. 1 pkt 5, na żądanie przełożonego dyscyplinarnego,

organu wojskowego uprawnionego do orzekania o ukaraniu, wyższego przełożonego

21.09.2018

©Telksinoe s. 27/53

dyscyplinarnego lub rzecznika dyscyplinarnego, jak również na wniosek

pokrzywdzonego, obwinionego lub jego obrońcy.

5. W przedmiocie wyłączenia postanawia, odnośnie do:

1) rzecznika dyscyplinarnego – przełożony dyscyplinarny;

2) przełożonego dyscyplinarnego – organ odwoławczy;

3) organu wojskowego uprawnionego do orzekania o ukaraniu – kolejny nadrzędny

nad nim organ wojskowy;

4) wyższego przełożonego dyscyplinarnego – kolejny wyższy przełożony

dyscyplinarny;

5) Ministra Obrony Narodowej lub kierownika instytucji cywilnej – wojskowy sąd

garnizonowy.

6. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 5, zażalenie nie przysługuje.

Art. 50. 1. W razie wyłączenia:

1) przełożonego dyscyplinarnego – postępowanie dyscyplinarne wszczyna,

a wszczęte przejmuje, wyższy przełożony dyscyplinarny;

2) wyższego przełożonego dyscyplinarnego – postępowanie dyscyplinarne

wszczyna, a wszczęte przejmuje, kolejny wyższy przełożony dyscyplinarny;

3) Ministra Obrony Narodowej lub kierownika instytucji cywilnej – postępowanie

dyscyplinarne wszczyna, a wszczęte przejmuje, prokurator do spraw

wojskowych.

2. Prokurator do spraw wojskowych, który wszczął lub przejął postępowanie

dyscyplinarne na podstawie ust. 1 pkt 3, występuje do wojskowego sądu

garnizonowego z wnioskiem o wydanie orzeczenia. Wojskowy sąd garnizonowy,

rozpoznając wniosek prokuratora do spraw wojskowych, może wydać orzeczenie,

o którym mowa w art. 61.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy jest prokurator do

spraw wojskowych prokuratury rejonowej obejmującej swoją właściwością jednostkę

wojskową lub instytucję cywilną, w której żołnierz pełnił służbę w sytuacji, o której

mowa w art. 6 ust. 1.

4. W razie wyłączenia rzecznika dyscyplinarnego czynności w postępowaniu

dyscyplinarnym przejmuje inny rzecznik dyscyplinarny.

21.09.2018

©Telksinoe s. 28/53

Art. 51. 1. Obwinionemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do

korzystania z pomocy jednego obrońcy, o czym należy go pouczyć.

2. Obwiniony może wybrać obrońcę spośród żołnierzy lub ustanowić swoim

obrońcą radcę prawnego lub adwokata.

3. Obrońcą nie może być rzecznik dyscyplinarny, który uczestniczy

w postępowaniu dyscyplinarnym, a także przełożony rzecznika dyscyplinarnego lub

przełożonego dyscyplinarnego.

4. Obwinionemu przysługuje prawo do złożenia wniosku o dobrowolne poddanie

się ukaraniu. W przypadku złożenia wniosku, jeżeli okoliczności popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego nie budzą wątpliwości, dalszych czynności wyjaś-

niających można nie przeprowadzać.

5. W ramach prawa do obrony obwiniony lub jego obrońca może

w szczególności składać wyjaśnienia oraz wnioski o przeprowadzenie dowodów,

wnosić odwołania lub zażalenia, a także za zgodą rzecznika dyscyplinarnego

zapoznawać się z materiałami zebranymi w postępowaniu dyscyplinarnym oraz

sporządzać z nich notatki lub kopie, z zastrzeżeniem art. 54.

Art. 52. 1. Zażalenie na postanowienie rzecznika dyscyplinarnego lub

przełożonego dyscyplinarnego obwiniony może wnieść w terminie trzech dni od dnia

doręczenia postanowienia. Wnoszący zażalenie może je cofnąć.

2. Zażalenie na postanowienie rzecznika dyscyplinarnego wnosi się do

przełożonego dyscyplinarnego, a na postanowienie przełożonego dyscyplinarnego do

wyższego przełożonego dyscyplinarnego.

3. Po rozpatrzeniu zażalenia organ odwoławczy postanawia o utrzymaniu

w mocy postanowienia, o którym mowa w ust. 1, albo o jego zmianie lub uchyleniu.

4. Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje biegu postępowania dyscyplinarnego.

5. Na postanowienie organu odwoławczego zażalenie nie przysługuje.

Art. 53. 1. Rzecznik dyscyplinarny, wykonując czynności wyjaśniające, zbiera

materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy;

w szczególności przesłuchuje świadków i biegłych oraz przyjmuje od obwinionego

wyjaśnienia, a także dokonuje oględzin. Rzecznik dyscyplinarny może także wystąpić

do właściwego organu o przeprowadzenie odpowiednich badań lub eksperymentu,

a także przygotowanie opinii lub ekspertyzy.

21.09.2018

©Telksinoe s. 29/53

2. Rzecznik dyscyplinarny w toku postępowania wydaje postanowienia, jeżeli

ich wydanie nie jest zastrzeżone do właściwości organu orzekającego.

Art. 54. Jeżeli rzecznik dyscyplinarny uzna, że zostały wyjaśnione wszystkie

istotne okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, zawiadamia

obwinionego i jego obrońcę, o terminie i miejscu zapoznania się z całością materiałów

zebranych w postępowaniu dyscyplinarnym oraz poucza o prawie złożenia w terminie

trzech dni, od dnia tego zapoznania, wniosku o ich uzupełnienie.

Art. 55. 1. Po zakończeniu czynności wyjaśniających rzecznik dyscyplinarny

sporządza wniosek zawierający propozycję orzeczenia z uzasadnieniem, który wraz

z całością materiałów zebranych w postępowaniu dyscyplinarnym niezwłocznie

przedstawia przełożonemu dyscyplinarnemu albo organowi wojskowemu

uprawnionemu do orzekania o ukaraniu.

2. W przypadku wyrażenia przez rzecznika dyscyplinarnego zgody na

dobrowolne poddanie się ukaraniu przez obwinionego, we wniosku, o którym mowa

w ust. 1, zamieszcza się uzgodnioną propozycję ukarania.

Art. 56. Minister Obrony Narodowej wyda, w drodze rozporządzenia, regulamin

postępowania dyscyplinarnego, w którym określi:

1) stanowiska służbowe, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 6, oraz właściwość

przełożonych dyscyplinarnych zajmujących te stanowiska, z uwzględnieniem

stopnia etatowego zajmowanego stanowiska służbowego, wewnętrznej

organizacji jednostek wojskowych, a także instytucji cywilnych, w których

pełnią służbę żołnierze,

2) właściwość przełożonych dyscyplinarnych i wyższych przełożonych

dyscyplinarnych wobec żołnierzy skierowanych do wykonywania zadań w innej

jednostce wojskowej oraz będących w rezerwie kadrowej lub w dyspozycji,

3) przełożonych dyscyplinarnych uprawnionych do wyznaczania oraz odwoływania

rzeczników dyscyplinarnych, sposób i tryb wyznaczania oraz odwoływania

rzeczników dyscyplinarnych, właściwość tych rzeczników dyscyplinarnych

wobec podporządkowanych tym przełożonym żołnierzy, wymagania, jakie

powinien spełniać rzecznik dyscyplinarny, rodzaje i wzory dokumentów

związanych z wyznaczaniem, odwoływaniem i wynagradzaniem rzeczników

dyscyplinarnych, a także warunki i tryb przyznawania i wypłacania

21.09.2018

©Telksinoe s. 30/53

dodatkowego wynagrodzenia rzecznikom dyscyplinarnym, organy uprawnione

do wypłacania tego wynagrodzenia oraz wysokość i termin płatności tego

wynagrodzenia, z uwzględnieniem zwiększenia zadań służbowych związanych

z pełnioną funkcją rzecznika dyscyplinarnego oraz liczby prowadzonych spraw

i stopnia ich złożoności,

4) szczegółowy tryb postępowania dyscyplinarnego, z uwzględnieniem

w szczególności sposobu wykonywania czynności związanych z tym

postępowaniem przez przełożonego dyscyplinarnego i organ wojskowy

uprawniony do orzekania o ukaraniu oraz wyższego przełożonego

dyscyplinarnego, a także przez rzeczników dyscyplinarnych, zmiany lub

uzupełnienia zarzutów, sposobu doręczania wezwań i pism, przesłuchiwania

świadków, biegłych oraz obwinionych, a także zapoznawania z materiałami

postępowania dyscyplinarnego,

5) obowiązki obrońcy obwinionego lub ukaranego oraz zasady jego udziału

w postępowaniu dyscyplinarnym

– dostosowując przepisy określone w pkt 1–5 do warunków pełnienia czynnej służby

wojskowej po ogłoszeniu mobilizacji, w stanach nadzwyczajnych, w czasie wojny,

a także podczas wykonywania zadań służbowych w strefie działań wojennych oraz

w przypadku użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa,

jak również udziału w akcjach humanitarnych, poszukiwawczych lub ratowniczych.

Rozdział 5

Postępowanie dyscyplinarne w trybie uproszczonym

Art. 57. 1. W postępowaniu dyscyplinarnym w trybie uproszczonym stosuje się

przepisy o trybie zwykłym, jeżeli przepisy niniejszego artykułu nie stanowią inaczej.

2. Postępowanie dyscyplinarne w trybie uproszczonym wszczyna się, jeżeli

okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego oraz wina żołnierza nie budzą

wątpliwości.

3. Wszczynając postępowanie dyscyplinarne w trybie uproszczonym,

obwinionego wzywa się do raportu dyscyplinarnego, podając termin i miejsce jego

przeprowadzenia oraz przedstawiając mu zarzut popełnienia przewinienia

dyscyplinarnego.

21.09.2018

©Telksinoe s. 31/53

4. Podczas raportu dyscyplinarnego prowadzonego w postępowaniu

dyscyplinarnym w trybie uproszczonym:

1) zapoznaje się obwinionego z całością materiałów sprawy. W tym trybie

obwinionemu nie przysługuje prawo do złożenia wniosku o uzupełnienie tych

materiałów;

2) organ orzekający rozpatruje sprawę i wydaje orzeczenie o ukaraniu w obecności

obwinionego, rzecznika dyscyplinarnego oraz obrońcy obwinionego, jeżeli

został ustanowiony;

3) obwinionemu przysługuje sprzeciw od orzeczenia o ukaraniu, wydanego w tym

trybie, wniesiony do organu orzekającego;

4) treść orzeczenia o ukaraniu wpisuje się do karty ukarania żołnierza, chyba że

obwiniony złożył sprzeciw od tego orzeczenia.

5. Jeżeli sprzeciw od orzeczenia, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym

w trybie uproszczonym:

1) nie został wniesiony – orzeczenie to staje się prawomocne;

2) został wniesiony – postępowanie dyscyplinarne prowadzi się w trybie zwykłym,

a zebrane dotychczas materiały stają się materiałami postępowania

dyscyplinarnego prowadzonego w trybie zwykłym.

Rozdział 6

Postępowanie w trybie zwykłym przed organem orzekającym w pierwszej

instancji

Art. 58. Przełożony dyscyplinarny, który wszczął postępowanie dyscyplinarne,

po rozpatrzeniu wniosku rzecznika dyscyplinarnego, zawierającego propozycję

orzeczenia z uzasadnieniem, w terminie trzech dni od dnia jego otrzymania:

1) orzeka w pierwszej instancji albo

2) przedstawia właściwemu przełożonemu dyscyplinarnemu albo organowi

wojskowemu uprawnionemu do orzekania o ukaraniu wniosek o wymierzenie

kary lub zastosowanie środka dyscyplinarnego, do orzeczenia których nie jest

uprawniony.

Art. 59. 1. Organ orzekający orzeka podczas raportu dyscyplinarnego,

z zastrzeżeniem ust. 2.

21.09.2018

©Telksinoe s. 32/53

2. Raportu dyscyplinarnego można nie przeprowadzać i wydać orzeczenie

w przypadku:

1) uniewinnienia albo umorzenia postępowania dyscyplinarnego albo odstąpienia

od ukarania;

2) przyjęcia przez przełożonego dyscyplinarnego wniosku obwinionego

o dobrowolne poddanie się ukaraniu.

Art. 60. 1. Do udziału w raporcie dyscyplinarnym, podając termin i miejsce jego

przeprowadzenia, organ orzekający wzywa:

1) obwinionego;

2) obrońcę obwinionego;

3) rzecznika dyscyplinarnego.

2. W czasie raportu dyscyplinarnego:

1) rzecznik dyscyplinarny odczytuje wnioski, o których mowa w art. 44 ust. 2 lub 3

oraz w art. 55;

2) organ orzekający:

a) wysłuchuje obwinionego oraz obrońcę, jeżeli się stawili,

b) rozpatruje sprawę i wydaje orzeczenie, pouczając o prawie, terminie i trybie

wniesienia odwołania.

3. Ustalenia co do faktów oraz ocena prawna czynu zawarta we wniosku

o ukaranie dyscyplinarne właściwego organu uprawnionego do nakładania kar

porządkowych lub wymierzania kar pieniężnych albo w orzeczeniu sądu lub

postanowieniu prokuratora są wiążące dla przełożonego dyscyplinarnego.

Art. 61. Orzeczenie organu orzekającego stanowi o:

1) uniewinnieniu albo

2) umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, albo

3) odstąpieniu od ukarania, albo

4) ukaraniu.

Art. 62. 1. Orzeczenie sporządza się na piśmie.

2. W przypadku przeprowadzenia raportu dyscyplinarnego bez udziału

obwinionego lub jego obrońcy albo wydania orzeczenia bez przeprowadzenia raportu

dyscyplinarnego, orzeczenie sporządza się wraz z uzasadnieniem, a odpis tego

orzeczenia doręcza się osobom uprawnionym do złożenia odwołania.

21.09.2018

©Telksinoe s. 33/53

3. W terminie trzech dni od dnia przeprowadzenia raportu dyscyplinarnego

z udziałem obwinionego lub jego obrońcy, osoby uprawnione do złożenia odwołania

mogą złożyć do przełożonego dyscyplinarnego albo organu wojskowego

uprawnionego do orzekania o ukaraniu wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie

uzasadnienia orzeczenia.

4. Termin określony w ust. 3 jest nieprzekraczalny i nie podlega przywróceniu.

5. Uzasadnienie orzeczenia sporządza się w ciągu trzech dni od dnia otrzymania

wniosku i wraz z orzeczeniem doręcza się osobie, która go złożyła, oraz innym

osobom uprawnionym do złożenia odwołania.

6. Odpis orzeczenia organu orzekającego w pierwszej instancji, w przypadku

jego uprawomocnienia się, przesyła się w ciągu czternastu dni odpowiednio od dnia,

o którym mowa w ust. 3 lub 5, pokrzywdzonemu oraz przełożonemu, na polecenie

którego wszczęto postępowanie dyscyplinarne, a także organowi, na którego wniosek

postępowanie to zostało wszczęte.

Rozdział 7

Postępowanie w trybie zwykłym przed organem odwoławczym

Art. 63. 1. W przypadku orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przysługuje

odwołanie:

1) obwinionemu lub jego obrońcy – od orzeczenia organu orzekającego;

2) rzecznikowi dyscyplinarnemu – od orzeczenia przełożonego dyscyplinarnego

albo organu wojskowego uprawnionego do orzekania o ukaraniu, wydanego

w pierwszej instancji;

3) przełożonemu dyscyplinarnemu – od orzeczenia rozstrzygającego odmiennie niż

we wniosku, o którym mowa w art. 58 pkt 2.

2. Od orzeczenia, o którym mowa w art. 23 ust. 1, przysługuje odwołanie na

zasadach określonych w ust. 1, które stosuje się odpowiednio.

Art. 64. 1. Odwołanie wnosi się na piśmie, za pośrednictwem organu, który

orzekał w sprawie w pierwszej instancji. Wnoszący odwołanie może je cofnąć.

2. Wnoszący odwołanie powinien wskazać orzeczenie, od którego się odwołuje,

oraz podać, czego się domaga.

3. Termin do wniesienia odwołania do wyższego przełożonego dyscyplinarnego

wynosi trzy dni, a do sądu wojskowego – siedem dni, od dnia:

21.09.2018

©Telksinoe s. 34/53

1) doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem;

2) raportu dyscyplinarnego, jeżeli nie został złożony wniosek o sporządzenie na

piśmie i doręczenie uzasadnienia orzeczenia;

3) doręczenia odpisu orzeczenia, jeżeli raport dyscyplinarny przeprowadzono bez

udziału obwinionego lub jego obrońcy albo wydano orzeczenie bez

przeprowadzenia raportu dyscyplinarnego.

4. Terminy określone w ust. 3 są nieprzekraczalne i nie podlegają przywróceniu.

Art. 65. 1. Odwołanie od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przez

przełożonego dyscyplinarnego albo organ wojskowy uprawniony do orzekania

o ukaraniu rozpoznaje wyższy przełożony dyscyplinarny, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

2. Odwołanie od orzeczenia dotyczącego kary dyscyplinarnej, o której mowa w:

1) art. 24 pkt 5 – rozpoznaje organ wojskowy nadrzędny nad organem

uprawnionym do zwolnienia z danego stanowiska służbowego lub Minister

Obrony Narodowej, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) art. 24 pkt 7, bez względu na stopień wojskowy obwinionego – rozpoznaje

wojskowy sąd garnizonowy.

3. Odwołanie od orzeczenia wydanego w sprawach dyscyplinarnych przez

Ministra Obrony Narodowej, Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych lub kierownika

instytucji cywilnej rozpatruje wojskowy sąd garnizonowy.

4. Jeżeli wraz z karą dyscyplinarną przełożony dyscyplinarny lub organ

wojskowy uprawniony do orzekania o ukaraniu zastosował środek dyscyplinarny,

odwołanie od orzeczenia o ukaraniu rozpoznaje ten organ odwoławczy, który jest

właściwy do rozpoznania odwołania od orzeczenia o wymierzonej karze

dyscyplinarnej.

5. Odwołanie od orzeczenia wojskowego sądu garnizonowego rozpoznaje

wojskowy sąd okręgowy.

6. Organ odwoławczy może uzupełnić materiał dowodowy lub zlecić wykonanie

określonych czynności rzecznikowi dyscyplinarnemu, jeżeli jest to potrzebne do

prawidłowego rozpatrzenia odwołania.

7. Po uzupełnieniu materiału dowodowego rzecznik dyscyplinarny przedstawia

organowi odwoławczemu wniosek, w którym zamieszcza propozycję orzeczenia.

21.09.2018

©Telksinoe s. 35/53

Art. 66. 1. Wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia odwołania od

orzeczenia wydanego w pierwszej instancji lub rozpatrzenie odwołania powinno

nastąpić w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wniosku rzecznika

dyscyplinarnego, przeprowadzającego uzupełnienie materiału dowodowego albo od

dnia otrzymania odwołania.

2. Organ odwoławczy może zażądać od organu orzekającego w pierwszej

instancji sporządzenia uzasadnienia do wydanego orzeczenia, jeżeli go nie

sporządzono, albo uzupełnienia tego uzasadnienia.

3. Organ odwoławczy zawiadamia o terminie i miejscu rozpatrzenia odwołania:

1) obwinionego, jeżeli wraz z odwołaniem wniósł o wysłuchanie, oraz jego

obrońcę;

2) rzecznika dyscyplinarnego.

Art. 67. 1. Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy orzeka o:

1) utrzymaniu w mocy orzeczenia albo

2) zmianie orzeczenia w całości lub w części i w tym zakresie wymierza inną karę

lub środek dyscyplinarny albo odstępuje od ukarania, albo

3) uchyleniu orzeczenia w całości lub w części i w tym zakresie uniewinnia

obwinionego albo umarza postępowanie dyscyplinarne.

2. Organ odwoławczy może rozstrzygnąć na niekorzyść obwinionego tylko

wtedy, gdy odwołanie wniesiono na niekorzyść obwinionego.

Art. 68. 1. Orzeczenie organu odwoławczego wraz z uzasadnieniem doręcza się

obwinionemu, obrońcy obwinionego, rzecznikowi dyscyplinarnemu i przełożonemu

dyscyplinarnemu albo organowi wojskowemu, który orzekał w sprawie w pierwszej

instancji.

2. Prawomocne orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręcza się również

pokrzywdzonemu oraz organowi, na wniosek którego postępowanie dyscyplinarne

zostało wszczęte, a także przełożonemu, na polecenie którego postępowanie to

wszczęto, o ile nie jest nim organ orzekający w tej sprawie.

3. Przepis ust. 1 stosuje się w postępowaniu odwoławczym przed sądem

wojskowym.

Art. 69. 1. Od orzeczeń organu odwoławczego odwołanie nie przysługuje.

2. Orzeczenie staje się prawomocne:

21.09.2018

©Telksinoe s. 36/53

1) z upływem terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, jeżeli go nie

wniesiono lub je cofnięto;

2) w dniu wydania przez organ odwoławczy orzeczenia lub postanowienia

kończącego postępowanie.

DZIAŁ IV

Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia

Rozdział 1

Postępowanie w sprawie wzruszenia prawomocnego orzeczenia

Art. 70. Prawomocne orzeczenie organu orzekającego zmienia się albo uchyla,

jeżeli:

1) ujawniono nowe okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;

2) wydano je z rażącym naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć istotny

wpływ na jego treść;

3) zostało ono wydane w oparciu o orzeczenie lub decyzję innego organu, które

zostały następnie uchylone albo zmienione w istotnym zakresie, a miały

znaczący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Art. 71. 1. Wzruszenie prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego następuje:

1) na wniosek prokuratora do spraw wojskowych lub organu kontroli;

2) w trybie nadzoru nad wykonaniem ukarania oraz w ramach działalności

kontrolnej prowadzonych w resorcie obrony narodowej, przez wyższego

przełożonego dyscyplinarnego lub właściwy sąd wojskowy;

3) na wniosek ukaranego, pokrzywdzonego lub organu, na wniosek którego

wszczęto postępowanie dyscyplinarne.

2. Uchylenie lub zmiana prawomocnego orzeczenia w trybie nadzoru następuje

z urzędu.

Art. 72. Do wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego uprawniony

jest:

1) kolejny w hierarchii służbowej wyższy przełożony dyscyplinarny nad organem,

który wydał prawomocne orzeczenie, z zastrzeżeniem pkt 2 i 3;

21.09.2018

©Telksinoe s. 37/53

2) wojskowy sąd garnizonowy – jeżeli orzeczenie zostało wydane przez

przełożonego dyscyplinarnego, wymienionego w art. 4 ust. 1 pkt 1, lub

dotyczyło wymierzenia kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 24 pkt 5 i 7;

3) wojskowy sąd okręgowy – jeżeli orzeczenie uprawomocniło się w wyniku

rozpoznania odwołania przez wojskowy sąd garnizonowy.

Art. 73. 1. Nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wniosku

rzecznika dyscyplinarnego, który badał przesłanki wzruszenia prawomocnego

orzeczenia dyscyplinarnego, wyższy przełożony dyscyplinarny:

1) wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie

wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego albo

2) wszczyna postępowanie w sprawie wzruszenia prawomocnego orzeczenia

dyscyplinarnego oraz wyznacza termin i miejsce jej rozpatrzenia.

2. W przypadku wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania

w sprawie wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego, do czasu jego

wszczęcia i wydania orzeczenia o zmianie lub uchyleniu prawomocnego orzeczenia,

wyższy przełożony dyscyplinarny może orzec o odroczeniu wykonania lub

przerwaniu wykonywania kary lub środka dyscyplinarnego, które nie zostały

wykonane w całości lub w części.

3. Na postanowienie o odmowie wzruszenia prawomocnego orzeczenia

dyscyplinarnego osobom lub organom, o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2,

przysługuje zażalenie, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia, do

kolejnego w hierarchii służbowej wyższego przełożonego dyscyplinarnego lub

właściwego sądu wojskowego.

Art. 74. W trakcie rozpatrywania sprawy o wzruszenie prawomocnego

orzeczenia dyscyplinarnego wyższy przełożony dyscyplinarny w szczególności:

1) wysłuchuje rzecznika dyscyplinarnego, jeżeli polecił mu się stawić;

2) wysłuchuje, jeżeli się stawili:

a) ukaranego,

b) obrońcę ukaranego, jeżeli został ustanowiony.

Art. 75. 1. Wyższy przełożony dyscyplinarny lub sąd wojskowy, w razie:

1) zmiany prawomocnego orzeczenia, która może nastąpić na korzyść

obwinionego, a jeżeli nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 22, na

21.09.2018

©Telksinoe s. 38/53

jego niekorzyść – orzeka o ukaraniu odmiennie niż w prawomocnym orzeczeniu

dyscyplinarnym albo o odstąpieniu od ukarania;

2) uchylenia w całości lub w części prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego –

orzeka o uniewinnieniu, umorzeniu postępowania dyscyplinarnego albo

przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeżeli nie upłynął okres

przedawnienia ukarania dyscyplinarnego.

2. Od orzeczenia, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje odwołanie.

3. W sprawach nieuregulowanych w tym rozdziale stosuje się odpowiednio

przepisy dotyczące postępowania dyscyplinarnego w trybie zwykłym.

Rozdział 2

Wykonywanie ukarania

Art. 76. 1. Do wykonania orzeczenia dyscyplinarnego o ukaraniu przystępuje się

niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego.

2. Orzeczenia o ukaraniu nie wykonuje się po upływie sześciu miesięcy od dnia,

w którym orzeczenie to stało się prawomocne.

3. Z dniem zwolnienia ukaranego żołnierza z czynnej służby wojskowej nie

podlegają wykonaniu wydane wobec niego orzeczenia o ukaraniu, niewykonane

w całości lub w części przed tym dniem, z wyłączeniem kary pieniężnej oraz środków

dyscyplinarnych zobowiązania do naprawienia wyrządzonej szkody i podania

informacji o ukaraniu do wiadomości innych osób.

4. Wykonanie ukarania zarządza organ orzekający, który wydał orzeczenie

o ukaraniu w pierwszej instancji.

5. Uprawnienie do nadzoru nad wykonaniem ukarania przysługuje organowi,

który zarządził wykonanie ukarania, wyższemu przełożonemu dyscyplinarnemu oraz

prokuratorowi do spraw wojskowych.

Art. 77. 1. Karę dyscyplinarną, o której mowa w art. 24 pkt 1, 2, 4 i 6, uważa się

za wykonaną z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.

2. Zarządzenie wykonania kary:

1) pieniężnej – umieszcza się w rozkazie lub decyzji w celu potrącenia należnej

kwoty z uposażenia ukaranego żołnierza na zasadach określonych w przepisach

dotyczących uposażeń żołnierzy;

21.09.2018

©Telksinoe s. 39/53

2) odwołania z zajmowanego stanowiska służbowego – stanowi decyzja organu

wojskowego o zwolnieniu ukaranego żołnierza z zajmowanego stanowiska

służbowego;

3) usunięcia ze służby kandydackiej, służby przygotowawczej, okresowej służby

wojskowej albo z zawodowej służby wojskowej – stanowi decyzja organu

wojskowego o zwolnieniu ukaranego żołnierza ze służby wojskowej.

3. Zarządzenie wykonania środka dyscyplinarnego umieszcza się w rozkazie lub

decyzji, określając miejsce, sposób i termin wykonania tego środka.

Art. 78. 1. Organ, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, może odroczyć

albo przerwać wykonanie kary pieniężnej oraz środków dyscyplinarnych

zobowiązania do wykonania dodatkowych zadań służbowych lub zobowiązania do

naprawienia wyrządzonej szkody, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Wykonanie kary pieniężnej lub środka dyscyplinarnego polegającego na

zobowiązaniu żołnierza do naprawienia wyrządzonej szkody można odroczyć

w całości albo w części lub rozłożyć na raty. Odroczenie lub rozłożenie na raty

wykonania tego środka może nastąpić wyłącznie za zgodą pokrzywdzonego.

3. Wykonywanie ukarania należy niezwłocznie zakończyć, jeżeli wystąpiła

którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 76 ust. 2 i 3.

4. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się tylko z ważnych przyczyn służbowych lub

innych dotyczących ukaranego i na czas określony.

5. Przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 4, organ orzekający może

odwołać odroczenie, przerwanie albo rozłożenie na raty wykonania ukarania, jeżeli:

1) przestały występować przyczyny, o których mowa w ust. 4;

2) ukarany uchybił terminowi płatności choćby jednej raty, chyba że wykaże on, że

nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych.

Art. 79. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem

Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1) sposób wykonywania kar i środków dyscyplinarnych, w szczególności

z uwzględnieniem trybu zarządzania oraz orzekania w sprawach ich wykonania,

a także postępowania przy wykonywaniu poszczególnych kar i środków

dyscyplinarnych,

21.09.2018

©Telksinoe s. 40/53

2) warunki tworzenia pomieszczeń, w których przebywają ukarani karą aresztu

izolacyjnego, podczas odbywania tej kary, oraz warunki, jakim powinny one

odpowiadać, z uwzględnieniem rozmieszczenia tych pomieszczeń w izbach

zatrzymań, organów wojskowych uprawnionych do tworzenia i znoszenia tych

pomieszczeń, obowiązku zawiadamiania o tym wojskowego sądu

garnizonowego i właściwego zastępcy prokuratora rejonowego do spraw

wojskowych, warunków lokalizacji i wyposażenia tych pomieszczeń,

szczegółowych warunków, jakim powinny odpowiadać te pomieszczenia,

w szczególności zapewniających wymaganą minimalną powierzchnię, oraz

warunków wydzielania i lokalizacji pomieszczeń, w których przebywają ukarani

karą aresztu izolacyjnego, podczas odbywania tej kary

– dostosowując przepisy określone w pkt 1 i 2 do warunków pełnienia czynnej służby

wojskowej po ogłoszeniu mobilizacji, w stanach nadzwyczajnych, w czasie wojny,

a także podczas wykonywania zadań służbowych w strefie działań wojennych oraz

w przypadku użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa,

jak również udziału w akcjach humanitarnych, poszukiwawczych lub ratowniczych.

Rozdział 3

Koszty postępowania dyscyplinarnego

Art. 80. 1. Kosztami postępowania dyscyplinarnego są wydatki, które ponosi

Skarb Państwa w związku z postępowaniem dyscyplinarnym.

2. Wydatkami Skarbu Państwa związanymi z postępowaniem dyscyplinarnym są

w szczególności wydatki z tytułu:

1) doręczania wezwań i innych pism;

2) sprowadzenia obwinionego;

3) przejazdu osób;

4) oględzin, opinii i tłumaczeń.

3. Skarb Państwa nie ponosi wydatków obwinionego związanych

z postępowaniem dyscyplinarnym, z zastrzeżeniem ust. 4.

4. W przypadku uniewinnienia lub umorzenia postępowania dyscyplinarnego

obwinionemu przysługuje zwrot uzasadnionych i udokumentowanych wydatków

poniesionych w tym postępowaniu.

21.09.2018

©Telksinoe s. 41/53

5. W przypadku uniewinnienia obwinionego od niektórych zarzucanych mu

przewinień dyscyplinarnych albo umorzenia postępowania dyscyplinarnego co do

niektórych przewinień dyscyplinarnych, przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio

w części uniewinniającej lub umarzającej.

6. Roszczenie z tytułu wydatków, o których mowa w ust. 4 i 5, ulega

przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia

kończącego postępowanie dyscyplinarne.

Rozdział 4

Likwidacja skutków uchylonych lub zmienionych prawomocnych orzeczeń

dyscyplinarnych

Art. 81. Jeżeli orzeczenie o ukaraniu zostało:

1) uchylone – skutki, jakie to orzeczenie wywołało, ulegają uchyleniu w całości,

z zastrzeżeniem art. 82;

2) zmienione – skutki, jakie to orzeczenie wywołało, ulegają uchyleniu

w zmienionej części.

Art. 82. 1. W razie uchylenia orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej,

o której mowa:

1) w art. 24 pkt 7:

a) ukaranego ponownie powołuje się do czynnej służby wojskowej, na jego

wniosek złożony nie później niż w terminie czternastu dni od dnia

doręczenia mu orzeczenia o uchyleniu orzeczenia o wymierzeniu tej kary,

jeżeli ukarany spełnia wymagania w zakresie wieku oraz zdolności

fizycznej i psychicznej do tej służby, a w przypadku okresowej służby

wojskowej również jeżeli istnieją nadal potrzeby powołania do tej służby,

b) ukaranemu wypłaca się uposażenie utracone wskutek kary dyscyplinarnej,

należne:

– żołnierzowi zawodowemu na zajmowanym stanowisku służbowym,

według stawek obowiązujących w dniu uprawomocnienia się

orzeczenia o ukaraniu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

liczonymi od tego dnia do dnia wypłaty, nie później jednak niż do dnia

zaistnienia podstawy zwolnienia z zawodowej służby wojskowej,

21.09.2018

©Telksinoe s. 42/53

– kandydatowi na żołnierza zawodowego albo żołnierzowi pełniącemu

służbę przygotowawczą albo okresową służbę wojskową, według

stawek obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia

o ukaraniu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od

tego dnia do dnia wypłaty;

2) w art. 24 pkt 5 – ukaranemu:

a) przysługuje wyznaczenie na dotychczas zajmowane stanowisko służbowe,

a w razie braku takiej możliwości – wyznaczenie na stanowisko służbowe

zaszeregowane do tego samego stopnia etatowego i grupy uposażenia;

w przypadku wyznaczenia na stanowisko służbowe o niższej grupie

uposażenia, żołnierzowi zachowuje się na czas zajmowania tego stanowiska

grupę uposażenia, do której zaszeregowane było stanowisko służbowe,

z którego żołnierz został odwołany,

b) wyrównuje się uposażenie w wysokości różnicy między uposażeniem, jakie

przysługiwałoby na stanowisku służbowym zajmowanym przed

odwołaniem, a uposażeniem przysługującym na stanowisku służbowym

przed uchyleniem orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, wraz

z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia o wymierzeniu tej kary do dnia wypłaty

wyrównania;

3) w art. 24 pkt 3 – ukaranemu wypłaca się kwotę odpowiadającą kwocie kary

pieniężnej, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia,

w którym dokonano potrącenia kwoty kary pieniężnej, do dnia wypłaty.

2. W razie uchylenia orzeczenia o wymierzeniu środka dyscyplinarnego

zobowiązania do wykonania dodatkowych zadań służbowych – ukaranemu

przysługuje dodatkowy czas wolny od służby w wymiarze równym wykonanemu

środkowi, na zasadach i w trybie określonych w przepisach o czasie służby żołnierzy.

3. Ukaranego żołnierza, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ponownie powołuje się,

na jego wniosek, do pełnienia:

1) zawodowej służby wojskowej i wyznacza na dotychczas zajmowane stanowisko

służbowe lub, jeżeli to nie jest możliwe, na inne, zaszeregowane do tego samego

stopnia etatowego i grupy uposażenia lub z jej zachowaniem na czas zajmowania

tego stanowiska przez żołnierza, albo przenosi się go do rezerwy kadrowej;

21.09.2018

©Telksinoe s. 43/53

2) okresowej służby wojskowej, jeżeli istnieją nadal potrzeby powołania do tej

służby, po zawarciu z nim kontraktu i nadaniu przydziału kryzysowego na

dotychczas zajmowane stanowisko służbowe lub, jeżeli to nie jest możliwe, na

inne, zaszeregowane do tego samego stopnia etatowego;

3) służby kandydackiej albo do służby przygotowawczej, z zachowaniem nabytych

w służbie uprawnień i możliwości kontynuowania studiów lub nauki od etapu,

na jakim ją przerwał, jeżeli spełnia on warunki powołania do służby

kandydackiej albo służby przygotowawczej.

4. Jeżeli w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. a, nie

nastąpiło ponowne powołanie do zawodowej służby wojskowej lub wyznaczenie na

stanowisko służbowe, data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie

ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie tego żołnierza nastąpiło w drodze

wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez właściwy organ.

5. W razie braku możliwości ponownego powołania do służby kandydackiej albo

do służby przygotowawczej, ukaranemu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, przysługuje

wypłata utraconej wskutek kary dyscyplinarnej części uposażenia, według stawek

obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu, wraz

z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od tego dnia do dnia wypłaty, nie

dłużej jednak niż do dnia upływu programowego czasu odpowiednio studiów

w uczelni wojskowej lub nauki w szkole podoficerskiej albo centrum lub ośrodku

szkolenia.

6. Należności pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 5, wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie wypłaca żołnierzowi organ finansowy odpowiednio

jednostki wojskowej lub instytucji cywilnej, w której aktualnie pełni on służbę

wojskową, a osobie zwolnionej z czynnej służby wojskowej – szef wojewódzkiego

sztabu wojskowego właściwy terytorialnie dla organu, który orzekł o wzruszeniu

prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego.

7. Przepisy ust. 1–6 stosuje się odpowiednio w razie zmiany prawomocnego

orzeczenia i uniewinnienia, odstąpienia od ukarania albo wymierzenia w całości lub

w części łagodniejszego rodzaju kary, której obwiniony nie powinien był ponieść.

8. W sprawach, o których mowa w ust. 1–3, 5 i 7, orzeka organ, który uchylił lub

zmienił prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o ukaraniu.

21.09.2018

©Telksinoe s. 44/53

9. Od orzeczenia w sprawach, o których mowa w ust. 1–3, 5 i 7, ukaranemu

przysługuje odwołanie na zasadach i w trybie określonych w art. 63–69.

10. W razie uniewinnienia ukaranego żołnierza, wobec którego zastosowano

środek dyscyplinarny podania informacji o ukaraniu do wiadomości innych osób,

organ orzekający w pierwszej instancji niezwłocznie podaje informację

o uniewinnieniu tego żołnierza w ten sam sposób, w jaki wykonano środek

dyscyplinarny.

Rozdział 5

Dokumentacja i ewidencja dyscyplinarna oraz zatarcie ukarania

Art. 83. 1. Dokumentację dyscyplinarną stanowią:

1) dokumenty dotyczące wyróżniania;

2) dokumenty dotyczące odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego;

3) akta postępowania dyscyplinarnego;

4) dokumenty dotyczące nieprzyjęcia odwołania;

5) dokumenty dotyczące wykonania ukarania oraz likwidacji skutków ukarania,

a także wcześniejszego zatarcia ukarania;

6) dokumenty dotyczące sprawy o wzruszenie prawomocnego orzeczenia

dyscyplinarnego;

7) dokumenty dotyczące zastosowania dyscyplinarnych środków

zapobiegawczych;

8) inne dokumenty związane z reagowaniem dyscyplinarnym.

2. Do akt postępowania dyscyplinarnego dołącza się dokumenty związane

z postępowaniem dyscyplinarnym, w szczególności wymienione w ust. 1 pkt 4–7.

3. Zaginioną lub zniszczoną w całości albo w części dokumentację

dyscyplinarną odtwarza się w zakresie niezbędnym do kontynuowania lub

rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 84. 1. Ewidencja dyscyplinarna obejmuje:

1) ewidencję wyróżnień w formie karty wyróżnień żołnierza;

2) ewidencję ukarań dyscyplinarnych w formie karty ukarania żołnierza;

3) ewidencję postępowań dyscyplinarnych w formie rejestru postępowań

dyscyplinarnych;

21.09.2018

©Telksinoe s. 45/53

4) informacje o wypadkach wynikłych z naruszenia prawa przez żołnierzy,

rodzajach naruszeń dyscypliny wojskowej, objęciu żołnierzy dyscyplinarnymi

i karnymi środkami zapobiegawczymi, a także o rodzajach ukarań żołnierzy oraz

wykonaniu tych ukarań, zawierające również dane określone w ust. 3 pkt 1.

2. W karcie wyróżnień żołnierza zamieszcza się:

1) dane wyróżnionego:

a) stopień wojskowy, imię i nazwisko, imię ojca, numer ewidencyjny PESEL,

b) oznaczenie ostatnio zajmowanego stanowiska służbowego oraz rodzaju

pełnionej służby wojskowej,

c) oznaczenie jednostki wojskowej lub instytucji cywilnej, w której pełni on

służbę wojskową albo pełnił ją przed zwolnieniem z tej służby,

d) oznaczenie pododdziału lub komórki wewnętrznej, w której zajmuje on

stanowisko służbowe;

2) opis zasługi będącej podstawą bądź warunkiem udzielenia wyróżnienia;

3) informację o rodzaju udzielonego wyróżnienia, z wyjątkiem informacji

o udzieleniu wyróżnienia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1;

4) oznaczenie przełożonego dyscyplinarnego, który udzielił wyróżnienia;

5) numer i datę wydania rozkazu lub decyzji oraz oznaczenie organu je wydającego,

w których stwierdzono udzielenie wyróżnienia;

6) adnotacje o realizacji wyróżnienia udzielonego żołnierzowi, zapoznaniu

żołnierza z kartą wyróżnień, a także podpis osoby dokonującej wpisu w karcie

wyróżnień.

3. W karcie ukarania żołnierza zamieszcza się:

1) dane ukaranego:

a) stopień wojskowy, imię i nazwisko, imię ojca, numer ewidencyjny PESEL,

b) oznaczenie ostatnio zajmowanego stanowiska służbowego oraz rodzaju

pełnionej służby wojskowej,

c) oznaczenie pododdziału lub komórki wewnętrznej, w której zajmuje on

stanowisko służbowe;

2) oznaczenie organu dyscyplinarnego, który wydał prawomocne orzeczenie

o ukaraniu;

3) datę wydania prawomocnego orzeczenia o ukaraniu;

4) oznaczenie przewinienia dyscyplinarnego;

21.09.2018

©Telksinoe s. 46/53

5) informację o rodzaju i wymiarze orzeczonej kary dyscyplinarnej lub

zastosowanego środka dyscyplinarnego albo środków dyscyplinarnych;

6) dane o wykonaniu ukarania albo termin warunkowego zawieszenia wykonania

ukarania oraz termin przedawnienia się wykonania ukarania;

7) termin zatarcia ukarania, o którym mowa w art. 86 ust. 1 lub 2;

8) adnotację o niewniesieniu sprzeciwu przez ukaranego do orzeczenia

w przypadku prowadzenia postępowania dysc yplinarnego w trybie

uproszczonym.

4. W rejestrze postępowań dyscyplinarnych zamieszcza się dane obwinionego

żołnierza w zakresie określonym w ust. 3 pkt 1 i informacje o przebiegu kolejnych

etapów postępowania dyscyplinarnego, organach, które orzekały w tym

postępowaniu, udziale rzecznika dyscyplinarnego oraz wydanym prawomocnym

orzeczeniu dyscyplinarnym, a także adnotacje o obiegu akt postępowania

dyscyplinarnego.

5. Ewidencja dyscyplinarna obejmująca dane, o których mowa w ust. 1, może

być prowadzona przez uprawnione do tego osoby, również w formie zbioru danych

przetwarzanych w systemie teleinformatycznym.

6. Kartę wyróżnień żołnierza i kartę ukarania żołnierza:

1) prowadzi i przechowuje w jednostce wojskowej lub w instytucji cywilnej:

a) dowódca kompanii albo samodzielnego plutonu albo równorzędnych im

pododdziałów – dla podporządkowanych żołnierzy,

b) osoba wyznaczona przez dowódcę jednostki wojskowej do prowadzenia

spraw kadrowych – dla pozostałych żołnierzy pełniących czynną służbę

wojskową w danej jednostce wojskowej oraz wykonujących zadania

służbowe w tej jednostce wojskowej żołnierzy będących w rezerwie

kadrowej albo w dyspozycji, z zastrzeżeniem pkt 2–4,

c) osoba wyznaczona przez kierownika instytucji cywilnej do prowadzenia

spraw kadrowych – dla żołnierzy pełniących służbę wojskową w instytucji

cywilnej;

2) będącego dowódcą jednostki wojskowej – prowadzi i przechowuje osoba

wyznaczona do prowadzenia spraw kadrowych przez dowódcę nadrzędnej

jednostki organizacyjnej;

21.09.2018

©Telksinoe s. 47/53

3) Narodowych Sił Rezerwowych – prowadzi i przechowuje się w sposób

określony w pkt 1 w jednostce wojskowej, w której żołnierz posiada nadany

przydział kryzysowy;

3a) Wojsk Obrony Terytorialnej – prowadzi i przechowuje się w sposób określony

w pkt 1 w jednostce wojskowej, w której żołnierz pełni terytorialną służbę

wojskową;

4) pełniącego inny rodzaj służby wojskowej lub służbę w innych strukturach niż

wymienione w pkt 1–3 prowadzą i przechowują osoby określone w przepisach

wydanych na podstawie art. 85.

7. W dowództwach jednostek wojskowych oraz w nadrzędnych organach

wojskowych w celu prawidłowego rozstrzygania spraw dyscyplinarnych,

wykonywania ukarań oraz sprawowania nadzoru nad ich wykonywaniem, a także

w sprawach wzruszania prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych, jak również

dokonywania analiz i ocen stanu dyscypliny i realizacji zadań związanych z jej

kształtowaniem, przetwarza się dane i informacje zawarte w ewidencji dyscyplinarnej,

w zakresie dotyczącym podporządkowanych żołnierzy.

8. W nadrzędnych organach wojskowych oraz w komórce organizacyjnej

Ministerstwa Obrony Narodowej właściwej do spraw dyscypliny wojskowej gromadzi

się również dane statystyczne oparte w szczególności na informacjach, o których

mowa w ust. 1, niezbędne do dokonywania okresowych analiz i ocen stanu dyscypliny

wojskowej oraz realizacji zadań związanych z jej kształtowaniem.

9. Ewidencję dyscyplinarną, o której mowa w ust. 1 pkt 2–4, prowadzi się

w okresie pełnienia przez żołnierzy czynnej służby wojskowej, z wyjątkiem danych

o ukaraniu karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 24 pkt 7, oraz środka

dyscyplinarnego, jeżeli został orzeczony wraz z tą karą.

10. Osobami oraz organami wojskowymi posiadającymi dostęp do dokumentacji

i ewidencji dyscyplinarnej w zakresie:

1) danych o żołnierzach i informacji, o których mowa w pkt 2, niezbędnych do

przeprowadzenia czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym,

wydaniem postanowienia lub orzeczenia w tym postępowaniu, wykonania

orzeczenia dyscyplinarnego, likwidacji skutków uchylonego lub zmienionego

prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego, a także dokonywania ocen

dyscypliny żołnierzy – są organy orzekające, wyżsi przełożeni dyscyplinarni,

21.09.2018

©Telksinoe s. 48/53

rzecznicy dyscyplinarni uczestniczący w danym postępowaniu dyscyplinarnym

oraz odpowiednio osoby i organy wojskowe, o których mowa w ust. 5–8;

2) informacji statystycznych i opisowych, z wyjątkiem danych osobowych – są

podmioty, w których zakresie działania należy dokonywanie analiz i ocen

dyscypliny wojskowej, a także osoby i instytucje podejmujące działania służące

przestrzeganiu porządku prawnego.

Art. 85. 1. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia,

sposób prowadzenia dokumentacji i ewidencji dyscyplinarnej, w tym:

1) szczegółowe warunki i tryb prowadzenia ewidencji wyróżnień, wzór rozkazu lub

decyzji, w których stwierdza się udzielenie wyróżnienia, wzór karty wyróżnień

żołnierza oraz sposób zapoznawania z nią wyróżnionego żołnierza, a także okres

jej przechowywania, w tym także po zwolnieniu żołnierza z czynnej służby

wojskowej;

2) kategorie osób:

a) uprawnionych do prowadzenia ewidencji dyscyplinarnej oraz gromadzenia

lub przetwarzania danych i informacji, o których mowa w art. 84,

b) obowiązanych do odtworzenia dokumentacji dyscyplinarnej, o której mowa

w art. 83 ust. 1, sposób jej odtworzenia, a także prostowania błędów

pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych pomyłek;

3) formy i wzory:

a) dokumentacji dyscyplinarnej, w tym wzory wniosków i formularzy

dotyczących postępowania dyscyplinarnego, dyscyplinarnych środków

zapobiegawczych oraz badań albo braku możliwości ich przeprowadzenia,

a także sposób dokumentowania tych czynności,

b) dokumentów stosowanych w ewidencji dyscyplinarnej, o której mowa

w art. 84 ust. 1 pkt 2–4, sposób ich prowadzenia oraz okres

przechowywania;

4) zasady obiegu, okres przechowywania, sposób brakowania lub archiwizowania

dokumentacji dyscyplinarnej.

2. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, powinno w szczególności

uwzględnić warunki zapewniające ochronę przed nieuprawnionym ujawnieniem

danych zawartych w dokumentacji i ewidencji dyscyplinarnej, dostosowując wymogi

określone w pkt 1–4 do warunków pełnienia czynnej służby wojskowej po ogłoszeniu

21.09.2018

©Telksinoe s. 49/53

mobilizacji, w stanach nadzwyczajnych, w czasie wojny, a także podczas

wykonywania zadań służbowych w strefie działań wojennych oraz w przypadku

użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa, jak również

udziału w akcjach humanitarnych, poszukiwawczych lub ratowniczych.

Art. 86. 1. Zatarcie ukarania, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, następuje z mocy prawa

w przypadku:

1) upływu roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu;

2) upływu orzeczonego okresu próby, o którym mowa w art. 23 ust. 2, jeżeli

wykonanie kary nie zostało zarządzone;

3) zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej, nie wcześniej jednak niż po

wykonaniu kary pieniężnej oraz środków dyscyplinarnych zobowiązania do

naprawienia wyrządzonej szkody lub podania informacji o ukaraniu do

wiadomości innych osób.

2. Zatarcie ukarania z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 3, dotyczy

wszystkich kar i środków dyscyplinarnych, z zastrzeżeniem ust. 4.

3. Jeżeli w okresie roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu

żołnierza, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, nastąpiło skazanie przez sąd wojskowy,

warunkowe umorzenie postępowania karnego lub ukaranie w postępowaniu

dyscyplinarnym, zatarcie ukarania nie może nastąpić przed upływem osiemnastu

miesięcy od dnia uprawomocnienia się ostatniego orzeczenia.

4. W razie wymierzenia żołnierzowi kary dyscyplinarnej, o której mowa

w art. 24 pkt 7, oraz środka dyscyplinarnego, jeżeli został orzeczony wraz z tą karą,

ukaranie to ulega zatarciu po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia

o ukaraniu.

5. Z chwilą zatarcia ukarania orzeczoną prawomocnie karę dyscyplinarną lub

środek dyscyplinarny uważa się za niebyłe, a kartę ukarania żołnierza niszczy się.

6. Zatarcie ukarania nie likwiduje skutków wykonania kary dyscyplinarnej

i środka dyscyplinarnego.

DZIAŁ V

Przepisy szczególne

Art. 87. W czasie pełnienia służby wojskowej po ogłoszeniu mobilizacji,

w stanach nadzwyczajnych, w czasie wojny, a także podczas wykonywania zadań

21.09.2018

©Telksinoe s. 50/53

służbowych w strefie działań wojennych oraz w przypadku użycia Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa, jak również udziału w akcjach

humanitarnych, poszukiwawczych lub ratowniczych:

1) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może polecić wszczęcie postępowania

dyscyplinarnego wobec żołnierza pełniącego służbę lub wykonującego zadania

służbowe w tych warunkach;

2) jeżeli udział obwinionego albo ukaranego podczas rozpatrywania lub

rozpoznawania jego sprawy dyscyplinarnej jest niemożliwy lub szczególnie

utrudniony, orzeczenie dyscyplinarne lub postanowienie w tej sprawie można

wydać bez jego udziału; przepisu nie stosuje się przy wymierzaniu kar

dyscyplinarnych, o których mowa w art. 24 pkt 7 i art. 88;

3) można odstąpić od wykonywania czynności lub sporządzania dokumentów,

których wykonanie lub sporządzenie jest niemożliwe albo szczególnie

utrudnione; przepisu nie stosuje się, jeżeli nieprzeprowadzenie czynności albo

brak dokumentów może spowodować ograniczenie prawa do obrony

obwinionego żołnierza;

4) czynności zastrzeżone w ustawie dla rzecznika dyscyplinarnego może

wykonywać inny żołnierz wyznaczony przez przełożonego dyscyplinarnego.

Art. 88. 1. W warunkach, o których mowa w art. 87, żołnierzom można

wymierzyć karę aresztu izolacyjnego.

2. Karę aresztu izolacyjnego wymierza się na okres od siedmiu do czternastu dni.

3. W czasie odbywania kary, o której mowa w ust. 1, ukarany przebywa

w wydzielonym pomieszczeniu izby zatrzymań, a ponadto ma obowiązek wykonywać

zadania służbowe, w wymiarze do ośmiu godzin dziennie. W okresie wykonywania

tej kary żołnierz ma ograniczoną możliwość korespondencji, korzystania z aparatów

telefonicznych oraz innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej,

posiadania przedmiotów, a także przyjmowania odwiedzin.

4. Żołnierzowi, wobec którego orzeczono prawomocnie karę, o której mowa

w ust. 1, za okres ukarania potrąca się od najbliższego terminu płatności połowę

ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym.

5. Karę aresztu izolacyjnego orzeka wojskowy sąd garnizonowy, na wniosek

przełożonego dyscyplinarnego zajmującego stanowisko służbowe nie niższe niż

dowódcy jednostki wojskowej. Przepis art. 23 stosuje się odpowiednio.

21.09.2018

©Telksinoe s. 51/53

6. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji o ukaraniu karą aresztu

izolacyjnego, może odroczyć albo przerwać wykonanie tej kary.

7. Wydane przez sąd zarządzenie wykonania kary aresztu izolacyjnego

umieszcza się w rozkazie lub decyzji dowódcy jednostki wojskowej albo kierownika

instytucji cywilnej, w której żołnierz pełni służbę, określając miejsce i termin

wykonania kary.

8. Karę aresztu izolacyjnego wobec ukaranego nią żołnierza wykonuje obsługa

izby zatrzymań w jednostkach organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej,

w jednostkach wojskowych poza granicami państwa i na okrętach wojennych.

9. Jeżeli sąd, stwierdzając winę, nie znajduje podstaw do wymierzenia kary

aresztu izolacyjnego, przekazuje sprawę do ukarania dyscyplinarnego przełożonemu

dyscyplinarnemu zajmującemu stanowisko służbowe nie niższe niż dowódcy

jednostki wojskowej albo kierownika instytucji cywilnej.

10. Odwołanie od orzeczenia wojskowego sądu garnizonowego rozpoznaje

wojskowy sąd okręgowy.

11. Do wzruszenia prawomocnego orzeczenia uprawniony jest wojskowy sąd

okręgowy.

12. W razie uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu

kary dyscyplinarnej aresztu izolacyjnego, ukaranemu przysługuje odszkodowanie na

zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks

postępowania karnego, które stosuje się odpowiednio, oraz zwrot potrąconej części

uposażenia, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia,

w którym uposażenie było wymagalne, do dnia wypłaty.

DZIAŁ VI

Przepisy zmieniające, przejściowe, dostosowujące i końcowe

Rozdział 1

Zmiany w przepisach obowiązujących

Art. 89–95. (pominięte)

21.09.2018

©Telksinoe s. 52/53

Rozdział 2

Przepisy przejściowe i dostosowujące

Art. 96. 1. Jeżeli przewinienie dyscyplinarne zostało popełnione przed dniem

wejścia w życie ustawy:

1) żołnierz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną na zasadach określonych

w ustawie, chyba że przepisy dotychczasowe są względniejsze;

2) w przypadku gdy zostało wydane nieprawomocne orzeczenie w pierwszej

instancji, postępowanie dyscyplinarne prowadzi się do jego zakończenia według

przepisów dotychczasowych;

3) w przypadku gdy zostało wydane prawomocne orzeczenie, postępowanie

dyscyplinarne w sprawie jego wzruszenia prowadzi się według przepisów

ustawy.

2. W stosunku do żołnierza zawieszonego w czynnościach służbowych lub

osadzonego w izbie zatrzymań przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się

przepisy ustawy.

3. Po wejściu w życie ustawy nie wykonuje się kar dyscyplinarnych

nieprzewidzianych w ustawie.

4. Kary i środki dyscyplinarne niewykonane przed dniem wejścia w życie ustawy

podlegają wykonaniu według przepisów ustawy.

5. Kadencja rzeczników dyscyplinarnych wyznaczonych przed dniem wejścia

w życie ustawy wygasa z dniem wyznaczenia nowych rzeczników dyscyplinarnych na

podstawie ustawy.

6. Do żołnierzy odbywających nadterminową zasadniczą służbę wojskową po

dniu 1 stycznia 2010 r. przepisy ustawy stosuje się odpowiednio jak wobec żołnierzy

zawodowych.

Rozdział 3

Przepisy końcowe

Art. 97. Traci moc:

1) art. 44 ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz

o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia

honoru i godności żołnierskiej (Dz. U. z 1992 r. poz. 17 oraz z 1997 r. poz. 753);

21.09.2018

©Telksinoe s. 53/53

2) ustawa z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. z 2002 r.

poz. 370 i 2052, z 2003 r. poz. 1750, z 2007 r. poz. 1242 oraz z 2009 r. poz. 957).

Art. 98. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2010 r.

21.09.2018